Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
mar(a)hscalc st. m.
st. m., mhd. marschalc, nhd. marschall; as. marhskalk, mnd. marschalk, mnl. maer-, marscalc; afries. mar-, merskalk. — Graff VI,482 f.
Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben.
march-schalch: Gl 4,30,37 (Sal. a1). — marah-scalhha: nom. pl. Gl 1,806,34 (M, 2 Hss.); -schalc: 4,229,52 (clm 14456, Gll. 9. Jh. (?); zu -sch- in frühen Belegen vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 146 u. Anm. 2).
Mit h-Ausfall (vgl. dazu Gröger § 129,1): mar-scalch: Gl 3,668,56; -scalhc: Siewert, Horazgl. S. 208,41; -scalh: Gl 3,443,23; -scalc: 135,51 (SH A, 4 Hss.). 329,8 (SH g, 3 Hss.). 4,243,17; -scal: 3,135,52 (SH A). 185,34 (SH B). 378,28 (Jd); -schalch: 135,52 (SH A). 443,23. 4,30,37/38 (Sal. a1, 2 Hss.); nom. pl. -]a 1,806,34/35 (M); -schalc: 4,30,39 (Sal. a1); -schal: 4,166,52 (Sal. d). — mari-scalh: Gl 3,443,12 (Hs. m,ri-).
Verschrieben: mar-salch: Gl 4,30,38 (Sal. a1, 2 Hss.); -schalt: Hbr. I,284,212 (SH A); marcsalc: Gl 3,716,12 = 422,10 (vgl. Gl 5,57,38; -cs- wohl für sc). — ma-rah-scaha: nom. pl. Gl 1,806,35 (M).
Aufseher über Reit- u. Lasttiere, Stallmeister: a) bei Pferden: marscalc agaso custos equorum [Hbr. I,284,212] Gl 3,135,51. Hbr. I,284,212. marscal vel stutere Gl 3,185,34. marscalc agaso 329,8. 443,23. 668,56. 4,30,37 (Hss. -nes). 166,52 (Hs. -nes). 243,17. cavallarius 3,443,12. stabularius ł strator 716,12 = 422,10 (vgl. Gl 5,57,38). agaso est proprie marscalhc sed hic pro quo libet ministro ponitur [zu: si patinam pede lapsus frangat] agaso [Hor., serm. II,8,72] Siewert, Horazgl. S. 208,41; — als Hofamt (vgl. LMA 6,324 f., DRWb. IX,105): marscal mariscalcus Gl 3,378,28 (im Abschn. Nomina dignitatum); b) bei Maultieren: marahschalc mulio 4,229,52; c) bei Kamelen: marahscalhha (1 Hs. noch olpentara) [inundatio camelorum operiet te (sc. Jerusalem),] dromedarii [Madian et Epha, Is. 60,6] Gl 1,806,34 (1 Hs. nur olbentâri).