lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

lebara

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
12
Verweise raus
5

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

lebara st. sw. f.

Bd. 5, Sp. 696
lebara
st. sw. f., mhd. leber(e), nhd. leber; mnd. lēver, mnl. lever(e); afries. livere; ae. lifer; an. lifr. — Graff II,80 s. v. libara.
Stark: lep-ar-: gen. sg. -a Gl 4,254,23 (clm 14434, 9. Jh.); dat. sg. -o Mayer, Glossen S. 80,22 (vgl. Siewert, Gl. S. 86; clm 6305, 8./9. Jh.; -o unsicher, vgl. Glaser, Griffelgl. S. 506,26); acc. sg. -a Gl 2,591,1. — leb-ara: acc. sg. Gl 1,544,21 (Würzb. Mp. th. f. 3, 9. Jh.); -er-: dass. -a 4,276,17. Nb 224,14. 16 [181,2. 3]; nom. pl. -a Gl 3,242,9 (SH a 2; s. u.). 437,37 (Berl. Lat. 4° 676, 9. Jh.); dat. pl. -on Nb 326,4 [247,16]. — leuera: acc. sg. Gl 2,558,21.
Schwach: leber-: gen. sg. -un Gl 1,339,24 (-ū). 4,254,40; -on 1,339,23 = Wa 74,16.
Nicht eindeutig (alle Belege im Nom. Sing.): lep-ara: Gl 3,10,5 (C). 438,2. 613,24. 4,116,12 (Sal. a 2); -era: 2,370,28. — leb-ara: Gl 3,4,16 (Voc.). 19,38 (Sg 242, 10. Jh.). 435,17 (Sg 184, 9. Jh.). 4,116,12 (Sal. a 2); -er-: -a 1,281,56 (Jb-Rd). 3,74,52/53 (SH A, 2 Hss.). 178,66 (SH B). 242,9 (SH a 2, 2 Hss.; s. u.). 276,69 (SH b, 2 Hss.). 301,64 (SH d). 318,59 (SH e). 336,52 (SH g, 3 Hss.). 392,33 (Hildeg.). 433,32 (3 Hss., darunter clm 14754, 9. Jh.). 434,56. 436,38. 474,21. 498,32. 4,55,29 (Sal. a 1, 4 Hss.). 116,13 (Sal. a 2; -Ba). 170,10 (Sal. d). 67 (Sal. d); -e 3,74,53 (SH A). 242,10 (SH a 2). 439,31. 501,24. 4,55,30 (Sal. a 1, 2 Hss., 1 Hs. -ę). 116,13 (Sal. a 2); -] 3,74,54 (SH A, 15. Jh.). 242,10 (SH a 2, 13. Jh.). 354,10 (13. Jh.). 4,55,31 (Sal. a 1, 3 Hss., 12., 13., 15. Jh.). 116,13 (Sal. a 2, 13. Jh.). 145,66 (Sal. c, 13. Jh.; mit Rasur der Endg.). Hbr. I,135,257 (SH A, 13. Jh.). Meineke, Ahd. S. 30,171 (Sal. a 1, 13. Jh.); -ra: Gl 3,74,52 (SH A, 2 Hss.). — leuer-: -a Gl 3,74,53 (SH A). 363,27 (Jd); -e 52,30.
Leber: a) vom Menschen: α) allgem.: lebara iegor Gl 3,4,16. 19,38 (im Abschn. De membris humanis). 178,66 (im Abschn. De homine et eius membris). 354,10. 363,27 (darauf ficatum idem). 433,32. 435,17. 436,38. 437,37 (iecora). 438,2. figido 10,5 (zum lat. Lemma vgl. FEW 3,492 s. v. ficatum). epar 52,30. ieuriz iecur 392,33. iecur ł epar 434,56. 439,31. sanges sater . neaz ter gir inin diu Tytio dia lebera vultur dum satur est modis . non traxit iecur Tytii Nb 224,14 [181,2]; hierher wohl auch: lebera iecur Gl 3,242,9 (1 Hs. iecora). 276,69. 301,64. 318,59. 336,52; ferner: Nb 224,16 [181,3]; β) spez. als Sitz der Lebenskraft u. der Begierden (vgl. LMA 5,1782): lebara [donec transfigat sagitta] iecur [eius (sc. des von den Lockungen der Ehebrecherin verführten Jünglings), Prov. 7,23] Gl 1,544,21. 4,276,17. leuera [gustus et ipse modum teneat, sospitet ut] iecur [incolume, Prud., H. a. cib. (III) 180] 2,558,21. lepara [foetidum] iecur [reductus rursus intrat halitus, ders., H. o. horae (IX) 48] 591,1. lebra iecur quod ignis ibi sedem habeat et voluptatem [Hbr. I,135,257] 3,74,52 (im Abschn. De interioribus hominis). Hbr. I,135,257. leparo [et putat ille philosophus rationabile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in] iecore [commorari, Hier. in Matth. 13,33, PL 26,94 C] Mayer, Glossen S. 80,22 (vgl. Siewert, Gl. S. 86); b) vom Tier: lebera [sumes et adipem totum qui operit intestina, et reticulum] iecoris (Hs. iecor) [, ac duos renes, et adipem qui super eos est, et offeres incensum super altare, Ex. 29,13] Gl 1,281,56, z. gl. St. iecoris figidis. ficta. iđ lepara 4,254,23. netti leberon reticulum iecoris [ebda.] 1,339,23 = Wa 74,16. 4,254,40. aruspitia uuurten genomen fone dien leberon dero opferfriskingo Nb 326,4 [247,16]; c) Glossenwort: lepera iecur [Prisc., Inst. II,155,11] Gl 2,370,28. lebera iecur 3,474,21. 501,24 (in einem Heilmittelglossar). 613,24. 4,116,12. 145,66. 170,67. epar 3,498,32 (in einem Heilmittelglossar). 4,55,29. 170,10. Meineke, Ahd. S. 30,171.
Komp. wolvesleber mhd.; Abl. leberlich mhd.
3926 Zeichen · 245 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    lebarast. sw. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    lebara st. sw. f. , mhd. leber(e), nhd. leber; mnd. lēver, mnl. lever(e); afries. livere; ae. lifer; an. lifr. — Graff I…

Verweisungsnetz

14 Knoten, 14 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Wurzel 2 Kompositum 9

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit lebara

2 Bildungen · 2 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von lebara 2 Komponenten

leb+ara

lebara setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

lebara‑ als Erstglied (2 von 2)

lebar(a)uuurst

AWB

lebar ( a ) uuurst st. f. , mhd. nhd. leberwurst; mnd. lē- verworst. — Graff I,1048. lepara-uurst: nom. sg. Gl 3,613,27. — lebar-uurst: nom.…