Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
irreckida st. f.
st. f. — Graff II,370.
Die Graphie -ch- ist wohl als Affrikate zu werten (vgl. Kögel S. 79), doch kann auch eine Bez. des zu erwartenden Frikativs nicht in jedem Fall ausgeschlossen werden (vgl. Braune, Ahd. Gr.15 §§ 144 Anm. 1. 145).
ar-rachida: nom. sg. Gl 1,180,20 (Pa; zum fehlenden Umlaut vgl. Kögel S. 3; s. 5); -rechid-: dat. sg. -a 311,17 (fragm. S. Paul, 9. Jh.); ir-: nom. sg. -a Ns 617,12 [300,14]; dat. sg. -u Gl 2,276,18 (M). 292,65 (M); -o 1,310,21. 2,201,51 (S. Paul XXV d/82, 10. Jh.; lat. gen.). 211,31 (Schlettst., 12. Jh.; lat. gen.). 276,17 (M); acc. sg. -a 265,11 (M).
Verschrieben: ir-ri : hhitha: nom. sg. Gl 1,181,20 (K; zweites -i- für e verschr., Splett, Stud. S. 255 erwägt bei der Graphie -hh- Verschr. für ch). 1) Erregung, Antrieb: unstillida (unkastillitha K) arrachida cahroris inquietas incitas conmoves Gl 1,180,20 (PaK, irrida Ra; die Endung -as für die 2. Sing. von inquietare ‘beunruhigen’ u. incitare ‘erregen, antreiben’ wurde als Endung der Feminina auf -as aufgefaßt u. formeninkongruent glossiert, vgl. Splett, Stud. S. 255). 2) Textfassung, Ausgabe: irrechido [Origenis ... qui] editioni [antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco et obelo opus omne distinguens, Gen., Prol.] Gl 1,310,21. 311,17. 3) Auslegung, Erklärung (von Texten): irrechida [quarumdam (der vierzig Lesungen des Evangeliums) vero] explanationem [coram populo ipse locutus sum, Greg., Hom., Prol. p. 1434] Gl 2,265,11 (3 Hss. urreckida). in irrechidu in explanatione [sua, multa ad loquendum sancti evangelii lectio postulat, ebda. I, 19 p. 1510] 292,65 (1 Hs. urreckida); — in der Logik, in einer Synonymenreihe zur Wiedergabe von lat. argumentum: nos autem dicimus argumentum ... uuortzeichin . quissunga . irrechida . iruareni . cloublichi Ns 617,12 [300,14]. 4) Inbegriff, Sinnbild: irrechido [unde ipsum quoque episcopatus officium boni operis] expressione (Hs. -eis) [definitur, Greg., Cura 1,8 p. 9] Gl 2,201,51. 211,31. 5) Erzählung, Bericht: irrechido [adhuc autem de eius] expressione (sc. die Ausführung Jesu über Johannes) [subiungitur, Greg., Hom. I,6 p. 1454] Gl 2,276,17 (1 Hs. urreckida).
Vgl. framirreckida, urreckida.