insero

1. insero, -serui, -sertum, -ere. script. et form.:inf. praes.:-errere: MLWForm. Andec. 41 p. 19,5.-serre: MLWForm. Andec. 56.-siri: MLWChron. Fred. 2,41.partic. perf.: indesert(us; per contam. c. desertus): MLW p. 2006, 29.inserit(us): MLW p. 2006, 30.usu refl.: MLW p. 2006, 9; medial.: MLW p. 2006, 13.partic. praes. usu adi.: MLWMLWMLW p. 2006, 48. 49. 50.partic. perf. usu adi.: MLWl. 47.confunditur c.:infercire: MLWl. 55.inhaerere: MLWMLWMLW p. 2006, 48. 49. 50. I trans. i. q. ingerere, infigere – (hinein)stellen, legen (in), (hin)einfügen, einsetzen: A proprie: 1 gener.: a in univ.: MLWWillib. Bonif. praef. p. 3,17 qui (libri) ... ęcclesiarum -tainserta (-tiinserti var. l.) bibliothicis ... posteris scientiae adferunt dignitatem. MLWPaulin. Aquil. carm. 9,2 (ed. M. Hellmann, Materiale Textkulturen. IV. 2015. p. 192) stat Virginitas a dextris, quae violis mixtis liliis -tisinsertis blacteolis numquam florem marcescentem ... gestat. MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 475,17 anuli pala pars est illa, qua prae latitudine sui sigillum solet inprimi vel sigilli gemma seu lapis -iinseri vel indi. b serere, plantare – an-, einpflanzen: MLWLex Sal. Karol. 27,15 si quis in agro alieno arborem -taminsertam exciderit, mcc denariis ... culpabilis iudicetur. c implectere – verschränken: MLWLamb. Tuit. Herib. 1,8 p. 166,9 manus -ensinserens digitis caput in mensa posuit (spectat ad Greg. M. dial. 2,33,3). d annectere – verbinden: MLWWaltharius 983 ipse (Helmnod) -tuminsertum triplici gestabat fune tridentem. MLWGerh. August. Udalr. 2,24 cui (elemosinariae) maxilla pectori fuit -tainserta. e ?per confusionem c. infercire i. q. implere – ?(an)füllen: MLWWolfhard. Waldb. 3,6^e ut thecam ipsius (Diothildae custodis) plumario indutili -taminsertam (ed.; infertam ci.) arrepta acu consueret Asnia. 2 publ. et iur. i. q. imponere – legen (in): MLWChart. Austr. sup. I 164 p. 247,28 (a. 1149) -oinsero (sc. Otto) manus meas vestris manibus conmittens me vobis (sc. abbati). MLWVita Norb. I 18 p. 694,17 virgam pastoralem, quae quasi in manibus eius -baturinserebatur (ci. ed.; inferebatur cod.), accipere coactus est. c anat.: v. MLW p. 2007, 47. B in imag. vel translate: 1 indere – eingeben: MLWWillib. Bonif. 8 p. 43,15 si ... humanis -tainserta (-teinserte var. l.) fuerint (sc. remedia) mentibus eqs. MLWTrad. Ratisb. 89 comperiat industria fidelium, quorumcunque auribus huius cartulae -aturinseratur notitia (sim. 131. ibid. al.). MLWAnnal. Fuld. Altah. a. 897 verba ... consolationis eorum (ducum) pectoribus habundantius -uitinseruit imperator. al. 2 inducere – einführen: MLWUrso element. 3 p. 55,30 quotiens ignis ... dominatur in corpore ad prosequendum effectum caliditatis ..., -itinserit ... vim urendi. p. 56,6 quandoque aer elementum dominatur in elementato, unde ipsi elementato -itinserit vim humectandi eqs. al. MLWMaurus progn. 25 p. 39^a,30 calor membris est -tusinsertus consumens humiditatem corporis in longum et latum. 3 associare – bei-, zugesellen, aufnehmen (in): MLWHraban. epist. 37 p. 474,38 -tusinsertus sanctorum coetibus ibis (sc. Ludowicus) cum eo (Domino) in vitam aeternam. MLWEpist. var. 2,9 (ed. B. Bischoff, Anecdota. 1984. p. 127) quatinus ... ab omni inmunes delicto sanctorum -anturinserantur (sc. mortui) collegio. MLWChart. Sil. D I 11 p. 9,41 Treicius Orpheus et Thebanus Amphion coelo -unturinseruntur. al. v. et MLW p. 2007, 50.usu refl.: MLWDipl. Heinr. III. 25 p. 32,27 nobilis quidam ... mundialia sponte deseruit ac ... monachicae conversationi se -uitinseruit (inde 383 p. 526,3). 4 coniungere – vereinigen (usu medial.: MLWl. 13.): MLWWalahfr. Gall. 2,11 lucem e caelo venire ac totius ecclesiae perfundere moenia conspexerunt custodes ...; paulatim se lux summissa recolligens astris -iturinseritur. MLWGerh. August. Udalr. 1,25 l. 38 cum sol occasui radios suae lucis -ereinserere coepisset, venit quidam homo, qui eqs. 5 interserere, interponere, supplere – einfügen, einschalten (in), ergänzen: a gener.: MLWIonas Bob. Columb. 2,9 p. 247,9 quod ⌊praesentis operis⌋ (pr[a]esenti operi var. l.) non est -enduminserendum. MLWWillib. Bonif. 3 p. 12,3 martyrum passionem litterarum apicibus -taminsertam ... commendabat memoriae. MLWWett. Gall. 38 p. 278,22 ut eo magis merita Galli fulsissent, quo miracula sua Christus ibi innovasset, res -ainserta experta est. MLWHraban. epist. 13 p. 400,32 in quo opere (sc. codice in historiam Iesu Nave) in aliquantis locis ... aliqua -ueraminserueram. MLWThangm. Bernw. 17 p. 766,28 haec pro commendando magnae humilitatis exemplo ... -ereinserere libuit. saepe. b publ. et iur.: MLWForm. Andec. 10^a quorum (virorum) nomina subter tenuntur -tiinserti (sim. MLWTrad. Lunaelac. 10. saepe.). MLWTrad. Frising. 38 p. 66,30 actum ... sub die ... tempore superius iam -toinserto (59 p. 87,8 inde-to)indeserto. MLWCapit. part. Saxon. 19 placuit his decretis -ereinserere, quod eqs. MLWForm. Flav. add. 1 quantum superius est -ituminseritum. MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 49,21sq. defensor dixit: ... Leodegarius ... ad recitandum accipiat (sc. epistolam), et gesta -endiinserendi accepit et relegit ...; et gestum -ereinserere iubeatur. MLWConst. imp. I 178 hanc ... legem (sc. privilegium scholasticum) inter imperiales constituciones ... -iinseri iubemus (sc. Fridericus I.). saepe. c astron.: MLWBeda temp. rat. 20,32 propter embolismum, qui in Martio mense -iturinseritur, xxvii probatur luna kl. Maiarum existere. 43,54 eo anno, quo saltus -endusinserendus est (sc. lunae), hoc est ultimo circuli decemnovenalis. MLWCarm. de conc. mens. 42,3 propter lunę saltum unus (sc. numerus) semper additur, qui paulatim cumulatus ceteris -iturinseritur. ibid. al. d mus.: MLWAurel. Reom. mus. 9,4 quanto ... maior est vocis concentus, eo plures inscribuntur sillabe, ut in autentu proto ... sex -unturinseruntur sillabe. II intrans.: A inire – eingehen (in): MLWDipl. Zwent. 14 p. 43,14 aeternae nos -ereinserere felicitati procul dubio confidimus. B ?per confusionem c. inhaerere i. q. adhaerere – anhaften: MLWMaurus progn. 22 p. 37^a,30 viscosum (sc. sputum est) per siccitatem -enteminserentem. 28 p. 41^b,53sqq. si in pulmone sonuerit: propter frigiditatem mortificantem vel siccitatem -enteminserentem nequicquam exierit malum, unde declaratur vigor siccitatis -entisinserentis, quando fit malus sonus in fine vite, qui dicitur oresinon.Orth-Müller