ligatura

ligatura -ae f. I. Ligatur (aus mehreren Einzelnoten zusammengesetztes Notenzeichen) II. Bezeichnung für eine absteigende[] Notengruppe (von Semibreven) III. Bezeichnung für eine nicht oblique Ligatur IV. Bezeichnung für eine oblique Ligatur V. Befestigungspunkt einer Saite VI. Bund eines Saiteninstrumentes — I. ligature (notational symbol that consists of two or more single notes joined together) II. term that designates a group of notes (semibreves) that descends III. term for a ligature that is not oblique IV. term for an oblique ligature V. place where a string is fastened VI. fret of a stringed instrument I Ligatur (aus mehreren Einzelnoten zusammengesetztes Notenzeichen) — ligature (notational symbol that consists of two or more single notes joined together) A Definition [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 190, 9: Ligatura est plurium notarum invicem coniunctarum ligatio, quae quidem in unisono fieri non debet. LmLFranco Col. 7, 2: Ligatura est coniunctio figurarum simplicium per tractus debitos ordinata (inde LmLPs.-Petr. Cruc. 3, 1. LmLMarch. pom. 46, 1. LmLMarch. comp. 10, 2. LmLIac. Leod. spec. 7, 25, 3. LmLQuat. princ. 4, 1, 11. LmLIoh. Vetul. 10, 3. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. sim. LmLMarch. pom. 49, 3). LmLWalt. Odingt. 6, 8, 2: Ligatura est plurium notarum contactus, ut, quia quidem cantus organici sunt sine littera, notis (?) coniungunt propter brevitatem. [s.XIV] LmLIoh. Mur. comp. 9, 3: Quid est ligatura? Coniunctio debita notularum secundum sub et supra (inde LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 4). LmLRob. Handlo p. 120, 22: Ligatura est congeries figurarum in notis rectis et obliquis apte formata (sim. LmLAdam Fuld. 3, 11). LmLAnon. Barcin. I p. 19: quociescumque due note in cantando attribuuntur uni sillabe vel plures, ligature vocantur, et hoc ideo, quia ad invicem colligantur. LmLGoscalc. 3, 7 p. 172, 20: ligatura est duarum vel plurium notularum simul tenencia. LmLAnon. Kellner 3, 1: Ligatura est aggregacio figurarum ad invicem colligatarum (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 337b). [s.XV] LmLProsd. exp. 64, 10: ligatura nichil aliud est quam alique note adinvicem coniuncte vel ligate. LmLProsd. mens. p. 219a. LmLProsd. ital. I p. 241b (sim. LmLProsd. ital. II p. 60). LmLIoh. Tinct. diff. 148: Ligatura est duarum aut plurium notarum ad invicem continua iunctura (sim. LmLIoh. Tinct. not. 1, 8, 3). LmLNicol. Burt. 3, 3, 21 (inde LmLDiff. mus. 52). LmLAnon. Salisb. 3, 2: ligatura describitur sic: est praedictarum notarum ad invicem coniunctura secundum ascensum vel descensum earum in rectitudine vel obliquitate earum. LmLGuill. Pod. 7, 28: Ligatura in proposito est duarum vel plurium notularum ascendendo vel descendendo simul se tenentium collectio. LmLAnon. Couss. I p. 437a. B Gebrauch — usage 1 allgemein — general [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 6, 3. LmLIoh. Garl. mens. 6, 6: Et quaecumque sunt in eodem sono, non sunt ascendendo vel descendendo, ergo ex his non fit ligatura (sim. LmLAnon. Couss. IV p. 47, 11). LmLDisc. pos. vulg. p. 189, 28. LmLAnon. Couss. VII 9, 12: omnis ligatura excedens tres ligatas debet reduci ad tres ligatas (sim. LmLAnon. Couss. IV p. 48, 4). al. LmLLambertus p. 273a. al. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 152, 45. al. LmLFranco Col. 7, 15: Proprietas est nota primariae inventionis ligaturae a plana musica data in principio illius (inde LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 4. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 9. LmLQuat. princ. 4, 1, 12. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 322, 4. LmLMens. Cum de p. 76. LmLProsd. exp. 65, 45. LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 48. ad loc.: LmLProsd. exp. 65, 46. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5). LmLFranco Col. 8, 11: Sunt etiam quaedam coniuncturae simplicium et ligaturarum, quae partim participant ligaturas et partim simplices figuras. Quae nec ligaturae nec simplices figurae appellari possunt, ut hic patet: . LmLFranco Col. 8, 14: ordinationes simplicium figurarum et ligaturarum. al. LmLPetr. Pic. 11, 2: Omnis ligatura plicabilis est dupliciter, scilicet ascendendo et descendendo (sim.[] LmLPs.-Petr. Cruc. P 4, 3. LmLPs.-Petr. Cruc. U 4, 4). al. LmLTrad. Garl. plan. V 220 app. crit.: [Sequitur de figuris et ligaturis cantus plani]. ibid.: LmLTrad. Garl. plan. V 220b: [<O>mnis cantus fit duobus modis, aut cum littera aut sine lictera ... Si sine lictera, tunc oportet, quod notetur per ligaturas]. LmLPs.-Petr. Cruc. 3, tit. al. LmLIoh. Balloce 2, 17-18. LmLTrad. Franc. I p. 12. LmLTrad. Franc. III 4a, 1. al. LmLTrad. Franc. V 41. al. LmLAnon. Couss. IV p. 32, 10. LmLMens. Notularum p. 86. LmLWalt. Odingt. 6, 1, 3. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 44, 4 (sim. LmLMarch. pom. 46, 1). al. LmLIoh. Mur. comp. 9, 1. al. LmLRob. Handlo p. 120, 1. al. LmLIac. Leod. spec. 7, 25, 6. al. LmLIoh. Mur. lib. 8, 1. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 11. al. LmLIoh. Boen ars 1, 1, 10. al. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 330, 22: In ligaturis nunquam est plica nisi in fine. LmLGoscalc. 3, 7 p. 172, 20. LmLIoh. Vetul. 48, 1. al. LmLGuido fr. 1, 1. al. LmLAnon. Mediol. 3, 10. al. LmLMens. Cum de p. 73: quid sit figura, quid simplex, quid composita vel ligatura, quod idem est in musica. al. LmLAnon. Kellner 3, 4. al. LmLAnon. Vratisl. p. 331b: aliqui cantus de modo perfecto sic cognoscuntur, ... quando in ligatura vel extra ligaturam brevis cum longa ordinatur (sim. LmLMens. Si ille p. 495, 17. LmLAnon. Couss. XII 3, 15. LmLAnon. Vipiten. 3, 7). al. LmLMens. Circa artem p. 529, 6. al. [s.XV] LmLProsd. exp. 64, 11: Item notandum, quod ligatura ad hoc fuit inventa, ut clarius cognosceretur, quod note super unica sillaba cantari deberent. al. LmLProsd. mens. p. 216a. al. LmLProsd. ital. I p. 232b (sim. LmLProsd. ital. II p. 44). al. LmLUgol. Urb. 3, 6-7, 12. al. LmLGeorg. Ans. 3, 195. al. LmLAnon. Couss. XII 14, 1. LmLAnon. Monac. 2, 109. al. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 2 p. 66. LmLIoh. Tinct. not. 1, 8, 1. al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 1. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 1 p. 80: Signabimus igitur longas littera l, semibreves vero signo s consignabimus, ut, cum postea in cantibus similes ligaturas reperimus, quae sint longae, quae vero semibreves, facile cognoscamus. al. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 10: Ligatura cum proprietate et perfectione, loquendo secundum veritatem, principaliter convenit musicae Gregorianae, quia omnis ligatura in musica Gregoriana vocatur in principio cum proprietate et in fine cum perfectione. al. LmLIoh. Hoth. fig. II 3, 1. LmLNicol. Burt. 3, 3, 20. al. LmLAdam Fuld. 3, 9. al. LmLGuill. Pod. 5, 35: Etenim inter figuras quacunque ligatura iunctas, pausam cantando facere nulla patitur ratio. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 2: Omnis insuper ligatura, quamquam multas complexa est notulas, unicam subtrahit syllabam pronuntiandam. al. LmLAnt. Lucc. 10b, 1. al. 2 zur graphischen Form — with respect to graphic form [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 2, 22: Figura descendendo dicitur esse illa, quando secundus punctus ligaturae inferior est primo. LmLIoh. Garl. mens. 2, 34: Ascendendo dicitur esse, quando ultimus punctus ligaturae altior est paenultimo. LmLAnon. Couss. VII 9, 4 (sim. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 120, 27). LmLAnon. Emmeram. 1 p. 120, 28. LmLFranco Col. 7, 3: Ligaturarum alia ascendens, alia descendens. Ascendens est illa, cuius secundus punctus altior est primo, ut hic: ... Descendens vero est, cuius primus punctus altior est secundo, ut hic:  ... (inde LmLPetr. Pic. 9, 2. LmLPs.-Petr. Cruc. 3, 2. LmLIoh. Balloce 2, 1. LmLTrad. Franc. I p. 8. LmLTrad. Franc. II 2, 1. LmLTrad. Franc. III 4a, 2. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 3. LmLMarch. pom. 46, 2. LmLMarch. comp. 10, 3. LmLIoh. Mur. lib. 8, 1. LmLAnon. Barcin. I p. 19. LmLQuat. princ. 4, 1, 11. LmLGoscalc. 3, 7 p. 172, 20. LmLIoh. Pipudi p. 44. LmLMens. Cum de p. 76. LmLProsd. exp. 64, 2. LmLProsd. mens. p. 219a. LmLProsd. ital. I p. 242a. LmLProsd. ital. II p. 60. LmLUgol. Urb. 3, 7-1, 2. LmLIoh. Tinct. not. 1, 8, 4. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 1. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. ad loc.: LmLProsd. exp. 64, 8-9. LmLUgol. Urb. 3, 7-1, 6 sqq. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5). LmLAnon. Couss. IV p. 47, 8. LmLMens. Notularum p. 83. [s.XIV] LmLMarch. pom. 49, 2: ligatura pro essentiali differentia habet ascensum et descensum. al. LmLAnon. Paris. I[] 2, 1: Omnis ligatura aut est continua aut discreta. Et sciendum est, quod, quando duae notae in uno corpore formantur, tunc dicitur continua; si vero plures sibi invicem copulantur, dicitur discreta. LmLIoh. Mur. comp. 9, 5: Partes ligaturae quot sunt? Duae et quandoque tres. Quae? Principium, medium et finis (inde LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 8). LmLRob. Handlo p. 134, 19: Obliquitas in medio ligature descendens semper est, non ascendens (inde LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 328, 15). al. LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 28: Quadratae etiam notulae, cum per se ponuntur communiter, etsi non semper, caudatae sunt cauda descendente non a sinistris, sed a dextris. Si vero vel ligentur ad invicem, et sit ligatura descendens in cantu plano, prima semper caudam habet descendentem. Non sic est in cantu mensurato. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 328, 13: Ligature obliquitatum sic formantur, ut patet: . al. LmLIoh. Vetul. 48, 2. LmLAnon. Kellner 3, 34. al [s.XV] LmLUgol. Urb. 3, 7-1, 6. al. LmLAnon. Monac. 2, 111. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 1: Duplex est ligatura, recta et pendens. Ligatura recta est, quando prima figura inferior secunda vel quando ultima quadrata est inferior penultima. Ligatura pendens est, quando prima figura est altior secunda vel ultima quadrata immediate altior penultima. al. LmLNicol. Burt. 3, 3, 21. LmLAdam Fuld. 3, 11. LmLGuill. Pod. 7, 28: Fit autem ligatura tum ex quadratis figuris tantum, tum ex quadratis et alpha. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 2. LmLAnon. Couss. I p. 437 descr. 3 zur Wertbestimmung — with respect to mensural value a mit Bezug auf die ganze Ligatur — with respect to the complete ligature [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 3, 6: Omnis ligatura per oppositum cum proprietate et perfecta ultima est longa, et omnes praecedentes ponuntur pro brevi, si sint ibi plures sive pauciores. LmLLambertus p. 274a: Prima autem differentia huius divisionis tam supra litteram quam sine talis est, quod, quandocumque trinaria ligatura tam descendendo cum proprietate quam ascendendo sine proprietate reperta fuerit binaria ligatura sequente: (sequitur exemplum), prima longa est imperfecta, secunda recta brevis, tertia prime similis, si brevis eam sequatur; si autem longa, tunc tertia tria tempora donat. LmLLambertus p. 275a: Sexta differentia tam supra litteram quam sine talis est, quod, quandocunque ternarie ligature tam ascendendo quam descendendo (ed.: ascendendo) cum proprietate non propria reperiuntur, ut hic: (sequitur exemplum), due prime semibreviabuntur; ultima duo tempora donat, si brevis sequitur; si autem longa, tunc trino tempore mensurantur. al. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 132, 17. LmLFranco Col. 7, 31: Intelligendum est etiam in ligaturis longas perfici et imperfici eo modo, quo in simplicibus fuit dictum, breves quoque rectas fieri et etiam alterari. LmLFranco Col. 10, 2: plures longae adinvicem ligari non possunt nisi in binaria ligatura, quae est sine proprietate et cum perfectione (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 25, 4. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 326, 19). LmLPetr. Pic. 12, 5: Et nota, quod in ligaturis longa, brevis et semibrevis, quantum est de valore, subiacent regulis simplicium figurarum. LmLIoh. Balloce 4, 2-3. (?) LmLMens. Notandum quod 5a, 1: Brevium notarum binaria ligatura est duplex: quaedam est duorum temporum et valet unam longam, ut hic:  . Alia vero est unius temporis et valet unam brevem:      . LmLMens. Notandum quod 5a, 6: Ternaria ligatura brevium similiter est duplex: alia est trium temporum, alia quatuor temporum, et sic describitur cum tractu sursum:   (cf. LmLRistory, Kurztraktat p. 164). al. LmLWalt. Odingt. 6, 10, 2. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 47, 3. al. LmLMarch. comp. 10, 5: Sed quia a parte principii, medii sive finis ligaturarum sumuntur longe, breves et semibreves, idcirco, que ligature dicant longitudinem, brevitatem et semibrevitatem, videre oportet. LmLMens. Omnis nota in I 2, 5 (sim. LmLMens. Omnis nota in II[] p. 165. LmLNic. Weyts p. 262b). LmLAnon. Paris. I 2, 3. LmLIoh. Mur. comp. 9, 18. LmLRob. Handlo p. 138, 21: Sciendum est etiam, quod brevis altera latet aliquando in ligatura rectarum brevium et in obliquitate. al. LmLIac. Leod. spec. 7, 27, 6. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 14. LmLIoh. Boen ars 1, 2, 1: In ligatura omnes intrant preter minimam. LmLIoh. Boen ars 1, 4, 2: contrario modo scribitur semibrevis in ligatura et extra: nam extra ligaturam scribitur sine cauda, in ligatura vero ipsam habet. al. LmLIoh. Hanb. sum. 15 p. 288, 6. al. LmLIoh. Vetul. 7, 1. LmLGuido fr. 3b, 1. al. LmLAnon. Mediol. 4, 1. LmLMens. Sciendum est 6, 6. LmLAnon. Kellner 3, 2: triplices sunt note, que requiruntur ad ligaturas, scilicet longa, brevis et semibrevis (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 337b). LmLAnon. Vratisl. p. 339b: Simplex longa imperficitur a brevi et hoc dupliciter: vel a parte ante vel a parte post vel in ligatura vel extra ligaturam vel eius valore. LmLMens. Si ille p. 502, 23: Alteracio autem figurarum ... habet fieri ... in modo perfecto respectu brevium tam in ligatura quam extra secundum exigenciam valoris. al. LmLMens. Circa artem p. 523, 17: quandocumque in tempore perfecto due semibreves mediant inter duas breves, tunc secunda semibrevis alteratur et hoc in ligatura vel extra ligaturam. al. [s.XV] LmLProsd. exp. 65, 49: antiqui in cantando cantum planum sive organicum et hoc binatim, dum ligaturam aliquam inveniebant, semper primam figuram ipsius ligature in valore brevis proferebant, alias vero figuras in ipsa ligatura sequentes sub minori valore quam sub valore brevis pronuntiabant. al. LmLProsd. mens. p. 220b: nulla maxima atque longa ligabilis est in medio ligature (sim. LmLProsd. ital. I p. 244a. LmLProsd. ital. II p. 63). al. LmLUgol. Urb. 3, 7-8, 7. al. LmLGeorg. Ans. 3, 198. LmLAnon. Couss. XII 14, 8: sub una ligatura numquam potest esse tertia semibrevis (sim. LmLAnon. Salisb. 3, 11). LmLAnon. Couss. XII 14, 9: maxima ubicumque ponitur sive in ligatura sive extra ligaturam, semper maxima est (sim. LmLAnon. Salisb. 3, 3). al. LmLAnon. Monac. 3, 55. al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 13, 3: Notabile quoddam de ligatura maximae. al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 29. LmLIoh. Tinct. alt. 1, 30: Septima generalis regula est, quod ligatura non facit alterationem. LmLNicol. Burt. 3, 3, 23. LmLAdam Fuld. 3, 11. al. LmLAnon. Salisb. 3, 1. al. LmLGuill. Pod. 7, 29. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. LmLAnon. Couss. I p. 437b. b mit Bezug auf die erste Note der Ligatur — with respect to the first note of a ligature α als Brevis — as breve: ligatura cum proprietate, ligatura propria [s.XIII] LmLFranco Col. 7, 17: Omnis ligatura descendens tractum habens a primo punctu descendentem a parte sinistra cum proprietate dicitur ..., ut hic:   ... Item omnis figura ascendens cum proprietate dicitur, si careat omni tractu, ut hic:  ... (inde LmLPetr. Pic. 10, 2. LmLPs.-Petr. Cruc. 3, 6. LmLIoh. Mur. comp. 9, 7. LmLQuat. princ. 4, 1, 13. LmLMens. Cum de p. 76). LmLFranco Col. 7, 26: Omnis ligatura cum proprietate primam facit brevem. Item omnis sine longam (inde LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 9. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 12 (ms.: sine longa; ed.: secunda longa). LmLIoh. Mur. comp. 9, 14. LmLRob. Handlo p. 122, 10. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 322, 13. LmLMens. Cum de p. 77. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 19. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 7. LmLIoh. Hoth. fig. II 3, 7. ad loc.: LmLProsd. exp. 65, 39-41. LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 43). LmLIoh. Balloce 2, 3: In ligatura ascendente quando primus caret omni tractu, brevis dicitur, ut hic:   . In ligatura vero descendente quando primus punctus tractum habet a parte sinistra descendente, brevis est, ut hic:  . al. LmLTrad. Franc. I p. 10 (sim. LmLTrad. Franc. II 2, 7. LmLTrad. Franc. IV 3, 3. LmLTrad. Franc. V 43). LmLTrad. Franc. III 4a, 4-5. LmLMens. Notularum p. 83. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 8. [s.XIV] LmLMarch. pom. 4, 4. al. LmLMarch. comp. 10, 6. LmLMens. Duplex p. 161. LmLAnon. Paris. I 2, 5: Item omnis[] ligatura descendens cum proprietate, prima brevis dicitur, ut hic: ... . Item omnis ligatura ascendens sine proprietate, prima brevis dicitur, ut hic:  ...  (sim. LmLQuat. princ. 4, 1, 15). LmLAnon. Paris. II 5, 1. LmLRob. Handlo p. 122, 15. al. LmLAnon. Barcin. I p. 19. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 322, 6. al. LmLIoh. Vetul. 7, 1. al. LmLGuido fr. 3a, 8. al. LmLAnon. Kellner 3, 13: omnis ligatura cum proprietate habet primam brevem (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 337b: brevem (ms. lectio incerta; ed.: semibrevem). LmLMens. Si ille p. 492, 20). al. [s.XV] LmLProsd. exp. 65, 43: quandocumque prima nota alicuius ligature in cantu mensurato habet valorem brevis, tunc ipsa dicitur cum proprietate. al. LmLProsd. mens. p. 219b. LmLProsd. ital. I p. 242b (sim. LmLProsd. ital. II p. 61). LmLUgol. Urb. 3, 7-2, 37. al. LmLGeorg. Ans. 3, 199. LmLAnon. Couss. XII 14, 4. LmLAnon. Monac. 2, 122. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 6. al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 11. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 4. LmLIoh. Hoth. fig. II 3, 3. LmLNicol. Burt. 3, 3, 21. LmLGuill. Pod. 7, 28. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. LmLAnon. Couss. I p. 437a. al. β als Longa — as long: ligatura sine proprietate, ligatura cum inproprietate [s.XIII] LmLFranco Col. 7, 26: Omnis ligatura cum proprietate primam facit brevem. Item omnis sine longam (inde LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 9. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 12 (ms.:... sine longa; ed.:... secunda longa). LmLIoh. Mur. comp. 9, 14. LmLRob. Handlo p. 126, 11. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 324, 18. LmLMens. Cum de p. 77. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 19. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 7. LmLIoh. Hoth. fig. II 3, 7). LmLIoh. Balloce 2, 5: Item omnis ligatura ascendens, quando primus punctus tractum habet a parte dextra descendente, longus dicitur, ut hic: (sequitur exemplum). Item in ligatura descendente, quando primus punctus caret omni tractu, longus dicitur, ut hic: (sequitur exemplum). al. LmLTrad. Franc. I p. 10 (sim. LmLTrad. Franc. II 2, 9. LmLTrad. Franc. IV 3, 6. LmLTrad. Franc. V 46). LmLTrad. Franc. III 4a, 6-7. LmLMens. Notularum p. 83. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 10. [s.XIV] LmLMarch. pom. 47, 12. al. LmLMarch. comp. 10, 9. LmLMens. Duplex p. 162. LmLMens. Omnis nota in I 2, 1 (sim. LmLMens. Omnis nota in II p. 165. LmLNic. Weyts p. 262a). LmLAnon. Paris. I 2, 4. LmLAnon. Barcin. I p. 19. LmLQuat. princ. 4, 1, 15: in omni ligatura descendente sine proprietate prima dicitur longa, sive corpus fuerit obliquum vel quadratum. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 324, 11: Omnis ligatura, cuius primus punctus altior est secundo, et primus punctus caret omni tractu, id est proprietate, dicitur longa. al. LmLIoh. Vetul. 48, 8. al. LmLGuido fr. 3a, 5. al. LmLAnon. Mediol. 4, 8. al. LmLMens. Cum de p. 77. LmLAnon. Kellner 3, 9 (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 338a. LmLMens. Si ille p. 493, 3). al. [s.XV] LmLProsd. exp. 72, 18: nullam posuerunt differentiam inter primas notas ligature descendentes, sive essent in quadro sive in obliquo corpore figurate, dummodo cauda carerent eo, quod voluerunt omnes illas valorem longe assumere debere. al. LmLProsd. mens. p. 216a. al. LmLProsd. ital. I p. 242b (sim. LmLProsd. ital. II p. 61). LmLUgol. Urb. 3, 7-3, 4. al. LmLGeorg. Ans. 3, 200. LmLAnon. Couss. XII 14, 2 (sim. LmLAnon. Salisb. 3, 4). LmLAnon. Monac. 2, 119: Omnis ligatura cum inproprietate habet primam notam longam. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 10. al. LmLFr. Gafur. extr. 10, 6, 25. al. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 5. LmLNicol. Burt. 3, 3, 22. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. LmLAnon. Couss. I p. 437b. γ als Maxima — as maxima [s.XIV] LmLRob. Handlo p. 138, 13: In ascendente vero ligatura longa duplex precedens ligatur cum brevi et cum se ipsa, ut patet hic: (sequitur exemplum). LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 334, 3: In ligatura descendente duplex longa cum longa ligari potest, ut hic patet: (sequitur exemplum). al. [s.XV] LmLProsd. mens. p. 219b: quandocumque ligatura est ascendens et prima nota ligature habuerit caudam sive tractum a parte dextra descendentem, tunc vel ipsa nota est quadrangula[] non quadrata vel est quadrangula quadrata. Si est quadrangula non quadrata, assumit denominationem atque valorem maxime (sim. LmLProsd. ital. I p. 243a. LmLProsd. ital. II p. 62). ibid. al. LmLProsd. ital. I p. 242b (sim. LmLProsd. ital. II p. 61). LmLIoh. Tinct. not. 1, 13, 2: Advertendum autem est, quod in omni ligatura, in qua nota secundum ultimam regulam generalem de primis et ultimam de ultimis longa est, si ipsa in formam maximae dilatetur, maxima efficitur, ut hic: (sequitur exemplum). LmLGuill. Pod. 7, 31. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5: Maxima ... principiis namque et mediis atque terminationibus ligaturarum noscitur convenire, ut hic: (sequitur exemplum). c mit Bezug auf die ersten beiden Noten der Ligatur als Semibreven — with respect to the first two notes of a ligature as semibreves: ligatura cum opposita proprietate [s.XIII] LmLFranco Col. 7, 21: Item omnis ligatura tam ascendens quam descendens, tractum gerens a primo puncto ascendentem cum opposita proprietate dicitur (inde LmLPetr. Pic. 10, 7. LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 8. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 11. LmLIoh. Mur. comp. 9, 9. LmLQuat. princ. 4, 1, 13. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 326, 9). al. LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 10: Omnis ligaturae cum opposita proprietate duae primae semibreves, omnis media brevis. LmLIoh. Balloce 2, 14: Opposita proprietas est, quando in primo punctu ligaturae ascendentis vel descendentis tractus ascendens invenitur (sim. LmLTrad. Franc. I p. 10. LmLTrad. Franc. II 2, 12. LmLTrad. Franc. III 4b, 2. LmLTrad. Franc. IV 3, 7. LmLTrad. Franc. V 47. LmLRob. Handlo p. 130, 6). al. LmLTrad. Franc. III 4b, 2: primi duo puncti ligature propter illum tractum ascendentem semibreviari debent. LmLMens. Notularum p. 83. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 12. [s.XIV] LmLMarch. pom. 29, 6. LmLMens. Duplex p. 162. LmLMens. Omnis nota in I 2, 3: quandocumque filum ascendens est in principio cuiuscumque ligature, semper sunt due semibreves, ut hic: (sequitur exemplum) (sim. LmLMens. Omnis nota in II p. 165. LmLNic. Weyts p. 262a). LmLAnon. Paris. I 2, 7-8. LmLAnon. Paris. II 5, 5. LmLRob. Handlo p. 134, 1. LmLIac. Leod. spec. 7, 27, 8. LmLIoh. Mur. lib. 8, 6: In omni ligatura prima nota habens tractum a parte sinistra ascendentem cum opposita proprietate dicitur, et facit primas duas esse semibreves, ut hic:   (inde LmLGoscalc. 3, 7 p. 174, 14. LmLProsd. exp. 68, 1. LmLUgol. Urb. 3, 7-5, 1. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 6. LmLNicol. Burt. 3, 3, 23. ad loc.: LmLProsd. exp. 68, 2-5. LmLUgol. Urb. 3, 7-5, 2 sqq.). LmLAnon. Barcin. I p. 19-20. LmLQuat. princ. 4, 1, 15-16. LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 326, 12. LmLIoh. Vetul. 49, 4. al. LmLGuido fr. 3a, 7. LmLAnon. Mediol. 4, 6: Nota, quod in ligatura non possunt ligari nisi due semibreves in principio ligature. al. LmLMens. Cum de p. 77. LmLAnon. Kellner 3, 14 (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 338a. LmLMens. Si ille p. 493, 5. LmLMens. Circa artem p. 529, 19. LmLAnon. Monac. 2, 124). LmLMens. Si ille p. 493, 4. al. [s.XV] LmLProsd. exp. 72, 15. LmLProsd. mens. p. 220a. al. LmLProsd. ital. I p. 242b: si prima nota ligature habeat caudam sive tractum a parte sinistra ascendentem, sive ligatura sit ascendens sive descendens, sive recta sive obliqua, tunc due prime note in ligatura efficiuntur semibreves (sim. LmLProsd. ital. II p. 61). al. LmLProsd. ital. II p. 62. al. LmLUgol. Urb. 3, 7-5, 16. al. LmLAnon. Monac. 2, 129. al. LmLIoh. Tinct. not. 1, 10, 4. al. LmLBart. Ram. 3, 1, 1 p. 79. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 8. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. LmLAnon. Couss. I p. 437a. al. d mit Bezug auf die letzte Note der Ligatur — with respect to the last note of a ligature α als Longa — as long: ligatura cum perfectione, ligatura perfecta [s.XIII] LmLFranco Col. 7, 22: Omnis ligatura ultimum punctum recte gerens supra penultimum est perfecta, ut hic:  ... vel sub penultimo (inde LmLPetr. Pic. 10, 9). LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 11: Omnis ligaturae gerentis recte ultimum punctum supra primum vel penultimum vel sub primo vel penultimo[] habentis quadratum, ultima longa est, ut hic: (sequitur exemplum) (sim. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 14: ... est longa et dicitur cum perfectione). al. LmLIoh. Balloce 2, 9. al. LmLTrad. Franc. I p. 10. LmLTrad. Franc. II 2, 26: Quandocunque punctus quadratus descendens in fine ligaturae plicatur ascendendo vel descendendo, pro longa cantatur (inde LmLRob. Handlo p. 152, 9). al. LmLTrad. Franc. III 4a, 8. al. LmLTrad. Franc. V 56 (sim. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 332, 1). LmLMens. Notularum p. 83. al. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 13. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 47, 12. LmLMarch. comp. 10, 15. LmLMens. Omnis nota in I 2, 4 (sim. LmLMens. Omnis nota in II p. 165. LmLNic. Weyts p. 262b). LmLAnon. Paris. I 2, 10: omnes ligaturae diversis corporibus formatae descendentes habent ultimam longam, ut hic: . al. LmLRob. Handlo p. 136, 14. al. LmLIoh. Mur. lib. 8, 7: In omni ligatura ultima descendens sub penultima in quadro posita cum perfectione dicitur, et est longa, ut hic:  (sim. LmLGoscalc. 3, 7 p. 174, 19. LmLAnon. La Fage II p. 427. LmLProsd. exp. 69, 1. LmLUgol. Urb. 3, 7-6, 1. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 5. LmLNicol. Burt. 3, 3, 23. ad loc.: LmLProsd. exp. 69, 3-5. LmLUgol. Urb. 3, 7-6, 4 sqq.). LmLQuat. princ. 4, 1, 18: si quadrata nota in fine ligature plicaretur aut ascendendo vel descendendo, per plicam longaretur eo, quod signum longe imponeretur. al. LmLIoh. Boen ars append. 2, 10. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 330, 7. al. LmLIoh. Vetul. 48, 12. al. LmLGuido fr. 3a, 9. al. LmLAnon. Mediol. 4, 2. al. LmLMens. Cum de p. 77. LmLAnon. Kellner 3, 21. LmLAnon. Vratisl. p. 338a. LmLMens. Si ille p. 493, 8. [s.XV] LmLProsd. exp. 66, 28: dico, quod pro tanto in cantu mensurato notam habentem valorem longe in talibus ligaturis dicimus dici cum perfectione, id est cum modo finali ipsius cantus plani, quoniam sicut in cantu plano nota finalis sive nota complens ipsum cantum planum sub modo longo profertur. al. LmLUgol. Urb. 3, 7-6, 12. al. LmLGeorg. Ans. 3, 203. al. LmLAnon. Couss. XII 14, 3 (sim. LmLAnon. Salisb. 3, 5). LmLAnon. Monac. 2, 136. LmLIoh. Tinct. not. 1, 12, 6. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 7. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 4. al. LmLIoh. Hoth. fig. II 3, 9. al. LmLNicol. Burt. 3, 3, 22 (cf. Ioh. Mur. lib. 8, 10). LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. β als Brevis — as breve: ligatura sine perfectione, ligatura imperfecta [s.XIII] LmLFranco Col. 7, 23: Imperfecta autem redditur ligatura duobus modis: primo, si ultimus punctus directus averso capite stat supra penultimum sine plica, ut hic: ...; secundo vero, si duo ultima puncta ligaturae in uno corpore obliquo ascendente commiscentur, ut hic:  ..., vel descendente, ut hic:   (inde LmLPetr. Pic. 10, 12). LmLPs.-Petr. Cruc. P 3, 12: Omnis ligaturae obliquae gerentis ultimum punctum supra primum vel penultimum ... sub uno corpore cum penultimo habentis ultimum punctum, ultima brevis est (sim. LmLPs.-Petr. Cruc. U 3, 15: ... est brevis et dicitur sine perfectione). LmLIoh. Balloce 2, 12. al. LmLTrad. Franc. I p. 12. LmLTrad. Franc. II 2, 27: Quandocunque duae notae in uno corpore obliquo in fine ligaturae ascendentis vel descendentis inveniuntur plicatae, ultima pro brevi dicitur, ut hic patet:  (inde LmLRob. Handlo p. 152, 15). al. LmLTrad. Franc. III 4a, 10. al. LmLTrad. Franc. IV 3, 14. LmLTrad. Franc. V 53. al. LmLMens. Notularum p. 85. LmLWalt. Odingt. 6, 8, 17-18. [s.XIV] LmLMarch. pom. 47, 12. LmLRob. Handlo p. 138, 2. LmLIoh. Mur. lib. 8, 7: In omni ligatura ultima descendens ... et in obliquo corpore figurata sine perfectione dicitur, et est brevis, ut hic: . LmLAnon. Barcin. I p. 19. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 18: Et notandum, quod brevis in ligaturis semper plicari debet in corpore obliquo ad hoc, quod ultima brevietur. al. LmLIoh. Boen ars 1, 5, 10. LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 330, 7. al. LmLAnon. Mediol. 4, 4. LmLMens. Cum de p. 77. LmLAnon. Kellner 3, 24. LmLMens. Si ille p. 493, 13. al. LmLMens. Circa artem p. 530, 5. al. [s.XV] LmLProsd. ital. I p. 243a (sim. LmLProsd. ital. II p. 62). al. LmLProsd. ital. II p.[] 63. LmLUgol. Urb. 3, 7-6, 16. al. LmLAnon. Couss. XII 14, 3 (sim. LmLAnon. Salisb. 3, 5). al. LmLAnon. Monac. 2, 140. LmLIoh. Tinct. not. 1, 12, 6. al. LmLIoh. Hoth. fig. I 4, 17. LmLIoh. Hoth. fig. II 3, 8. LmLNicol. Burt. 3, 3, 22 (cf. Ioh. Mur. lib. 8, 10). LmLAnon. Salisb. 3, 8. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. LmLAnon. Couss. I p. 437b. γ als Maxima — as maxima [s.XIV] LmLRob. Handlo p. 138, 6: In ligatura descendente brevis cum longa duarum perfectionum ligari potest, sed non e converso, ut hic:  ... In ascendente vero ligatura longa duplex precedens ligatur cum brevi et cum se ipsa, ut patet hic:  . al. LmLIac. Leod. spec. 7, 27, 6: In ligatura binaria etiam cum una brevi ligat hic doctor longam duplicem, sic: . LmLIoh. Hanb. sum. 20 p. 334, 6: In ligatura ascendente duplex longa cum brevibus et semibrevibus ligari potest. al. [s.XV] LmLProsd. mens. p. 220a: in omni ligatura sive ascendente sive descendente ultima nota ligature descendens respectu penultime, si sit quadrangula non quadrata, assumit denominationem atque valorem maxime (sim. LmLProsd. ital. I p. 243b. LmLProsd. ital. II p. 62). ibid. al. LmLProsd. ital. I p. 243b (sim. LmLProsd. ital. II p. 62). LmLIoh. Tinct. not. 1, 13, 2: Advertendum autem est, quod in omni ligatura, in qua nota secundum ultimam regulam generalem de primis et ultimam de ultimis longa est, si ipsa in formam maximae dilatetur, maxima efficitur, ut hic: . LmLFr. Gafur. pract. 2, 5: Maxima ... principiis namque et mediis atque terminationibus ligaturarum noscitur convenire. e mit Bezug auf die mittleren Noten der Ligatur — with respect to the middle notes of a ligature α als Brevis — as breve [s.XIV] LmLMens. Duplex p. 162: Omnes mediae breves sunt, nisi secunda totius ligaturae semibrevis sit. LmLAnon. Paris. I 2, 9. LmLRob. Handlo p. 134, 1: Ad cognoscendum ligaturarum mediales. Regula I. Franco: Omnes medie sunt breves (cf. LmL Franco col. 7, 30). LmLRob. Handlo p. 134, 12: Ligature obliquitatum, quarum medie breves sunt, sic formantur: . LmLIac. Leod. spec. 7, 27, 8. LmLIoh. Mur. lib. 8, 11: In omni ligatura medie sunt breves (inde LmLGoscalc. 3, 7 p. 176, 6. LmLProsd. exp. 72, 1. LmLUgol. Urb. 3, 7-9, 1. ad loc.: LmLProsd. exp. 72, 3. LmLUgol. Urb. 3, 7-9, 7). LmLAnon. Barcin. I p. 19. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 16. LmLIoh. Boen ars 1, 5, 8: In medio ligature potest brevis poni, et tunc non cognoscitur per habitum vel privationem caude, sed quia in medio ligature situata est. LmLGuido fr. 3a, 8. [s.XV] LmLProsd. exp. 72, 10. LmLProsd. mens. p. 220b. LmLUgol. Urb. 3, 7-9, 3. al. LmLAnon. Monac. 2, 126: Sequitur de mediis notis in ligaturis. Omnis media brevis est excepta alteracione et inproprietate. LmLIoh. Tinct. not. 1, 11, 1-2. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 9. LmLNicol. Burt. 3, 3, 22. LmLGuill. Pod. 7, 29. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5. LmLAnon. Couss. I p. 437b. β als Semibrevis — as semibreve [s.XIV] LmLQuat. princ. 4, 1, 16: A parte medii sciendum est, quod omnes medie figure in omni ligatura tam ascendendo quam descendendo dicuntur breves, nisi ... per oppositam proprietatem alique semibrevientur, ut hic: (sequitur exemplum). LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 9. γ als Longa — as long [s.XIV] LmLQuat. princ. 4, 1, 16: A parte medii sciendum est, quod omnes medie figure in omni ligatura tam ascendendo quam descendendo dicuntur breves, nisi casu licet abusive per proprietatem alique longantur, ut hic:  . [s.XV] LmLProsd. exp. 72, 10. LmLUgol. Urb. 3, 7-9, 10: Sed quidam moderni viam scientiae ignorantes mediae notae in ligatura tractum descendentem apponunt, qui ratione perfectionis eam efficit longam. LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 9: Octava regula est, quod in omni ligatura medie note ordinate et disposite sunt breves[] ... dempta etiam nota simplex quadra cum tractu dextro descendente, que longa dicitur. δ als Maxima — as maxima [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 27, 7: In triplici vero ligatura ipsam (sc. longam duplicem) ponendo in medio duarum brevium modo, qui sequitur: . [s.XV] LmLFr. Gafur. extr. 11, 5, 9: Octava regula est, quod in omni ligatura medie note ordinate et disposite sunt breves ... dempta autem lata et ampla deorsum pendens cum tractu dextro descendente, que dicitur maxima vel duplex longa. LmLFr. Gafur. pract. 2, 5: Maxima ... principiis namque et mediis atque terminationibus ligaturarum noscitur convenire. II Bezeichnung für eine absteigende Notengruppe (von Semibreven) — term that designates a group of notes (semibreves) that descends [s.XIII] LmLMens. Notandum quod 5b, 2: Ternaria ligatura semibrevium est duplex: alia unius temporis, alia duorum; eius proprietas talis est: ... Sed videndum, ubi minor vel maior esse debeat in proprietate, et notandum, quod, quandocumque haec ligatura ternaria inter duas longas erit, evenerit brevis et unius temporis erit ... Et e converso, si inter duas breves notas evenerit, duorum temporum est et unam longam valebit ... Quaternaria ligatura semibrevium, sive stet cum brevibus aut cum longis, duorum temporum debet esse. LmLRob. Handlo p. 168, 14. III Bezeichnung für eine nicht oblique (nicht abgeschrägte) Ligatur — term for a ligature that is not oblique [opp.: obliquitas] [s.XIV] LmLRob. Handlo p. 122, 4: Obliquitatem vero distinguere oportet a ligatura, quando per se sola est. LmLRob. Handlo p. 124, 2: Nulla nuda obliquitas per se ligatura dici debet. ... cum ligatura duo corpora ad minus requirat (inde LmLIoh. Hanb. sum. 19 p. 322, 17). LmLRob. Handlo p. 132, 7: Si tractus autem ascendens, qui causat oppositam proprietatem, fiat curtus, tunc in hac obliquitate sive ligatura maior semibrevis minorem precedit. LmLRob. Handlo p. 142, 22: In fine siquidem cuiuslibet ligature vel obliquitatis, semibreves due vel tres vel quatuor deorsum vel sursum, vel partim deorsum vel partim sursum, coniungi possunt, si ligature vel obliquitates non plicentur. LmLRob. Handlo p. 154, 10: Sciendum est, quod longa vel semilonga ligata in fine ligature vel obliquitatis habens tractum ascendentem transit a vi plice in erectam longam, quando nota vel pausa sequens invenitur ibi, quo plica tendit. al. IV Bezeichnung für eine oblique (abgeschrägte) Ligatur — term for an oblique ligature [opp.: copula] [s.XIV-XV] LmLAnon. Monac. II 149: In ligaturis autem de primis duabus datur eadem regula sicut de copulatis, sive ascendendo sive descendendo, sive cum cauda sive sine cauda, nisi quod in ligatura ultima nota valet nisi unum tempus, ubi in copula valet duo. LmLAnon. Monac. II 152: Item aliquando copula cum omni ligatura ponitur; tunc quaelibet copula valet, sicut supra dictum est, similiter et quaelibet ligatura, ut hic: (sequitur exemplum). Item copula est, quando quaelibet nota ponitur sub uno corpore, ut hic: , ligatura autem, quando duae notae comprehenduntur sub uno corpore, ut hic: . al. V Befestigungspunkt einer Saite (beim Monochord) — place where a string is fastened (on a monochord) [s.XV] LmLGeorg. Ans. 2, 144: Cognoscuntur item sonitus rationem musicam servantes per instrumentum cordulae solius. Est vero, ut super ventrem capsule distendatur in longitudine cordula extremis alligata. Supponuntur quoque illi duo scanella apud fines ligature: unum ex destro, alterum a sinistro, super quibus sedeat cordula. (?) LmLBart. Ram. 1, 1, 2 p. 5 descr. LmLBart. Ram. 1, 1, 6 p. 16: Sic ergo, quanto digitus superpositus magis appropinquat ligaturae chordae[], tanto sonus acutior erit, quoniam chorda brevior; et quanto magis ad locum, in quo torquetur (sc. chorda), appropinquat, tanto gravius sonat, quia longior chorda est. ibid. al. VI Bund eines Saiteninstrumentes (Laute) — fret of a stringed instrument (lute) [s.XV] LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 16: <C>ithara est instrumentum musicum conveniens ceteris propter sonorum suorum subtilitatem, habens quinque choros cordarum semper duplatas (ms. pro duplatos) et novem ligaturas in collo facientes sonorum varietates digitorum tamen registracione. cf. LmLHowell, Paulus p. 28