Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
lantsidil(l)o sw. m.
sw. m., mhd. lantsidele, -sedele, frühnhd. landsidel; mnd. lantsēdel; vgl. ae. landsetla. — Graff IV,310.
lant-sidil-: nom. sg. -eo Gl 1,40,4 (Pa); -o ebda. (Ra). 312,64. 2,425,3. 3,647,8; nom. pl. -on O 2,2,23 (landAusg. Kelle); -sideli: dass. Npw 104,23 (zu -i vgl. Weinhold, Bair. Gr. § 347); -sidhilo: nom. sg. Gl 1,40,4 (K). — lant-sidill-: nom. sg. -o Gl 1,338,5 (clm 19410, 9. Jh.); nom. pl. -un 510,28 (Rb).
Verschrieben: lant-siidolo: nom. sg. Gl 4,3,57 (vgl. Krotz S. 332,75; Jc; übergeschr. -i- wohl als Korr. des ersten -o- gedacht, vgl. Krotz z. St.; lantsidolo Steinm.).
einer, der (angestammtes oder fremdes) Land bewohnt u. bebaut (u. einem Herrn unterstellt, zinspflichtig ist), Siedler (vgl. Bergmann, Bauer S. 106): lantsidileo der framade erda niuzzit accola qui alienam terram colit Gl 1,40,4 (R lantbigengo). lantsidilo [fuit (Abraham)] colonus [terrae Palaestinorum diebus multis, Gen. 21,34] 312,64. lantsidillo [quod si quis peregrinorum in vestram voluerit transire coloniam, et facere Phase domini, circumcidetur prius omne masculinum eius ... eritque sicut] indigena [terrae, Ex. 12,48] 338,5. lantsidillun edo innaburrun inquilini [domus meae, et ancillae meae sicut alienum habuerunt me, et quasi peregrinus fui in oculis eorum, Job 19,15] 510,28. lantsidilo [exteri nec non et orbis huc] colonus [advenit, Prud., P. Calag. (I) 10] 2,425,3. lantsidilo colonus 3,647,8. lantsidilo agricola [colonus cultor agri, CGL IV,480,37] 4,3,57. do fuor sin fater dara unde uuart da lantsideli Iacob accola fuit in terra Cham Npw 104,23 (Np lantsideling); in einem Bilde: (Christus) quam ... in eigan joh in erbi, thaz lag al umbitherbi. Thie sine lantsidilon ... datun, so ih thir redinon: ni was, ther nan intfiangi [vgl. sui eum non receperunt, Marg. nach Joh. 1,11] O 2,2,23.