lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

lôrboum

ahd. bis mhd. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
6 in 6 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
19
Verweise raus
22

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

lôrboum st. m.

Bd. 5, Sp. 1275
lôrboum
st. m., mhd. lôrboum, frühnhd. lorbaum (vgl. DWb. VI,1145); mnl. lauwerboom; ae. laurbéam. — Graff III,119.
lor-paum: nom. sg. Gl 3,37,6/7; gen. sg. -]es 2,762,31. 765,6 (beide clm 14747, 9. Jh.); -powm: nom. sg. 3,37,6; -pawm: dass. 93,14 (SH A); -p: 4,355,45; -boum: dass. 3,37,3 (9 Hss., 7 -ov-). 93,12 (SH A, 7 Hss., 5 -ov-, 2 -boū). 279,37 (SH b, 2 Hss., 1 Hs. -ov-, 1 -bo). 352,58 (-ov-). 386,51 (Jd). 467,46 (-ov-). 487,27. 528,30. 559,56 (-ov-). 4,148,46 (Sal. c; -ov-). 187,59 (-ov-). 216,15 (2 Hss., -ov-). 229,7 (clm 14456, 9. Jh.; -boū). 5,31,14 (Vat. Reg. 251, 9. Jh.). Hbr. I,175,67 (SH A; -ov-). Hss. Augsb. S. 62 (vgl. BES 6,57,95; -ov-). Nc 698,11 [13,4] (lô-); acc. pl. -]a 703,8 [18,11] (lô-); -buom: nom. sg. Gl 3,467,46 (lr-; zu -uovgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 46 Anm. 4); -baum: dass. 37,5/6; -boun: dass. 4/5 (2 Hss.; -ov-). 4,25,35; -bom: dass. 3,37,5 (2 Hss.). 93,14 (SH A). 195,11 (SH B). 540,47. 559,56; dat. sg. -]e BES 6,51,27.
lovr-bovm: nom. sg. BES 6,51,25 (Augsb., Arch. 16, 11./12. Jh.; zu erstem -ov- vgl. Braune a. a. O. § 45 Anm. 5).
lavr-pavm (zum ersten -au- vgl. DWb. VI,1145 sowie Weinhold, Bair. Gr. § 71 u. Schm. 1,1500 s. v. lôrbaum): nom. sg. Gl 3,37,7 (Melk K 51, 14. Jh.).
Mit Ausfall des r (vgl. Weinhold a. a. O. § 162 u. Schm. a. a. O.): lav-boū: nom. sg. Gl 3,37,7 (Zwettl 293, 14. Jh.).
Hierher wohl auch (oder mit h-Ausfall, vgl. Gröger § 127,3, zu ler(i)h-, lorihboum?): lor-paum: nom. sg. Gl 3,42,38 (lor-). Add. II,83,10 (-av-). — lar-bovm: nom. sg. Gl 3,42,37 (clm 632, 13. Jh.; -b- scheint von jüngerer Hand korr.; zu -a- vgl. Weinhold a. a. O. § 38 u. Schm. a. a. O.).
Verschrieben, verstümmelt: lereovm: nom. sg. Gl 3,195,11 (vgl. Hbr. II,564,31; SH B); lor-beū: dass. 502,12 (l. lorboū, Steinm.).
Lorbeerbaum, Lorbeer, Laurus nobilis L. (vgl. Marzell, Wb. 2,1209 f.): lorpaumes haupitpant [(Simon) extensis manibus] coronatus lauro [coepit volare, Pass. PP. 54 p. 165] Gl 2,762,31. mit lorpaumes pletirum haupitpantu kachronot [ille (Jesus) descendit carne velatus, iste ascendit sanguine] laureatus [Pass. Steph. p. 51b] 765,6. lorbovm laurus 3,37,3 (andere Hss. lôrberboum mhd.). 93,12. 195,11. 279,37. 352,58. 386,51. 502,12. 559,56. 4,25,35. 148,46. 216,15. 229,7. 355,45. Hbr. I,175,67. Hss. Augsb. S. 62 (vgl. BES 6,57,95). dafnis Gl 3,487,27 (vgl. daphnis .i. laurus, CGL III,559,33). dampnidom 528,30 (vgl. diaphnidos i. laurus, Alphita p. 211a). danphinicen laureola 540,47. laurus arbor 4,187,59. lorboum [non mihi saxa loqui vanus persuadeat error] laurigeros [-que sequi tripodas et inania vota, Proba 16] 5,31,14. lovrbovm [nec non et] laurus [adsurgens odorem suum dedit, Ambr., Ex. 3,47 p. 90] BES 6,51,25. lorbome lauro [victorum capita coronantur, ebda. 53 p. 96] 27. der lorboum habet tia natura . ube sin ast ufen slafenten man geleget uuirt . taz imo uuar troumet [vgl. si quis dormienti ramum lauri supposuerit, Rem.] Nc 698,11 [13,4]; ferner: 703,8 [18,11] (laurus); — hierher auch, als Fehlübers.: larbovm terebintum Gl 3,42,37 (andere Hss. ler(i)hboum, lôrberboum mhd., uuîhrouhboum). Add. II,83,10. cipro Gl 3,467,46 (zum lat. Lemma vgl. Mlat. Wb. II,2190 f. s. v. cyprus).
Abl. lôrboumîn.
Vgl. lôrberboum mhd.
3311 Zeichen · 218 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    lôrboumst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    lôrboum st. m. , mhd. lôrboum, frühnhd. lorbaum ( vgl. DWb. VI,1145 ); mnl. lauwerboom; ae. laurbéam. — Graff III,119. l…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    lôrboum

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +3 Parallelbelege

    lôrboum lorbeerbaum. laurus sumerl. 27,61. 39,16. 45,53. gl. Mone 8,97. Maria 27. ein lorbeerzweig als friedenszeichen B…

Verweisungsnetz

16 Knoten, 26 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 6 Kompositum 10

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit lorboum

2 Bildungen · 2 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von lorboum 2 Komponenten

lor+boum

lorboum setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

lorboum‑ als Erstglied (2 von 2)