intendo

intendo -tendi, -tentus (-tensus), -ere aufwärts (aus-) führen, (sich) nach oben bewegen, erhöhen (die Tonhöhe betreffend) — to lead upwards, to produce a higher pitch, to move higher, to raise (with respect to pitch) [syn.: elevo; opp.: depono, gravo, remitto] 1 allgemein — general [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 5 p. 315, 4: in acumen maioribus numeris intendimus et minoribus in gravitatem saepe remisimus (cf. Bower, Fundamentals p. 11 adn. 46). al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 3, 9, 16: ‚intendo‘: in acumen. al. [s.IX] LmLMus. ench. 1, 9: Eorum (sc. ptongorum) quidem sic et intendendo et remittendo naturaliter ordo continuatur, ut semper quattuor et quattuor eiusdem conditionis sese consequantur (sim. LmLInch. Uchub. 46). [s.XI] LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [si octavam a mese per paramese et trite diezeugmenon intendendo ad nete yperboleon adieceris]. LmLWilleh. Hirs. 9 (c. 8), 2. al. LmLAribo 67 p. 43. al. LmLComm. Guid. 9 p. 117: Videndum vero est, cum phthongi quilibet a naturali loco non moveantur seu superius seu inferius vocibus iungantur, quomodo descendere, deponi, remitti, inflecti ad inferiora, ascendere vero, elevari, intendi ad superiora dicantur, cum a suis sedibus penitus immobiles esse videantur (inde LmLAnon. Lips. p. 156). al. LmLTon. Aug. p. 81. al. [s.XII] LmLGuido Aug. 195: quin humana vox plusquam octo vocibus possit intendi vel gravari. al. [s.XIII-XIV] LmLEngelb. Adm. 3, 12, 15. al. LmLWalt. Odingt. 5, 4, 39: ipsa ⋅E⋅ intensa ad diapason facit ⋅e⋅. al. LmLIoh. Mur. spec. 2, 24: Consonantiam intendere est de sono gravi acutiorem facere. al. LmLComm. Boeth. II p. 218, 37: nullus sonus potest tam altus vel acutus intendi vel tam bassus vel gravis remitti, quin eo alcior vel remissior possit cogitari. al. [s.XV] LmLAnon. Tegerns. I p. 105. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 2, 2. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 7 p. 20. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 37: proprium est fa remitti ... Mi vero proprietatem habet intendendi, ut semitonium oriatur inter ⋅B⋅ et ⋅C⋅. al. LmLGuill. Pod. 1, 11. al. LmLMon. Organalis I p. 45: Intende ab eodem ⋅B⋅ in finem III passus. ibid. al. LmLMon. Organalis II p. 45: Iterum ab eodem ⋅A⋅ intendo ad finem III passus. ibid. al. LmLOrganistr. Omnes p. 207, 2: Omnes voces organistri elevatione et depositione lignorum intenduntur et remittuntur. 2 Intervalle betreffend — with reference to intervals [s.VI] LmLBoeth. mus. 3, 3 p. 274, 8: Si ergo diatessaron duobus tonis ac semitonio, bis vero diatessaron quinque consisteret tonis, cum ex CCLXII.CXLIIII diatessaron intenderem cumque de CCCCLXXII.CCCXCII aliud diatessaron remitterem, idem inter utramque intentionem remissionemve numerus inveniretur. LmLBoeth. mus. 3, 9 p. 279, 18: Ab eo, quod est B, diatessaron intendo ad F et ab F diapente remitto ad K. Erit igitur KB tonus. LmLBoeth. mus. 3, 14 p. 293, 20: ad D autem sex toni intendantur. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 3, 3, 18, 1: Si unum diatesseron intendo et aliud remitto. LmLGloss. Boeth. mus. 3, 3, 26, 3: si una diatessaron intendatur et altera remittatur. LmLGloss. Boeth. mus. 3, 3, 33, 4: diatessaron intensa de gravi in acutum. al. [s.IX-X] LmLMod. Ecce modorum 36: Omnes species diapente vel diatesseron continue vel disgregatim intensae vel remissae modulantur. LmLAlia mus. 74 p. 142: Quo etiam incipit semitonio[] intenso antiphona „Cognovi Domine“. LmLAlia mus. 123 p. 192: Habet enim hic tropus in nocturnis differentiam unam, quae habet tria loca: se, „Aspiciebam“; enarmonium intensum in ⋅o⋅: „Modo veniet“; diatessaron remissum in ⋅c⋅: „Per memetipsum“ (inde LmLAnon. Bernh. 1, 75. LmLAnon. Bernh. 2, 121). LmLAlia mus. 131 p. 164: antiphona „Puer natus est“ diapente ad paranete diezeugmenon intendit. al. [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 33: A prima igitur proslambanomenos ad quartam lychanam hypaton intenditur consonantia diatessaron. LmLTon. Lugd. pr. 50: Si autem a mese quis intendat tonum, occurret paramese. al. LmLGuido micr. 7, 4: Primus modus vocum est, cum vox tono deponitur et tono et semitonio duobusque tonis intenditur. al. LmLPs.-Berno mon. 7, 10. LmLHermann. mus. p. 51 (p. 142a): Intendo ⋅D⋅G⋅ diatesseron et possum remittere diapente ⋅G⋅C⋅. al. LmLWilleh. Hirs. 22 (c. 21), 6. al. LmLAribo 99 p. 25: Prima species diatesseron tono, semitonio, tono intenditur ab ⋅A⋅ in ⋅D⋅. al. LmLComm. Guid. 85 p. 131. al. LmLTon. Aug. p. 83. passim [s.XII] LmLTon. Gratianop. p. 17: per semiditonum intensum. al. LmLTheinr. Dov. 1, 5 p. 154, 8. al. LmLAnon. Pannain p. 116. al. [s.XIII] LmLIoh. Aegid. 12, 7. al. LmLEngelb. Adm. 3, 15, 3. al. LmLWalt. Odingt. 5, 16, 4. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 229: Intensa species (sc. dyatessaron et dyapente) dicitur illa, que fit per arsim. al. LmLIoh. Mur. spec. 2, 23. al. LmLIac. Leod. spec. 4, 9, 1: Dicitur autem consonantia aliqua remissa vel gravis, quando descensus vel processus fit ab acuta illius voce ad gravem vel remissam, acuta vero vel intensa, quando fit e converso, ut dicitur diatessaron gravis vel remissa, si de la (mss.; ed.: la la) descendatur in mi, de sol in re, de fa in ut, acuta vero vel intensa, si e converso fiat. al. Anon. Meyer 21, 7: intendas dyapente. al. [s.XV] LmLProsd. spec. 2, 10 p. 190, 3. al. LmLUgol. Urb. 1, 93, 4: post remissum et intensum semitonium intenditur et remittitur tonus. passim LmLAnon. Carthus. theor. 15, 50. al. LmLTrad. Holl. II 69 p. 25 (p. 425a): Secunda intensa debiliter sic est semitonium. ... Secunda intensa potenter sic est tonus. al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 33. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 64: si a quacumque specierum sive consonantiarum octavam intenderimus vel remiserimus. al. LmLAdam Fuld. 4, 7. al. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3, 2: Diesis est, quod ingenium nostrum potest modulate minimum remittere atque intendere. al. LmLGuill. Pod. ench. 6 p. 368. al. LmLGuill. Pod. 1, 21. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15. al. LmLFr. Gafur. gloss. 19, 4. al. LmLMon. Mensurus p. 66, 8. al. 3 die Melodiebewegung betreffend — with reference to progression of melody [s.X-XI] LmLTon. Lugd. pr. 34: sive intendatur cantilena ab inferioribus ad superiora sive remittatur a superioribus ad inferiora. LmLTon. Lugd. 1, 7 (MüMn): Tertia autem differentia in illis (sc. introitibus) tantum canitur, quae a parhypate hypaton inchoando gradatim ad mesen intenduntur. al. LmLGuido micr. 4, 13: Habes itaque sex vocum consonantias, id est tonum, semitonium, ditonum, semiditonum, diatessaron et diapente. In nullo enim cantu aliis modis vox voci coniungitur vel intendendo vel remittendo. LmLGuido micr. 10, 7: Dissonantia quoque per falsitatem ita in canendo subrepit, cum aut de bene dimensis vocibus parum quid demunt gravantes vel adiiciunt intendentes, quod pravae voces hominum faciunt (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 5, 11. LmLComm. Boeth. II p. 184, 38). LmLGuido micr. 18, 40: cum plus se cantor intenderit, subsecutor ascendat. al. LmLAribo 47 p. 52. al. LmLComm. Guid. 76 p. 154: In ‚Dixit‘ finalis ‚-xit‘ intendatur aliquantulum. al. LmLTon. Aug. p. 95b: Principali hoc „Seculorum amen“ reguntur et que in principio per quilismata intenduntur. LmLTon. Aug. p. 101b: in mesen ⋅a⋅ nunc simplici, nunc flexo pede intenduntur (sc. antiphone). passim [s.XII] LmLUdalsc. 3: Prima autem varietas est, ubi cantus in finali orditur et statim ad[] accutiores, id est superiores, gradatim intenditur. LmLUdalsc. 7: Quarta autem varietas est, ubi cantus per quilisma, sed intermisse, intenditur. LmLUdalsc. 18: Prima autem varietas est eo, quod equisono intendatur. (?) al. LmLGuido Aug. 297. LmLAnon. Pannain p. 116: Si discantus fuerit cum cantu et cantus remittatur tono, discantus intendatur semiditono. al. [s.XIII] LmLMus. man. 45, 12: naturalis armoniae congrua progressio plus <debet> intendi quam remitti, id est plus elevari supra finalem quam deponi. LmLEngelb. Adm. 4, 7, 7: Cantus autem naturalis non semper uniformiter remittitur et intenditur in principio et in medio et in fine, sed nunc sic, nunc sic. [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 220, 7: homo tantum loquitur continue, quantum spiritus permittit, tantumque in acumine cantum intendit vel in gravitatem remittit, quantum vocis sue naturaliter sinit modus. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 30 p. 300, 14: Igitur omnis vocum processus aut est intensus aut remissus aut circumflexus. Intensus est de gravi in acuto, ut antiphona „Precursor“. LmLUgol. Urb. 1, 96, 9: aliquando a ⋅D⋅ intenditur cantus ad ⋅G⋅ ut responsorium „Temptavit Deus Abraham“. LmLUgol. Urb. 1, 112, 23: Quoddam (sc. alleluia) gradatim ad ⋅F⋅ intenditur. passim. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 5, 23. al. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 68: Si cantus intenderit vocem, discantus remittat ad speciem opportunam. al. LmLGuill. Pod. ench. 36 p. 395. al. LmLGuill. Pod. 4, 20: illud modulatori iniungitur, ne in una et eadem neuma ... nunc intendendo, nunc autem remittendo per crebram repetitionem oberret. al. LmLFr. Gafur. pract. 3, 11: si tenor octavam supra baritonantem duxerit intensam. al. LmLContr. Consonantiae p. 410a. 4 den Ambitus der Kirchentonarten betreffend — with reference to the ambitus of modes [s.XI] LmLBerno prol. 6, 16 app. crit: [Primus igitur modus vel tonus intenditur ad acutam ⋅d⋅]. LmLBerno prol. 6, 16 app. crit.: [cuius modi sit (sc. cantus), intendendo vel remittendo discernas] (sim. LmLPs.-Berno mon. 11, 16. LmLFrut. brev. 8 p. 60). al. LmLGuido micr. 13, 11: in plagis quidem minime licet vel principia vel fines distinctionum ad quintas intendere. LmLGuido micr. 13, 20: Plagae vero ad quintas remittuntur et intenduntur. al. LmLPs.-Berno mon. 10, 1: Primus magister ascendit ad ⋅P⋅ et descendit ad ⋅A⋅; eius vero discipulus intenditur ad ⋅H⋅ et remittitur ad idem ⋅A⋅. al. LmLHermann. mus. p. 42 (p. 137b). al. LmLWilleh. Hirs. 28 (c. 27), 3: troporum unusquisque secundum naturae suae proprietatem in principalibus chordis suis aequaliter intenditur et remittitur. al. LmLComm. Guid. 93 p. 139. al. LmLLib. spec. 35 p. 50: Plagae vero ad quintas intenduntur et remittuntur, sed intensioni et sexta et septima auctoritate tribuitur. al. LmLTon. Aug. p. 85. al. LmLAnon. Lips. p. 158: Plage autem prothi vel triti ad tertias intendunt. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a: Primus modus vocum fit, ubicunque vox tono poterit remitti et prima specie diapente intendi. al. LmLAnon. Wolf p. 208. al. LmLIoh. Cott. mus. 12, 2: Cursum modorum sive tonorum dicimus legem, qua sub certa regula coercentur, scilicet quantum quisque ascendere vel descendere quantumque intendi ac remitti debeat. Sed quoniam, cum cantus intenditur et remittitur, ascensio et descensio dici potest, quod in cursu modorum ascensionem et descensionem itemque intensionem ac remissionem vocemus, distinguendum est. ... Intensionem vero et remissionem tonorum dicimus certitudinem illam, per quanta vocum intervalla a finali suum quisque principium habere debeat (inde LmLAnon. Pannain p. 111. LmLPs.-Mur. summa 1590). al. [s.XII] LmLGuido Aug. 145. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 75, 11-16. LmLHeinr. Eger 5 p. 50. [s.XV] LmLUgol. Urb. 1, 133, 6. al. LmLAnon. Carthus. inton. 33. al. LmLGuill. Pod. 4, 12: Quintus (sc. modus) igitur, cum autentus fuerit, supradictas diapente ac diatesseron species, id est ⋅f⋅g⋅a⋅C⋅c⋅d⋅e⋅f⋅, intendit. al.[]adv.