lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

induo

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

induo

Bd. 5, Sp. 1740
induo, -dui, -tum, -ere.script. et form.:inf. pass. -ueri: MLW p. 1741, 3( (cf. Stotz, Handb. 3,VII § 133.7).perf. -uiv(i): MLWl. 67.partic. perf.-uctus: MLWMLWMLW p. 1741, 8. 9. 1742, 41. al. (cf. Stotz, Handb. 3,VII § 191.1).depon.: MLWMLW p. 1742, 37.usu absol.: MLW p. 1741, 34; refl. saepe, e. g.: MLWMLWMLWl. 71. p. 1741, 12. 25; medial. vel mediopass. persaepe, e. g.: MLWMLW p. 1741, 1. 4; intrans.: MLW p. 1741, 33.struct. c. praep.:ad: MLW p. 1741, 21.cum: MLW p. 1741, 10.de: MLW p. 1741, 8.rhythm. -úit: MLW p. 1741, 69. vestire, amicire, ἐνδύειν(be)kleiden, anziehen, an-, umlegen: I proprie: A strictius: 1 gener.: a obi. est qui investitur: α in univ.: MLWThegan. Ludow. 44 p. 232,10 vestivit te (sc. Ebonem) purpura et pallio, tu eum -uistiinduisti cilicio. MLWChron. Salern. 28 p. 31,7 eum (principem) ... -ivitinduivit famellus. MLWCasus Petrish. 4,26 defunctus (sc. abbas) ... sacerdotalibus ... -tusindutus et in capite sepulchrorum abbatum sepultus est. al. v. et MLW p. 1744, 53. β refl., medial., mediopass.: MLWVita Galli I 6 cum ... ille (paralyticus) propter gaudium -itinduit se (sc. calciamentis), exsolutę sunt iuncturas conpaginum ipsius. MLWLiutg. Greg. 9 p. 74,32 iussit eos (carnifices) ... balneari, vestibus -iindui mundis atque cibis refici. MLWForm. Augiens. C 25 p. 376,16 cognovit almitas vestra me ... vilissimis vestibus -eriindueri. MLWAgnell. lib. pont. 37 p. 189,93 rex lorica -tusindutus. MLWDipl. Otton. II. 4 ut ... albis vestibus -anturinduantur sanctimoniales. MLWVita Annon. I 1,38 p. 483b,10 omni conventu sollempniter -toinduto. persaepe. v. et MLWMLW p. 1740, 29. 1744, 61.c. praep.: MLWAnnal. Plac. a. 1250 p. 501,11 qui (Ubertus) summo mane -ctusinductus de scarleto cum vario de novo, erat enim male -ctusinductus, fecit magnam concionem. MLWLiber ordin. Sedun. A 334 sacerdos -tusindutus cum capa, non capsula, accedit ad altare.in struct. contam.: MLWLiutpr. antap. 4,24 p. 117,15 perpauci ... sese ... armis -iindui (-ereinduere var. l.) poterant. b obi. est quod investitur: α in univ.: MLWAethicus 84a,32 -ereinduere murinas et mitras (v. notam ed.). MLWWett. Gall. 31 quae (sc. caligas) cum ... -uissetinduisset paralyticus, resolutae sunt iuncturae conpagum eius. MLWOtfr. carm. 3,2 sit memor Otfredi, quisque hoc decus (sc. zonam) -atinduat exin. MLWWalth. Spir. Christoph. II praef. 32 -uitinduit Regulus exuvias, quas ... abstulit occisis ... Parthis. MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 2 p. 164,20 ut cito possit chirotheca -iindui et extrahi. al. v. et MLW p. 1740, 32.c. ad: MLWVita Iuttae 4,3 cilicium et catenam ferream ... ad carnem -tainduta ... in usu habuit. β spectat ad corpus: MLWAlfan. premn. phys. 3,8 p. 53 Plato ... non vult animal ex anima esse et corpore, sed animam corpore utentem atque tamquam corpus -enteminduentem (PG 40,593B ἐνδυμένην). c c. acc. dupl.: MLWAgnell. lib. pont. 96 p. 262,130 -uitinduit se Rosmunda vestimenta mancipiae suae. MLWGerh. August. Udalr. 1,27 l. 3 -iteinduite me vestimenta mea et calciamenta. l. 7 -uerunt eum vestimenta eius et calcios. MLWHeinr. August. planct. 1673 haedinas nudos tunicas Deus -uitinduit ambos. al. d c. dat. et abl.: MLWVita Hucberti 14 (MGMer. VI p. 491,27) dum indumentis ei (eius var. l.) aliis -untinduunt monachi. e intrans. et absol.: MLWChron. Salern. 31 p. 34,1 qui (Karolus) ante purpuratus contestisque ex auro gemmisque bestibus -ereinduere solitus erat. MLWOtto Frising. gest. 1,65 p. 92,12 dicimus ... vestem bonam ex utilitate -endiinduendi. 2 eccl. de introitu in monasterium (‘Einkleidung’): MLWLiber hist. Franc. 31 p. 293,27 rogavit rex ... eam (reginam) sacro velamine (velamen var. l.) -ereinduere. MLWCapit. reg. Franc. 96,1 qui (sc. feminae) se Deo voverant et se monachica veste -uerantinduerant. MLWHincm. divort. 9 p. 167,12 quę (femina Leonis chartularii) ... pro fornicationis crimine religiosam vestem -ueratinduerat. app. p. 242,24 -tainduta religiosa veste. MLWTrad. Asp. 80 Heinricus ... -uitinduit cappam et partem agri sui nobis reddidit. B latius: 1 tegere, velarebe-, zudecken, um-, verhüllen: a gener.: MLWFlor. Lugd. ad Drogon. 2 p. 268,21 novum digessit Amalarius volumen et apud Lugdunum ornate -iindui ac vittis sericis distingui fecit. MLWHrotsv. Pafn. 7,3 quoadusque abiecta haedinae pellis austeritate ovini velleris -aturinduatur capella mollitie. gest. 555 donec nox solitis rediens -tainduta tenebris obtegit rursum nebulo terram tenebroso. MLWConsuet. Trev. 73 p. 322,9 nullus in choro ... nec ante altare ... presumat capite -toinduto stare. b medic. i. q. alligare, obligareverbinden: MLWRecept. Sangall. I 24 cui oculi -unturinduuntur. 83 de hoc medicamine plagam -isinduis. c alch.: MLWRosin. interpr. 1 p. 295,18 ignis candorem lactis suscipiat, nulla suspensionis ambiguitas relinquitur, unde oportet, quod fecibus vilibus -aturinduatur. 2 ?per confusionem i. q. inducereeinführen: MLWAmalar. ord. antiph. 52,7 invenitur ... a quarta feria responsorius -tusindutus (inditus var. l.) ‘haec dies, quam fecit Dominus’ post duo alleluia. II in imag. vel alleg.: A de anim.: 1 gener.: MLWIulian. Tolet. iudic. 2 spoliavit Paulus infidus se primum a fide promissa et ... -uitinduit se periurii maculam. MLWEigil Sturm. 7 lorica iustitiae totum corpus -ensinduens ... ad certamen contra diabolum processit. MLWAgnell. lib. pont. 129 p. 304,162 carmen lamentationis -taeindutae sunt matronae. MLWCarm. imag. 6,1 hoc, auguste, libro (sc. evangeliario) tibi cor Deus -atinduat, Otto. MLWWalth. Spir. Christoph. I 7 fidei galea caput -tusindutus. MLWDipl. Manfr. 144 p. 344,24 que (ecclesia Romana) ... ficto velamine pellis mansuetudinis se -tamindutam ostendens. al. v. et MLW p. 1744, 58. 2 theol. de incarnatione Christi: MLWRhythm. 29,5,2 de tribu Iuda regalem[que] progeniem corpus -uitinduit ut leonis catulus, quae eqs. (cf. Vulg. apoc. 5,5). MLWPoeta Saxo 1,2 salvator mundi ... nostri se corporis -uitinduit artus. 3,366 -tusindutus processit corpore Christus et posuit carnem moriens sumpsitque resurgens. B de arbore: MLWWandalb. mens. 163 glandifera ... florem per silvas -itinduit arbos. III translate: A ornarezieren, schmücken: MLWOtto Frising. gest. 2,29 p. 135,25 talis rector augusti sicut nomine sic -aturinduatur et gloria. MLWHelm. chron. 40 p. 82,15 frequentibus conciliis episcoporum aliorumque, quos iustitiae species -ueratinduerat, excommunicacionis verbum in cesarem deponebat episcopus Moguntinus. B assumere, (in se) accipere, adipiscian-, (in sich) aufnehmen, sich zu eigen machen (mediopass. i. q. praeditum esse versehen sein [mit], haben): 1 gener.: a in univ.: MLWWalahfr. Mamm. 21,23 vocem ... -uitinduit leo humanam. MLWOtto Frising. gest. 2,3 p. 105,1 virum iuvenem tamquam senis -tumindutum animo tanta flectere a rigoris virtute ... non potuit gloria. MLWHonor. III. registr. 11 qui (nepos regis) ... faciem euntis in Ierusalem -ueratinduerat. MLWAlbert. M. animal. 7,175 quando ventus et locus -untinduunt aeris caliditatem venenum dissolventem. MLWSaba Malasp. chron. 6,6 p. 250,20 secundum diversitatem corporum ... diversitatem -untinduunt cardinales animorum. 6,12 p. 263,15 auctoritate Petri mutatus in virum alterum et vocabulum -uitinduit Iohannes Gaietanus Nicolay. al. b fieriwerden (zu): MLWPetr. Dam. epist. 72 p. 337,8 episcopus ... episcopalis ... sarcinae pondus abiecit, monachum -uitinduit. MLWEpist. Heinr. IV. 16 p. 23,1 postquam ... virum -uimusinduimus, tantus in nos tyrannicę perfidię furor intimuit, ut eqs. MLWOtto Frising. gest. 1,49 p. 69,9 magistrum -ensinduens Parisius venit Petrus Abaelardus. MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 108,8 qui (filius ducis Leupoldi), etsi nondum militem -ueratinduerat, non minus tamen militis officium exercebat. al. c subsequi, aemularinachahmen, ähnlich sein: MLWEpist. Ratisb. 21 p. 347,11 tempora vicissitudines mutant, mores Protheum -untinduunt (inducunt var. l.). MLWPetr. Dam. epist. 96 p. 57,21 Protheum -untinduunt homines saeculares et in diversa se formarum monstra convertunt (v. notam ed.). MLWOtto Frising. gest. 1,14 p. 30,12 per omnia patrem -ensinduens (sc. dux). 2 theol. de acceptione fidei, baptismatis: MLWRadbert. corp. Dom. 9,87 ut, sicut ... per baptismum ⌊Christo -untur⌋induuntur (Christum -untinduunt, Christum -ueruntinduerunt var. l.), ita Christus in eis (baptizatis) ... corporaliter maneat (sim. 21,108). MLWErmenr. ad Grim. 1,5,346 multas res potestis -iindui, -iminiinduimini et illum (Dominum), qui est protectio (spectat ad Vulg. Rom. 13,14). MLWWalth. Spir. Christoph. I 5 Christum ... futura ... mercede licet -ereinduere. 3 natur.: MLWUrso element. 2 p. 42,13 non ... poterat hyle dici actu aliqua substantia, quia non erat formis -tainduta (-ctainducta var. l.). 3 p. 73,21 substantia sua qualitate exuitur, et materiatum inde generatum -iturinduitur qualitate conformi ipsius qualitati corporis nutriendi. C investirein Besitz setzen, ‘investieren’ (usu iur.; de re v. HRG II. p. 404): MLWChart. Fuld. B 200 p. 297,39 (a. 776/96) culmo conexam vobis ad roborandum et vos ad -enduminduendum. 201 stipula confixum vobis ad roborandum et ad -enduminduendum (in marg., tuendum cod.). 202 p. 301,30 culmo conexam vobis ad vestiendum et ad -enduminduendum (inducendum var. l.) et ad roborandum. MLWChart. Sigeb. 123 p. 234,19 congruentiam portionis, que vobis -iturinduitur ..., in ipsam taliter ordinamus ..., quod eqs. MLWChart. Basil. A II 252 me ipsum titulo donationis habitae inter vivos exuens (sc. Conradus Witcho) et corporaliter vel quasi religiosos -ensinduens supradictos.Weber
9520 Zeichen · 544 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    induo

    Mittellateinisches Wb.

    induo , -dui, -tum, -ere. script. et form.: inf. pass. -ueri: MLW p. 1741, 3( (cf. Stotz, Handb. 3,VII § 133.7). perf. -…

Verweisungsnetz

2 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit induo

1 Bildungen · 1 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

induo‑ als Erstglied (1 von 1)