Eintrag · Lex. musicum Latinum
- Anchors
- 1 in 1 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 0
- Verweise raus
- 0
pentachordum -i n. 1. fünftöniger Tonbereich 2. Bezeichnung für einen fünf Tonstufen umfassenden Gesang 3. Quinte — 1. tonal compass that consists of five pitches 2. term that designates a chant that encompasses five pitches 3. fifth 1 fünftöniger Tonbereich — tonal compass that consists of five pitches [s.V] LmLMart. Cap. 9, 962: Sed de tetrachordis satis dictum. Nunc de pentachordis videamus ... Primum igitur, quod est gravius, principalium esse dicemus, quod incipit ab adquisito et in principalem mediarum terminatur. Sequens in acumen eius modi est et constat a principalium extenta in mediarum illam ... Tertium autem coniunctarum est, quod a mediarum extenta in ultimam coniunctarum ducitur. Quartum vero, quod per divisionem est, a media in neten divisarum conecti solet. Quintum in acumen erigitur atque <a divisarum extenta> in neten excellentium terminatur. LmLMart. Cap. 9, 963: in his enim (sc. tetrachordis) semper ab hemitoniis principia ducuntur, in aliis autem, quae pentachorda nominantur nec tamen modulationi subiciuntur, ut per sonos constare videantur, apponitur; secundum enim in his hemitonium possumus ponere. ibid. al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 8 p. 325, 25: Diatonicum igitur genus in hoc quoque tetrachordo ac pentachordo ita expletum est, ut tetrachordi quidem eius, quod est netes diezeugmenon ad paramesen, diatessaron consonantia sit, pentachordi vero eius, quod est netes diezeugmenon ad mesen, diapente sit consonantia. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 11, 1. al. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 962/370, 19-0. al. LmLIoh. Scot. annot. 514, 5. al. LmLRemig. Aut. 513, 10. al. LmLScol. ench. 1, 81: Quod itaque sono archoo incipit ac finitur, pentacordum primum vocamus, et constat duobus tonis, semitonio atque tono. Quod sono deutero, pentacordum secundum, et constat tribus tonis ac semitonio. Quod sono trito, pentacordum tertium, et constat semitonio atque tribus tonis. Quod sono tetrardo, pentacordum quartum, et constat tono ac semitonio et duobus tonis. LmLScol. ench. 1, 376: sistemata sunt species tetracordorum, pentacordorum, ogdocordorum, quae modis singulis suas dant species (inde LmLIoh. Cicon. mus. 2, 55 p. 332, 14). al. LmLAlia mus. 134 p. 196: Quorum videlicet troporum sive etiam sonorum primus Graeca lingua dicitur protus, secundus deuterus, tertius tritus, quartus tetrardus, qui singuli a suis finalibus deorsum pentachordo, quod est diapente, differunt (inde LmLAnon. Bernh. 2, 80). [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 8. al. LmLHermann. mus. p. 23 (p. 127b). LmLWilleh. Hirs. 12 (c. 11), 2. LmLAribo 69 p. 8: Divisum esse monochordum in tetrachorda potius quam aut in dichorda vel trichorda seu pentachorda, haec est ratio, quod post diapason in nullo tanta est ut in tetrachordis similitudo (inde LmLQuaest. mus. 1, 4 p. 14. LmLIac. Leod. spec. 6, 20, 1). al. [s.XI-XII] LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 59. al. LmLTheinr. Dov. pr. p. 140, 4: Theinredus Doverensis de legitimis ordinibus pentachordorum et tetrachordorum. LmLTheinr. Dov. 1, 4 p. 152, 19: Monochordum namque est unius soni singularitas. Dichordum duarum sonorum secundum musice melodie distinctionem sibi proximorum continentia. Trichordum trium; tetrachordum quatuor; pentachordum 5. LmLTheinr. Dov. 3, 22 p. 330, 4: ordines pentachordorum et tetrachordorum, quos gammas vocamus. al. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 9, 3: pentachordum a ‚pente‘ Graece, quod est ‚quinque‘ Latine, et ‚chorda‘. LmLHier. Mor. 13 p. 57, 6: Tertium (sc. tetrachordum)[] istae constituunt: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅ exclusa clavi ⋅b⋅fa, quae propter acutum, quem reddunt, sonum, acutae vocantur, a quibus et tetrachordum acutarum dicitur. Alii ⋅b⋅fa includentes pentachordum nominant acutarum. al. LmLEngelb. Adm. 3, 15, 1. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 2: Quinta enim (sc. chorda) secundum Boethium superaddita est a Coroebo, Atys filio, qui fuit Lydorum rex, et sic factum est pentachordum diapente resonans. ... Et de pentachordo tale ponatur exemplum: (sequitur exemplum). LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 48: Alii autem adiungunt ⋅⋅, scilicet ⋅e⋅la, ut sit pentachordum ab ⋅⋅ in ⋅⋅. LmLIac. Leod. spec. 5, 14, 25: Duo autem tetrachorda pentachordum superant in semiditono. al. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 35: Sic ergo inventis gradibus cuilibet gradui nomen appropriaverunt (sc. predecessores nostri).... Dyapenthe penthacordum eo, quod tres tonos cum semitonio continebat. Anon. Meyer 13, 2. al. LmLComm. Boeth. II p. 290, 22: species istius pentacordi. al. LmLAnon. Ellsworth 2 p. 186, 9. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. append. 4 p. 404, 3-4. LmLGeorg. Ans. 2, 17. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 7, 5. LmLIoh. Hoth. exc. p. 25. LmLAdam Fuld. 2, 1. LmLGuill. Pod. 1, 6. LmLFist. Rogatus 39 p. 68. 2 Bezeichnung für einen fünf Tonstufen umfassenden Gesang — term that designates a chant that encompasses five pitches [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 27 p. 294, 13: Secunda symphonia est diapente, que quinque cordis constat; eius cantus pentacordum vocatur. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 1 p. 364, 18: Igitur prima accidens nomen est in duodecim nominibus divisum, id est: tetracordum, pentacordum, exacordum, eptacordum, ogdoacordum ..., pentadecacordum. Ex his vero nominibus omnis cantus recipit proprium nomen. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 13 p. 374, 21. 3 Quinte — fifth [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 2, 29, 11: si una vocum extremarum ipsius diapente sit in regula, reliqua in regula sive loco impari erit, et si una in spatio sive pari loco, alia similiter erit in spatio. Ab hac consonantia pentachordum vocatum est. [s.XV] LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 8: Cuilibet enim tetrachordo si tonus addatur, species efficitur, quae diapente, quia vocum quinque est, vocatur aut pentachordum.
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
—
Lateinpentachordum
Lex. musicum Latinum
pentachordum -i n. 1. fünftöniger Tonbereich 2. Bezeichnung für einen fünf Tonstufen umfassenden Gesang 3. Quinte — 1. t…
Verweisungsnetz
1 Knoten, 0 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit pentachordum
0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen
Keine Komposita gefunden — pentachordum kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.
Zitieren als…
- APA
-
Cotta, M. (2026). „pentachordum". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 16. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/pentachordum/lml
- MLA
-
Cotta, Marcel. „pentachordum". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/pentachordum/lml. Abgerufen 16. May 2026.
- Chicago
-
Cotta, Marcel. „pentachordum". lautwandel.de. Zugegriffen 16. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/pentachordum/lml.
- BibTeX
-
@misc{lautwandel_pentachordum_2026, author = {Cotta, Marcel}, title = {„pentachordum"}, year = {2026}, howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern}, url = {https://lautwandel.de/lemma/pentachordum/lml}, urldate = {2026-05-16}, }