percussio -onis
f. 1. das Anschlagen (eines Tones) 2. das Ansingen (eines Tones) 3. Taktschlag —
1. the striking (of a note) 2. the act of singing (‘hitting’) (a note) 3. the beat 1
das Anschlagen (eines Tones) —
the striking (of a note) a
allgemein —
general [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 3 p. 309, 20: Erunt igitur priores ac superiores notulae dictionis, id est verborum, secundae vero atque inferiores percussionis (
inde LmLIac. Leod. spec. 6, 8, 6). LmLCassiod. inst. 2, 5, 7: Symphonia est temperamentum sonitus gravis ad acutum vel acuti ad gravem, modulamen efficiens sive in voce sive in flatu sive in percussione.
[s.IX-X] LmLReg. Prum. 7, 6: Est vero sonus casus vocis emmelos, id est aptus melo, id est cantilenae in unam intensionem vel percussionem (
inde LmLAnon. Bernh. 2, 61.
cf. Boeth. mus. 1, 8 p. 195, 2).
[s.XI] LmLAdalb. 1A, 6: alia instrumenta inventa sunt, et quae ventorum impulsionibus et quae percussionibus sonant.
[s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 13: <I>nstrumentalis musica est, que perficitur instrumentis musicalibus, aut flatu humano mediante, aut sola percussione, aut follium flatu, aut flatu et percussione vel appulsu.
[] b
mit Bezug auf eine Saite —
with reference to a string [s.IV] LmLFav. Eul. 22, 13: Tendamus igitur primam cordam momentis sex, alteram vero octo; comparatio istarum cordarum symphoniam efficit diatessaron. At si aliam duobus momentis, aliam tribus intendas, diapente symphonia utriusque percussione resonabit. LmLFav. Eul. 24, 2: In his quatuor cordis omnes simplices symphoniae varia cordarum percussione nascuntur.
[s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 3, 67.
al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 119/34, 23-1. LmLRemig. Aut. 495, 4: tonus est percussio duarum chordarum.
[s.XIII] LmLIoh. Aegid. 1, 25: Graeci ... attribuunt Pythagorae ... ex sonitu malleorum et ex chordarum extensione ac percussione <eam
(sc. musicam) invenisse>. LmLIoh. Aegid. 17, 49: Harmonia est rythmica et canora melodia ex pulsu et percussione nervorum et tinnitu metallorum generata. LmLIoh. Groch. 133: Dicunt enim
(sc. aliqui) sonum in instrumentis fieri afflatu, puta in tubis, calamis, fistulis et organis, vel percussione, puta in chordis. LmLEngelb. Adm. 1, 5, 7. LmLWalt. Odingt. 3, 2, 7.
[s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 8. LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 10: superior
(sc. notula) representabat nomen chordae, cui deserviebat, inferior vero sonum illius, qui scilicet ex percussione chordae illius resonabat.
al. LmLComm. Boeth. II p. 104, 19.
al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 4, pr. 8: delectabilis et amoena conveniat consonantia, sive nervorum intensione vel spiritu, sive cordarum percussione fiat, ex connexorum convenienti proportione consurgit. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 16: <A>rfa est instrumentum trigonale nervalibus cordis unguum percussione resonans. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 17: Collum vero
(sc. cithare) habet similitudinem canne pulmonis, super quod digiti perambulantes habent officium epigloti. Percussio autem cordarum habet similitudinem pennularum pulmonum, a quibus vox efflagitatur, sed corde nervales gerunt lingwe officium, quibus vox formatur.
al. LmLBart. Ram. 1, 1, 7 p. 20: absque monochordi percussione.
al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 4, 6. LmLGuill. Pod. 1, 8. LmLHerb. Tr. 1, pr. p. 18: digitorum percussionibus. c
mit Bezug auf ein Schlaginstrument —
with reference to a percussion instrument [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 2 p. 189, 9: Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur instrumentis. Haec vero administratur aut intentione, ut nervis, aut spiritu, ut tibiis, vel his, quae ad aquam moventur, aut percussione quadam, ut in his, quae in concava quaedam aerea feriuntur atque inde diversi efficiuntur soni (
inde LmLAurelian. 3, 21. LmLReg. Prum. 5, 97. LmLHier. Mor. 6 p. 25, 13. LmLFlor. Fax. 1, 3, 15. LmLFist. Longissimam 2 p. 97.
sim. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 9b. LmLUgol. Urb. 1, 1, 9).
[s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 2, 9a: in intensione nervorum; in flatione tibiarum; percussione cimbalorum.
al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 924/354, 16-8.
[s.X-XI] LmLAnon. Bernh. 2, 76: Artificialis
(sc. musica)... dividitur ... in intensione cordarum, in inflatione spiritus vel venti, in percussione vasorum aereorum. LmLLect. Guid. p. 43: tercia musica ... amministratur aut intensione ut nervis, aut spiritu ut tibiis, aut aqua, aut percussione aliqua ut in nolis. LmLHeinr. Aug. 5: artificiosa
(sc. musica)... aut tactu, ut in fidibus, aut flatu, ut in organis, aut percussione, ut in cymbalis et tibiis perficitur.
[s.XIII-XIV] LmLIoh. Groch. 133: Dicunt enim
(sc. aliqui) sonum in instrumentis fieri afflatu, puta in tubis, calamis, fistulis et organis, vel percussione, puta in ... tympanis, cymbalis et campanis. LmLPs.-Theodon. pr. p. 30.
[s.XV] LmLWencesl. Prach. 92. LmLUgol. Urb. 5, 1, 59: concavorum
(sc. instrumentorum) sonus percussione causatus (
sim. LmLUgol. Urb. 5, 1, 60. LmLFr. Gafur. extr. 2, 14, 3. LmLFr. Gafur. extr. 2, 14, 4).
al. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 14. LmLFr. Gafur. extr. 2, 3, 8. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 5, 2. LmLFist. Longissimam 3 p. 97.
[] d
mit Bezug auf eine Taste —
with reference to a key [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 15: Et concordat
(sc. clavicimbalum) in percussione cum clavicordio, nisi quod dulcius et sonorosius sonat. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 18: <V>irginale est instrumentum habens formam in modum clavicordii, habens cordas metallinas facientes sonoritatem clavicimbali, habens choros triginta duos percussione digittorum in clavos pereminentes. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 19: <I>nnportile est instrumentum mire suavitatis habens in uno dorso positivum, in alio vero cordas metallinas in modum clavicimbali, stans errectum in sursum in modum medie ale. Quorum utrumque una percussione ad clavos dat suas voces proporcionabiliter se contemperans cum alio. Positivum autem habet suum follem, sed clavicimbalum suam ladulam, positivi percussione complens suas sonoritates.
al. LmLFr. Gafur. theor. 5, 4, 3. LmLGuill. Pod. 1, 8: instrumentalis autem
(sc. musica) aut percussione tantum, ut in cithara, monachordo et similibus instrumentis administratur, aut spiritu et percussione simul, ut in tibiis, organis ... aut spiritu tantum. LmLGloss. Ioh. Mur. spec. 5, 2. 2
das Ansingen (eines Tones) —
the act of singing (‘hitting’) (a note) [s.IX] LmLAurelian. 19, 15: Tercia autem decima
(sc. syllaba) atque quartadecima, id est ‚-tu-‘ et ‚-i‘, in imis deponentur. Quintadecima vero, videlicet ‚sanc-‘, terna gratulabitur vocis percussione (
sim. LmLAurelian. 19, 74).
[s.X-XI] LmLPs.-Odo mus. p. 277a. LmLBerno prol. 2, 31 (
inde LmLIac. Leod. spec. 6, 34, 5. Anon. Gemnic. 2, 2, 38).
[s.XIV] LmLGuido Dion. 1, 4, 358: Cum igitur melodia predicta seu armonia propter fortem percussionem in vocibus fortiter revocet spiritus ab exterioribus ad interiora.
al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 97, 4: Interdum a ⋅D⋅ ad ⋅F⋅ fit bina percussio, ut responsorium „Ecce nunc tempus acceptabile“. LmLGuill. Pod. 6, 1: Contrapunctus ... est duorum vel plurium sonorum unius, scilicet gravis et alterius acuti vel superacuti, aut utrorumque adinvicem permixtorum aggregatio simulque pronunciatio vel percussio.
al. 3
Taktschlag —
the beat [s.IX-X] LmLComm. br. 355: Hanc
(sc. canendi aequitatem) magistri scolarum studiose inculcare discentibus debent et ab initio infantes eadem aequalitatis sive numerositatis disciplina informare et inter cantandum aliqua pedum manuumve vel qualibet alia percussione numerum instruere, ut a primaevo usu aequalium et inaequalium distantia calleant nec peiore usu assuescant.
[s.XIII-XIV] LmLIoh. Groch. 140: Est autem ductia sonus illiteratus cum decenti percussione mensuratus ... cum recta percussione eo, quod ictus eam mensurant et motum facientis et excitant animum hominis ad ornate movendum secundum artem, quam ballare vocant
(cf. LmLAtkinson, Franco
p. 21; LmLPage, Grocheio
p. 32 adn. 61).
al. LmLPs.-Theodon. pr. p. 31: Musica mensurabilis est vere perfecteque canendi scientia ..., quae per tempora precise et recte mensuratur. Tempus in musica mensurabili est motus mora valorum alterum alteri concurrentium, pulsu atque percussione cantantium secundum maius et minus, prius ac posterius sonum in tempore relatum.
[s.XV] LmLGuill. Pod. 7, 8: Tempus est comparatio brevis ad semibrevem merito ita dicta, semibrevis enim, in qua ipsa relatio terminatur, unicam et integram habens dimensionem atque percussionem, que in equali elevatione et depositione consistit, brevium est mensura. ... Prolatio autem est comparatio semibrevis ad minimam ... Minima autem, cum fuerit pars semibrevis, integram eam ob rem non habens percussionem, nequaquam sola vel unica describenda est. LmLGuill. Pod. 8, 10: Factum est, ut semibreves terne ac terne in ipso actu cantandi
(sc. sesquialtera proportione) ita suam haberent commensurationem, ut duas tantum percussiones, quarum altera in dimidio secunde figure, altera vero in fine tertie terminatur, recte accipiant.
al.[]