interpretatio

interpretatio (-cio), -onis f.script. -rae-: MLWMLW p. 2193, 38. 2194, 16. adde MLWWolfher. Godeh. I 40 p. 196,32. I explanatio, enarratio, explicatio, coniectura, significatio, sensus – Verdeutlichung, Erläuterung, Erklärung, Auslegung, ‘Interpretation’, (Be-)Deutung, Sinn: A gener.: 1 in univ. (def.: MLW p. 2193, 4): a spectat ad libros, scientiam sim.: MLWWillib. Bonif. 2 p. 9,18 historiae simplici expositione et spiritalis tripertita intellegentiae -einterpretatione inbutus. MLWWett. Gall. 23 divinorum librorum. MLWVita Mahum. 107 figmenum, inventio, ars et -ointerpretatio utriusque (sc. virorum) alterius roboratur errore. MLWAlbert. M. herm. 1,1,1 p. 373^b,17 -ointerpretatio dicitur oratio, quae de re, ut est, in verbis loquitur ad explanationem. saepius. b spectat ad leges, iura, regulas sim.: α usu vario: MLWLeg. Wisig. suppl. p. 466,5 haec, quae excerpta sunt vel clariori -einterpretatione conposita ..., episcoporum ... roboravit adsensus. MLWIdung. Pruf. dial. 3,284 regulae. MLWAnnal. Wirz. a. 1158 iura legum ... coram ... multitudine ... -einterpretatione legis peritorum et iudicum recognita sunt. MLWConst. imp. II 156 p. 193,9 ut libertates et dona ... latissima -cioneinterpretacione gaudeant. MLWChart. Sangall. B 592 p. 420,17 non obstante cuiuscunque ... contradictione seu -einterpretatione tacita vel expressa. saepius.adnotatio explicans, commentarius – erläuternde Anmerkung, Kommentar: MLWLeg. Burgund. Rom. 2,1 (add. cod. C5) -ointerpretatio de homicidio voluntario: eqs. MLWForm. extrav. I 4 scriptione de <sumptibus> litis et expensis ...; -o:interpretatio ‘tam civile negotio’ eqs. β in iunctura sinistra -o sim.: MLWChart. archiep. Magd. 368 p. 483,37 (a. 1180) ne quis ... sinistra -einterpretatione ... aliquo modo violare et immutare conetur. MLWChart. Salem. 28 p. 46,10 (epist. papae) quidam ... prava et sinistra -einterpretatione apostolicorum privilegiorum capitulum pervertentes. MLWChart. Carniol. II 38 p. 28,36 maligna -einterpretatione. MLWChart. Eichsf. 303 p. 175,12 contra ... calumniam et sinistre -isinterpretationis cavillationem. saepius. c spectat ad singula verba, nomina: MLWConc. Karol. A 19 p. 154,8 quarum (appellationum Christi) significationum allegoricas -esinterpretationes diceremus, si eqs. MLWRimb. Anscar. 42 p. 78,41 iuxta huius (sc. martyris) nominis -eminterpretationem. MLWGerh. August. Udalr. 1 interpr. 1 -ointerpretatio nominis sancti Uodalrici: eqs. MLWTransl. virg. Col. 15 (MGScript. XXX p. 1382,14) quidam Leffli, qui iuxta sui nominis barbara -einterpretatione expressi ‘coclear’ dicuntur. MLWChart. Eberb. 44 p. 91,1 nominis et officii nostri (sc. archiepiscopi) propria -ointerpretatio hoc requirit, ut eqs. al. d spectat ad signa singularum litterarum: MLWAethicus 66^d hic ... suam litterationem et -eminterpretationem (sc. characterum) ... nisus est. e spectat ad visiones, somnia: MLWAlcuin. Willibr. 1,2 capit. (MGMer. VII p. 114,13) de somno et eius -einterpretatione, quod mater ... se vidisse narrabat (sim. 1,2 p. 117,23). MLWWolfher. Godeh. I 17 p. 179,40 de -aetationeinterpraetatione praetitulati somnii aliquid ... coniectari debemus. MLWHerm. Iud. conv. 1 p. 72,8 visionem ... divina in me gratia ... adimplevit, sicut et eiusdem postmodum visionis -ointerpretatio indicabit et rei ... effectus comprobabit. al. f usu vario: MLWErmenr. ad Grim. 2,6^tit. de mystica -einterpretatione Hiberniae insulae (cf. 2,6,19 typos mysticos ... allegoricae commentari). MLWFund. Consecr. Petri p. 203,16 precepit abbatissa, ut omnia signa claustri pulsarentur ...; civitas tota cucurrit illuc ... querentes -cioneminterpretacionem compulsacionis. MLWAlbert. M. metaph. 5,1,11 p. 233,55 ens diffinitionem vel descriptionem vel -eminterpretationem seu quamcumque assignationem habere non potest, quia eqs. 2 expositio, declaratio – Darstellung, Darlegung: MLWGerb. epist. 33 p. 60,19 ut mentem nostram pro vobis (sc. praesule) sollicitam interpretemur: quo genere -isinterpretationis nuper usi sumus in controversia acerrimi hostis vestram maiestatem exacerbantis eqs. 3 intellectus, doctrina – Verständnis, Auffassung, (Lehr-)Meinung: MLWAethicus 79 l. 28 sprevit ... -eminterpretationem illorum (sc. philosophorum ignorantium). B rhet. de iteratione commutata: MLWOnulf. rhet. I 22 ut per -cioneminterpretacionem ... tua (sc. lectoris) facta redarguam, eam breviter in medium deducam exaggerando eqs. MLWConr. Mur. summ. p. 92,3 quando, quod est dictum, conmuto per equivalentes voces ..., interpretor (-ointerpretatio add. in margine). C publ., iur., canon.: MLWChart. civ. Spir. 20 (dipl. Heinr. VI. a. 1196) ut ea, que in statutis antecessorum nostrorum aliquid ambiguitatis offerunt, nostra -einterpretatione declarentur. MLWActa imp. Winkelm. I 47 p. 34,8 ut ... imperiali -einterpretatione ambiguitas absolvatur. MLWChart. Helv. arb. 38 p. 66,10 si qua ... dubietas in supradictis emerserit, eius -eminterpretationem et declarationem retinemus (sc. episcopus) nobis. MLWActa imp. Winklem. I 539 p. 439,17 quatinus nullus ... sit, qui contra hanc nostram assignationem, concessionem, donationem, -eminterpretationem vel suppletionem venire audeat. al. II translatio, versio q. d. – Übersetzung, Übertragung, Fassung, ‘Version’: A usu vario: MLWFlod. annal. a. 948 p. 113,1 post litterarum (sc. papae) recitationem et earum propter reges iuxta Teutiscam linguam -eminterpretationem (-cioneminterpretacionem var. l.). MLWRahew. gest. 3,10 p. 176,24 litteris lectis et per Reinaldum cancellarium fida satis -einterpretatione diligenter expositis. MLWClem. IV. registr. 646 p. 642,14 quod (homagium) per ipsum comitem sine -einterpretatione ministri volumus nobis ... exhiberi. MLWConr. Mur. summ. 6,6 p. 165,18 si aliquid ... de Greco vel Ebraico vel barbaro ydiomate ... litteris est inserendum, ... per latinam -eminterpretationem expositio preponi ... debet. al. B spectat ad scripturas sacras: MLWCapit. episc. III p. 324,21 ut fidem Athanasii cum sua -einterpretatione ... omnes diligenter sciant (sim. MLWCapit. reg. Franc. 125 quae sit eius [symboli] -ointerpretatio secundum Latinos). MLWAnast. Biblioth. epist. 18 p. 442,15 scio quosdam non scientes utriusque idiomata linguae -iinterpretationi meae derogaturos. MLWConc. Rem. prol. (MGScript. III p. 658,11) triplici genere -isinterpretationis utendum fore censeo (sc. Gerbertus), scilicet eqs. MLWBerno epist. 29 p. 64,27 de dissona psalterii Romani ac Gallicani, qua nos utimur, -einterpretatione. al.meton. de textu ipso: MLWChron. Fred. 2,7 in septuaginta -aetationeinterpraetatione (sim. MLWOtto Frising. chron. 2,47 p. 123,10 qui [lxx presbyteri] ... utilem ... ediderunt -em)interpretationem. MLWHraban. epist. 37 p. 473,31 ex cuius (Hieronymi) -einterpretatione et expositione quaedam obscura in hoc opere elucidavi. III actio reddendi, expressio – Wiedergabe, Artikulation: MLWAlbert. M. animal. 1,234 hoc (opus linguae) est ad -eminterpretationem..sermonis et vociferationis in aliis animalibus ab homine (sim. 12,203 ‘quae [operatio linguae] est in -einterpretatione [p. 660^a,22 διάρθρωσιν] s.’). 1,239 quando ... est lingua magna ..., non bene obedit -iinterpretationi.Niederer