Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
langsamî st. f.
st. f., frühnhd. langsame (vgl. Frühnhd. Wb. 9,265 s. v. langsam; in anderer Bed.), nhd. (älter) langsame (in anderer Bed.). — Graff II,229.
lanch-sami: dat. sg. Gl 2,107,21 (M); lanc-: dass. 53,4. 107,21 (M); lang-: acc. sg. 207,34 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.). 213,28. Nk 411,2 (Hs. B = S. CXXII,7) [53,6/7]; lan-samiu: nom. sg. Mayer, Griffelgl. S. 45,127 c (Vat. Ottob. lat. 3295, 9. Jh.; zur Endg. vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 228 Anm. 1; zu bloßem -n- a. a. O. § 128 Anm. 3, Gröger § 127,1). — Hierher wohl auch: lanch-semi: dat. sg. Gl 2,107,22 (M, 2 Hss.; vgl. die Parallelhss., -e- als Umlaut, vgl. Braune a. a. O. § 68 Anm. 1? Oder -e- für ei, vgl. a. a. O. § 44 Anm. 4, dann zu langseimî?). 1) Dauer, Länge, Verlauf (der Zeit): lancsami processu [vero conversationis (d. i. des Klosterlebens) et fidei, dilatato corde, inennerabili dilectionis dulcedine curritur via mandatum dei, Reg. S. Ben., Prol.] Gl 2,53,4. lanchsami [si vero] processu [temporis aliquod delictum animae circa personam reperiatur huiusmodi, ... a clero talis abstineat, Conc. Nic. II p. 116] 107,21 (1 Hs. lengî). also darana skinet . taz ter dia langsami des uuerchis zeigot . sia zeigot mit temo zite . unde chit iz ein iaruuerh si . alde so eteuuio ut si quis assignet quanta sit actio . tempore diffiniet . annuam . vel sic aliquo modo assignans Nk 411,2 (Hs. B = S. CXXII,7) [53,6/7] (Hs. A u. Ausg. langseimî); auf sprachliche Äußerungen bezogen: ni diu lansamiu ne [nimia] prolixitate [negli- gentibus lectoribus fastidium generaret, Halitg., De vitiis Praef. p. 658 A] Mayer, Griffelgl. S. 45,127. 2) ferne Zukunft: in langsami [neque ... populus promissionibus dei] in longinquum [crederet, Greg., Cura 3,26 p. 78] Gl 2,207,34. 213,28.