Eintrag · Lex. musicum Latinum
modus per ultra mensuram
modus per ultra mensuram (obliquus) Bezeichnung für einen Modalrhythmus, der aus ausschließlich zweizeitigen Longen und einzeitigen Breven besteht, bzw. für einen Modalrhythmus, der auch dreizeitige Longen und zweizeitige Breven enthält — term that designates a modal rhythm that consists only of longs of two tempora and breves of one, or a modal rhythm that also contains longs of thee tempora and breves of two [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 1, 16: Sunt ergo sex species ipsius maneriei, quarum tres dicuntur mensurabiles, tres vero ultramensurabiles, id est ultra rectam mensuram se habentes. Iste vero dicuntur mensurabiles, scilicet prima, secunda et sexta. Iste vero ultramensurabiles, scilicet tertia, quarta et quinta. ... Gratia horum trium modorum, qui sunt in recto modo, videndum est, quid sit rectus modus et recta mensura. Recta mensura appellatur, quidquid per rectam mensuram rectae longae vel rectae brevis profertur. ... recta longa appellatur illa, quae continet duas rectas breves tantum. Recta vero brevis est, quae unum solum tempus continet. LmLIoh. Garl. mens. 11, 17: Et notandum, quod sunt tres species discantus: aut rectus modus contra rectum aut modus per ultra mensuram contra modum per ultra mensuram, aut rectus contra per ultra mensuram. LmLIoh. Garl. mens. 12, 3: copula est id, quod profertur recto modo aequipollente unisono (inde LmLAnon. Emmeram. 5 p. 276, 10). LmLIoh. Garl. mens. append. 1, 19: Modus rectus est, qui procedit per rectas longas et rectas breves. Obliquus est, qui procedit per aliquas (pro obliquas?) longas et aliquas (pro obliquas?) breves. ... Secunda regula est: duae rectae breves valent unam rectam longam. LmLIoh. Garl. mens. append. 1, 24: primus, secundus, sextus dicuntur modi recti, tertius, quartus, quintus dicuntur obliqui. al. LmLAnon. Couss. VII 1, 3: Notandum, quod quidam modus dicitur rectus; alius dicitur in ultra mensuram, qui scilicet excedit rectum modum sive rectam mensuram. eqs. al. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 216, 24-33. al. LmLAnon. Couss. IV p. 76, 9-27.