Eintrag · Mittellateinisches Wb.
inspector m.
inspector, -oris m.struct. c. acc.: MLWl. 72.usu praed.: MLWl. 56.ci. pro spector: MLWLeg. Wisig. cod. Eur. 276 p. 4,27. qui inspicit, spectator, observator – Betrachter, Zuschauer, Beobachter: I de hominibus: A in univ.: 1 spectat ad varios homines: MLWGodesc. Saxo theol. 1 p. 83,3 o mi lector ..., nole sis horum (sc. doctrinae) ... aliquando neglector, sed potius ... -rinspector. MLWTrad. Frising. 1032 p. 776,31 presentis vitae cautus -rinspector venit nobilis vir ... ad Waldonem ... sanctae sedis rectorem, ut eqs. MLWEpitaph. var. II 108,17 -rinspector tumuli compuncto dicito corde: ‘eqs.’ MLWAlfan. premn. phys. 30,11 p. 112 species meretricis excerpsit -eminspectorem (PG 40,724A τὸν ἑωρακότα) ad venerem. MLWOtto Frising. chron. 4,11 p. 199,7 legem ..., qua sacrarum virginum ... inpudici -esinspectores capite plecterentur, promulgavit imperator. persaepe.in formulis chartarum: MLWChart. Brixin. 59 (a. 1217/20) omnes huius pagine -esinspectores ... scire volumus (sc. electus Brixinensis), quod eqs. (MLWTrad. Ratisb. 1046 p. 533,19 agnitum esse cupio (sc. abbas) omnibus huius p. -businspectoribus, quod eqs. MLWChart. ord. Teut. [Hass.] 56 p. 55,24. al.). MLWConst. imp. II 144 Eberhardus ... archiepiscopus ... omnibus scripti huius -businspectoribus. (MLWChart. Friburg. 93. al.). 377 noverint universi presentis littere -esinspectores, quod eqs. (MLWChart. Stir. IV 354 p. 212,36 scire volumus [sc. abbas et conventus] universos p. l. -esinspectores, quod eqs. MLWChart. Turg. III 620 p. 482,2 omnibus ... presentes litteras -businspectoribus. al.). persaepe. v. et MLW p. 2036, 64. 2 []spectat ad sanctos: MLWSiseb. Desid. 15 his (sc. vitiorum) Dei martyr malis -rinspector et pontifex more ... prophetico ‘clangore tubae’ personuit. MLWWandalb. martyr. 852 dilectus Domini verbi -rqueinspectorque superni ... Iohannes (sc. apostolus). MLWRup. Tuit. off. 3,19 l. 1158 quomodo caelestium mysteriorum -eminspectorem decuit, sic sacra Christi generatio contexta est, ut deduceretur ad Ioseph. MLWPaul. Bernr. Greg. 31 p. 487,6 alius (sc. vir) ... in admirationem simul et timorem convertit -eminspectorem. al.in (falsa) interpretatione nominis: MLWConr. Hirs. dial. 711 Theodolus ... Dei servus vel Theodorus Dei -rinspector dicitur. c spectat ad auspices, augures: MLWRicher. Senon. gest. 4,4 p. 302,8 ariolos, divinatores et -esinspectores volatus avium ... ad se accersivit imperator. B spectat ad munera, officia i. qui examinat, speculatur, custos – Prüfer, Aufseher, Wächter (über), ‘Kontrolleur’: 1 publ., iur., canon.: MLWLeg. Wisig. cod. Eur. 275 p. 4,4 cum antiqui et evidentes ab -businspectoribus fines agnoscuntur eqs. (inde MLWLex Baiuv. 12,4). al. MLWArdo Bened. 36 p. 215,46 -esinspectores ... per singula posuit imperator monasteria, qui eqs. (sim. MLWDipl. Loth. I. 12 p. 78,8 Gisleramnum ... abbatem ... constituimus -eminspectorem, quatenus eqs.). MLWDonizo Mathild. epil. 1,51 -rinspector Cluniaci Ponzo sacerdos. MLWTrad. Reichersb. 122 p. 339,20 -esinspectores ac pensatores concambii. MLWChart. Salisb. I 433 p. 595,27 ad ... executionem precepti viros -esinspectores ... destinavimus (sc. episcopus). MLWChart. Hall. 353 p. 324,43 duo ... viri ... probati ... ad hoc specialiter deputati -esinspectores denariorum magistri monete ... sint et iudices. al.vergit in notionem q. e. testis – Zeuge: MLWLeg. Wisig. 9,2,9 p. 376,13 ut illum ex episcopis -eminspectorem sue egritudinis advocet (sc. infirmus) eqs. 2 eccl.: a de episcopis: MLWAgnell. lib. pont. 104,41 cur non recordamini, -esinspectores, episcopi, ecclesiae praesules, quod evangelium dicit: ‘eqs.’ MLWChrist. Stab. Matth. 9,551 episcopi ... ‘-es’inspectores greco nomine vocantur sive ‘superintendentes’. MLWTheod. Amorb. Mart. 15 p. 431,29 in quo (apostolico throno) eum (episcopum) Deus constituit loco sui -eminspectorem, apostolum et praedicatorem orthodoxae veritatis. MLWAlbert. M. eccl. hier. 4,4 p. 98,10 commentator ... dicit: ‘theores, idest contemplatores, et -esinspectores (inconspectores edd. vett.) vocat episcopos’. al. b in iuncturis: α horarum -rinspector i. qui horas observat (et quosdam e somno excitat) – für die Zeitmessung (und den Weckdienst) Zuständiger: MLWConsuet. Trev. 12 tempus cum visum fuerit priori, innuit ad sonandum horarum -iinspectori (inspectatori corr. F1). v. et MLWp. 1101,21. β librorum -rinspector i. q. armarius, bibliothecarius (qui et lectionem in officio divino recitat) – Bibliothekar (der eine Lesung im Stundengebet vorträgt): MLWConsuet. Eins. 21 octava ... lectio librorum -iinspectori et duodecimum responsorium cantori ... assignetur (v. notam ed. et cf. vol. I. p. 961,45sqq.). 3 medic.: MLWPs. Galen. incis. 6 Galienus ... separavit unumquodque (i. partem corporis) ab alio, ne forte erret -rinspector, sed eqs. 4 astron.: MLWGerb. (?) astrolab. 19,8 dubium est, cui deputentur Cyclades climati, quas diligens -rinspector Walzagorae, si in ipsis fuerit insulis, absterget. II de Deo eiusve filio: MLWChart. Fuld. B 244 p. 350,28 (a. 796) pius -rinspector Dominus ... non quantitatem muneris, sed devotionem pensat mentis. MLWWalahfr. Gall. 1,1 superni -isinspectoris (-businspectoribus, inspectatoris, aspectatoris var. l.) oculis placere (MLWDipl. Loth. I. 106 p. 252,26 pro reverentia s. -isinspectoris. al.). MLWAnnal. Xant. a. 867 p. 24,20 quorum (presbyterorum) hypocrisin -rinspector secretorum ‘Dominus de caelo prospexit’ eqs. (cf. Vulg. psalm. 13,2). MLWThangm. Bernw. 17 p. 766,22 o dignae memoriae virum ... apud Deum, cordis -eminspectorem, ... vere sublimem! (sim. MLWNarr. de rel. Scafhus. 6). MLWLamb. Leod. Matth. I 89sq. personarum, generis vel diviciarum non est acceptor Deus, -rinspector meritorum, -rinspector fidei eqs. persaepe.Fiedler