motellus

motellus -i m. 1. ‚Motette‘ (Gattung der Mensuralmusik mit zugrundeliegendem Tenor und unterschiedlichen Texten in den einzelnen Stimmen) 2. Bezeichnung für die Oberstimme einer Motette — 1. ‘motet’ (genre of mensural music based on a tenor and with different texts in individual voices) 2. term that designates the upper voice of a motet [syn.: motetus] 1 ‚Motette‘ (Gattung der Mensuralmusik mit zugrundeliegendem Tenor und unterschiedlichen Texten in den einzelnen Stimmen) — ‘motet’ (genre of mensural music based on a tenor and with different texts in individual voices) a die Textierung betreffend — with respect to texting [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 2, 3: Sequitur de repraesentatione figurarum sive notularum, videlicet quomodo per huiusmodi figuras denotetur longitudo vel brevitas. ... Et sciendum, quod huiusmodi figurae aliquando ponuntur sine littera, aliquando cum littera; sine littera ut in caudis vel conductis, cum littera ut in motellis (inde LmLLambertus p. 269b. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 88, 3). LmLIoh. Garl. mens. 3, 18. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 160, 19 - 1 p. 162, 6. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 182, 28. LmLIoh. Groch. 200: Et cum in motellis plura sint dictamina, si unum syllabis vel dictionibus aliud excedat, potes unum per appositionem brevium et semibrevium alteri coaequare.[] b den musikalischen Satz betreffend — with respect to compositional technique [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 11, 15: Sed duo puncti sumentur hic pro uno, et aliquando unus eorum ponitur in concordantia propter colorem musicae, sit primus, sit secundus. Et hoc bene permittitur et licentiatur ab auctoribus primis et invenitur in organo in pluribus locis et praecipue in motellis etc. LmLLambertus p. 272b: sive in compositione sive ordinatione tenoris plana musica frangatur, super quam omnes motelli et omne organum fundari tenentur. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 224, 38: Si supra tenorem sit talis resecatio ordinata, hoc erit sine littera, nisi aliquando eveniat in motellis, sicut patet in „Poure socors“ vel consimilibus. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 236, 9-43. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 238, 34. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 9. LmLIoh. Groch. 200: In componendo vero organum modorum alternationem quam plurimum faciunt, sed in componendo motellos et alia modorum unitatem magis servant. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 18, 6. LmLIac. Leod. spec. 7, 9, 13: Sunt et his temporibus multi boni et valentes musici cantores et discantatores non modo per usum, sed per artem discantare scientes, discantus multos pulchros facientes. Sed utuntur novo cantandi modo, antiquum dimittunt; imperfectis nimium utuntur, in semibrevibus, quas minimas vocant, delectantur, a se repellunt cantus antiquos organicos, conductos, motellos, hoketos duplices, contraduplices et triplices, nisi quod aliquos illorum inserunt in motetis vel motellis suis. LmLIac. Leod. spec. 7, 10, 4: Dividitur autem discantus simpliciter in discantum truncatum, qui hoketus dicitur, in discantum copulatum, qui copula vel velox discantus dicitur, in discantum simpliciter prolatum, et hic discantandi modus locum habet in discantibus ecclesiasticis vel organicis in omni sua parte mensuratis, in conductis, in motellis, in fugis, in cantilenis vel rondellis. c die Mensurierung betreffend — with respect to mensuration [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 4, 9: tres et tres ligatae cum proprietate et perfectae cum longa pausatione etc., ... quod ita in tenoribus motellorum accipiatur, ut hic: „Et sperabit“ (cum melodia). LmLMens. Sciendum 1: Sciendum est, quod in notulis pro exigentia motellorum, conductorum et organorum tripliciter consideratur tempus. LmLMens. Sciendum 5: Sex modi motellorum, videlicet primus, secundus, tertius, quartus, quintus, sextus. LmLLambertus p. 281a. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 220, 24-27. LmLAnon. Couss. IV p. 55, 25: Alius ordo est tres ligatas cum proprietate et perfectione et cum una longa pausatione trium temporum. ... Sed usus quidam est in tenoribus discantuum sive motellorum et hoc propter pulcritudinem punctandi propter regulam quandam: quod possumus coniungere, non disiungatur. LmLIoh. Groch. 196: in motellis et organo tenor ex cantu antiquo est et prius composito, sed ab artifice per modum et rectam mensuram amplius determinatur. [s.XIV] LmLTrad. Phil. II 1, 4: ab ipsis longis tanquam a simplicioribus est inchoandum procedendo igitur ad modos VI (lectio incerta, ed.: breviter) motellorum (ms.; ed.: motulorum) vel motetorum. LmLIac. Leod. spec. 1, 16, 7: qui cantus faciunt mensuratos in conductis, in cantibus organicis, in motellis et hoketis. LmLPs.-Theodon. 2a p. 43: Saepe accidit in motellis et in aliis cantibus mensuratis, <quod> mensura variatur. d unspezifisch — unspecific [s.XIII] LmLAnon. Emmeram. pr. p. 80, 1: modum inveniendi organum et motellos similiter et hoquetos. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 210, 15. 2 Bezeichnung für die Oberstimme einer Motette — term that designates the upper voice of a motet [s.XIII] LmLMens. Sciendum 6: Primus vero modus consistit ex prima longa et altera brevi, iuxta quem motelli ad tenorem[] datur talis regula, quoniam eodem modo tenor se habet, vel quelibet notula tenoris possidebit tria tempora. LmLMens. Sciendum 13: Notandum est autem, quod quatuor modis potest fieri inchoatio motellorum ad tenorem, videlicet in notula eadem aut tertia aut quinta aut octava aut in quarta, et raro fit; <secunda vero>, sexta vero et septima penitus sunt evitandae. LmLAnon. Couss. VII 7, 2: Quia aliquando in uno motello post omnes longas sequitur immediate una longa et altera brevis, et sic de duobus modis fit unus per aequipollentiam et per convenientiam talem. LmLAnon. Couss. VII 7, 7: Notandum est, quod motellus, cuiuscunque modi sit, debet iudicari de eodem modo, de quo est tenor. Et ratio est, quia tenor est fundamentum motelli et dignior pars; et a digniori et nobiliori debet res denominari. Si ergo motellus est de primo modo sicut „Bone compaignie“ et „O quam sancta“ et multi alii, et tenor est de quinto modo, motellus debet iudicari de quinto. Quia una longa et una brevis in motello aequipollent uni longae in tenore. cf. LmLHMT s. v. motet; LmLDammann, Motette p. 348 adn. 2; LmLHofmann, Motette p. 146 sqq.