includo

includo, -clusi, -clusum, -ere.script.:-culsus: MLW p. 1569, 37.-lau-: MLWMLWMLWl. 27. 28. p. 1569, 3. al.form. coniug. II.: MLW p. 1571, 19.struct.:c. ad: MLW p. 1570, 58.c. acc. directionis: MLWl. 37.partic. perf. usu adi.: MLWMLWMLWMLWl. 31. 55. p. 1569, 31. 33. al.; subst.: MLWMLWMLW p. 1569, 6. 40. 47. I in loco clauso constituere, claustris circumdare, concludere – einschließen, einsperren: A proprie et in imag.: 1 spectat ad anim. (deos paganos: MLW p. 1569, 50): a animalia: MLWLex Sal. Merov. 9,3 si quis in messe sua pecora aliena invenerit ... et eas <violenter> -auseritinclauserit (-seritincluserit var. l.) eqs. al. MLWLex Alam. 67,1 si quis gregem iumentorum ... -seritincluserit (-auseritinclauserit, intus cluserit var. l.) contra legem. MLWAntidot. Lond. p. 17,22 si volueris virtute antidoti provare, -etincludet gallum simul et serpente eqs. MLWMart. Valer. buc. 1,22 ego (sc. Ladon) ... miseros ... -sosinclusos querulis dimisi matribus agnos. al. b homines: α in univ. (de nocte: MLWl. 34): MLWVita Arnulfi 25 est ... valde procul villa mea, ubi nos ante nox -auditinclaudit, quam venire valemus (sc. homines; cf MLW p. 1570, 46). MLWLeg. Wisig. 8,1,4 quicumque dominum ... intra domum ... violenter -seritincluserit (-sitinclusit var. l.) eqs. MLWFroum. carm. 36,13 non ... extinctos (sc. insontes) -sitinclusit tartara doemon eqs. MLWCasus Petrish. 4,10 eum (episcopum mortuum) ... tunna -seruntincluserunt fratres et cum magno honore Curiam perduxerunt. al.in imag.: MLWEpist. Meginh. 11 vellem vos (sc. episcopum) ... accisis tantis opibus in angustiorem personam -iincludi (cf. Plin. epist. 5,14,9; v. notam ed.). β spectat ad conclave cardinalium q. d.: MLWChron. reg. cont. V a. 1241 p. 282,2 cardinalibus non valentibus concordare, licet -siinclusi essent et quasi in angustia positi carcerali. γ spectat ad homines religionis causa in cella conclusos (fere usu mediopass.; usu eccl.; de re v. MLW p. 1571, 38sq.): MLWAnnal. Sangall. IV a. 920 Rachilt in nativitate sanctae Mariae -sainclusa est. MLWDipl. Otton. I. 186 speluncam, ubi quedam Liutburg quondam fuit -sainclusa, ... tradimus. MLWRuotg. Brun. 33 p. 34,14 per diversas monasteriorum et ecclesiarum cellulas ... alibi singulos, alibi binos -sitinclusit (sc. contra diabolum dimicaturos). MLWThietm. chron. 7,55 quae (Eddila) ... Christi amore iuxta monasterium ... Pauli Romae -iturincluditur. MLWAlex. Min. apoc. 14 p. 298,28 picturas ... Philippicus iusserat auferri hortatu cuiusdam monachi -siinclusi, sed haeretici, qui eqs. saepe. v. et MLW p. 1572, 1. δ spectat ad sanctimoniales i. q. in monasterio, claustro constituere, recipere, inclaustrare q. d. – in einem Kloster, in der Klausur unterbringen, in ein Kloster, in die Klausur aufnehmen (refl. i. q. in monasterium intrare – ins Kloster eintreten: MLWl. 68; usu eccl.): MLWDipl. Frid. I. 57 p. 97,22 qualiter ... abbatiam ... dilapsam -endisincludendis sanctimonialibus aptaverit rex. MLWTrad. Wessof. 41^a quam ... filiam suam intra septa virginum ibi manencium -sitinclusit Bernhardus. MLWChron. Hild. 19 p. 855,14 ipse (Bertoldus episcopus) sacras virgines in episcopatu nostro primus -sitinclusit (sim. MLWGerh. Sted. annal. p. 205,49; cf. N. Kruppa, Innovation in Klöstern u. Orden des Hohen MAs. [ed. M. Breitenstein et al.]. 2012. p. 45sq.). MLWChart. Tirol. notar. I 830 qui (sc. soror) se -sitinclusit, qui est in consorcio sororum minorum de Tridento. cf. MLW p. 1571, 27sqq.adde: MLWChart. scrin. Col. A I p. 184 nr. 13 (a. 1189) Iohannes remisit ... uni filiarum suarum ... duo cubicula ... ea condicione, ut ... ipsa cum eadem hereditate -aturincludatur (sim. 14 cum ... cubiculo ... -atur;includatur cf. p. 181 nr. 18 ut cum ... camera ... -aturincludatur filia in claustro). ε spectat ad homines, populos locis remotis ab aliis seclusos: MLWAethicus 40 quae (gentes) nisi illinc (sc. ultra terram) -ausaeinclausae fuissent, nulla gens aut populus obpraessionem illorum sufferre potuissent. MLWEpist. Teg. I 125 p. 143,9 apud ... secessu moncium per concava vallium vestros (sc. imperatoris) -sosinclusos, semotos ex omni opulentia rerum.c. notione constringendi: MLWOtto Frising. chron. 2,23 capit. p. 15 quomodo Iudeos -seritincluserit Artaxerxes (cf. 2,23 plurimos ex Iudeis in Hircania iuxta mare Caspium habitare coegit). 5,9 p. 242,20 quam (gentem) Alexander Magnus ob immanitatem sui super mare Caspium -seratincluserat. ζ spectat ad fetum in utero conclusum: MLWHrotsv. Mar. 30 hunc (Christum) ... virgineo portasti ventre puella -suminclusum. η spectat ad carcerem, custodiam (in imag.: MLWl. 19): MLWHraban. carm. 82,6,2 vincti tetro hi (martyres) catenis -unturincluduntur carcere. MLWChron. Salern. 101 p. 102,16 Ademarium comprehenderunt et in ardua custodia eum ... -auseruntinclauserunt Salernitani. MLWThietm. chron. 1,23 qui (rex) ... tenebris -iturincluditur carceralibus. MLWWipo gest. prol. p. 6,6 dum corporis nexibus -sainclusa ea libertate utatur anima, ut modo sidereos recessus, modo terrestres ... motu cogitationis percurrat. MLWOtto Frising. gest. 2,26 p. 132,5 quem (sc. Graecum) ... asperis ... locis -suminclusum in ipsa arce tenebat Opicius. al.de custodia paenitentiae causa servanda: MLWAnnal. Fuld. II a. 834 iudicio episcoporum arma deposuit et ad agendam poenitentiam -susinclusus est Ludowicus imperator (sim. MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 283,8). MLWLamb. Hersf. annal. a. 1077 p. 290,9 episcopos ... a se invicem separatos precepit papa singulis cellis solitarios -iincludi. θ spectat ad sepulturam: MLWHrotsv. gest. 417 quod (corpus) nunc -itincludit tumulus.expressius i. q. sepelire – bestatten (in imag.: MLWl. 34): MLWAlcuin. carm. 99,9,3 hic ... sanctorum pausant duo corpora patrum: Elidius praesul ... -aususqueinclaususque pater ... Leonius. MLWCand. Fuld. Eigil. II 17,95 qua (sc. in loculo) martyris almi membra -sainclusa iacent (sim. 17,130). MLWRup. Mediol. Adalb. 14 qui (fons) ... ad recuperandam sanitatem -sainclusa spe multis extat idoneus. MLWThietm. chron. 6,85 iuxta monasterium in aquilonali parte, ubi Liutherus pater XXVI annos -susinclusus (-ulsusinculsus var. l.) requiescebat, deponitur corpus. ι circumvenire, obsidere – umzingeln, belagern: MLWThietm. chron. 4,48 p. 186,13 inperator de porta cum paucis evasit maxima suorum caterva sociorum -sainclusa. p. 186,20 omnes -sosinclusos emisere Romani securos. MLWOtto Frising. gest. 2,24 p. 127,13 clerici et monachi cum oppidanis -siinclusi ... portis apertis egressi eqs. κ refl. et medial. i. q. se munire, recedere – sich verschanzen, zurückziehen: MLWAnnal. Einh. a. 756 Pippinus rex ... Heistulfum in Papia civitate se -entemincludentem obsedit. MLWNotker. Balb. gest. 2,17 p. 83,22 propiante ... imperatore ex armorum splendore dies omni nocte tenebrosior oborta est -sisinclusis. p. 85,8 quibusdam civium ... se -ereincludere volentibus. MLWAdalb. Magd. chron. a. 962 p. 171,33 Willa in lacu Maiore in quadam insula ... se -sitinclusit. al. c deos paganos: MLWRud. Fuld. Alex. 2 deos suos neque templis -ereincludere neque ... humani oris speciei adsimilare ... arbitrati sunt Saxones (v. notam ed.). 2 spectat ad res: a praevalente notione ingerendi, condendi: α in univ.: MLWForm. Senon. II add. 3,25 sed (leg. si) te placit (sc. consilium, i. exemplar), lege et pliga, in pectore repone; sin autem non vis, in butte -einclude (v. comm. ed. p. 169). MLWHeraclius I 5,9 inveni petulas inter vitrum duplicatum -sasinclusas caute. MLWHerm. Iud. conv. 1 p. 71,9 in quo (marsupio) septem ... nummi habebantur -siinclusi.in imag.: MLWWalth. Spir. Christoph. I prol. p. 65,14 quas (stipularum aristas) ... tuę ... laudis -sasinclusas ... manipulo tibi ... proposui. β spectat ad reliquias in altari sim. conclusas: MLWHraban. carm. 49,6,2 crucis lignum ... emblemate -suminclusum arx tenet ista crucis. MLWGerh. August. Udalr. 1,14 l. 49 ubi (sc. in loco) caput sancti Abundi ... altari -suminclusum servabatur. MLWThietm. chron. 6,77 sarcophagum ingens ad -endasincludendas sanctorum reliquias de argento fecit Waltherdus. MLWThangm. Bernw. 9 thecam auro gemmisque lautissimam, in qua vivificum lignum -retincluderet, paravit. MLWGesta Magd. 21 p. 403,37 qui (archiepiscopus) altare ... consecravit ... -sisinclusis multorum sanctorum integris corporibus. al. γ spectat ad res in memoria conclusas: MLWChart. archiep. Magd. 45 p. 64,42 (a. 966) ut haec ... concessio ... cautius observetur et diligentius memoriae -aturincludatur eqs. MLWEpist. Ratisb. 22 p. 348,11 restant ... quędam animo minime amissa, que tenax memoria ... tanto obligatius -itincludit, quanto difficilius acquisivit. δ inserere, instruere – einfügen, einbauen: MLWAnnal. Worm. a. 1226 p. 146,17 iusserunt cives lapicidas in muro domus inferius exsecare lapides et ligna -ereincludere. b praevalente notione circumcludendi: α amplecti, complecti, recipere – umspannen, umfassen, aufnehmen (in): MLWWalahfr. hort. 438 grandia conantes (sc. pueri) -ereincludere corpora (i. fructus) palmis. MLWGerh. August. Udalr. 1,25 l. 24 ut ... eadem (sc. terrae commendata) corpora in illam (ecclesiam) -rentincluderent (recluderent var. l.; sc. nepotes), ne ultra a pluviis domatum infunderentur. MLWAlbert. M. animal. 1,473 descendit panniculus ventris subtus intestina et -itincludit tertiam pellem, quae vocatur zyrbum.spectat ad ambitum sonorum: MLWHerm. Augiens. mus. p. 25,39 graves et superiores subiugales, finales vero et excellentes -untincludunt autenticos. ibid. al. β saepire, (saepto) cingere – umzäunen, einhegen: MLWWalth. Spir. Christoph. II 3,33 -soincluso lupus insidiatus ovili. MLWChart. Bern. I 5,120 p. 509,35 quecunque ... de communalibus ... sepibus habent (sc. personae Deo servientes) -sainclusa, cum prato de Vilo aggere et sepibus -soincluso eqs. MLWMart. Valer. buc. 2,109 ceptas vallis -einclude (sc. Iarba) novales. MLWChart. Mulh. Thur. 1037 de novem areis allodio et cum allodio -sisinclusis et circumseptis ... nullum censum ... solvere conventus ... teneatur. γ determinare, circumdare – umschließen, umgrenzen, umgeben: MLWDipl. Ludow. II. 53 p. 170,31sq. qui (murus) urbis ipsius terminum -batincludebat, ut ipse tam monasterii septum muniret quam urbis fines usque ad publicam viam -retincluderet. MLWDipl. Loth. III. 91 cuius (marchionis) marchię terminus predictas (sc. Sclaviae) -itincludit provincias. MLWOtto Frising. gest. 2,13 p. 115,2 eo quod Apennino -sainclusa urbem ... ipsam (sc. Romam) in sinu suo contineat Tuscia, interior Italia iure dicta est.geom.: MLWGerb. geom. 3,18 cuius ... longitudinis ⌊lineae aream -ant⌋includant (linea area -aturincludatur var. l.), nihil interest, si eqs. (sim. 4,1 quae [figurae] praefatis linearibus -unturincluduntur mensuris. 4,6. 5,1). epist. math. I 3,1 dum circinum circumduxeris, XII partes (sc. lineae) -isincludis (-esincludes var. l.). δ cingere, circumcludere – (ein)fassen (usu techn.): MLWWiduk. gest. 1,33 protulit legatus ... manum ... Dionisii auro gemmisque -saminclusam. MLWGerh. August. Udalr. 1,28 l. 194 super capsam deauratam lapidibusque -sisinclusis decoratam. MLWThangm. Bernw. 8 p. 762,5 cuius (crucis) ... partem ... gemmis auroque ... -saminclusam condidit. MLWTheoph. sched. 2,29 adhibitis ... clavis -einclude plumbo (sc. vitrum). al.respectu inverso fere i. q. ornare – etwa: ausstatten, schmücken: MLWLeo Mars. chron. 3,28 (rec. II) fenestras omnes ... plumbo simul ac vitro compactis tabulis ferroque connexis -sitinclusit Desiderius (inde MLWPetr. Cas. chron. 3,33 p. 408,12. [?] 3,34 p. 409,21). ε involvere, obducere – um-, einhüllen, bedecken: MLWWalahfr. carm. 24,13 tenebris dum nox -retincluderet altis pallida, quod terram ... vocamus. B translate: 1 comprehendere, continere – zusammenfassen, einbeziehen, enthalten (refl. et mediopass. i. q. contineri, inesse – enthalten, inbegriffen sein [in], gehören [zu], innewohnen): a in univ.: MLWAmalar. off. 4,37,12 dies sabbati ... -sainclusa erat ieiunio apud Romanos. MLWGodesc. Saxo theol. 22 p. 296,9 aequalis est Filius Patri secundum eiusdem aedificatae domus (i. humanitatis) inhabitatricem, nec ibi tamen sic ... -saminclusam, ut aliunde ... exclusam, quippe eqs. MLWAlbert. M. nat. bon. 490 p. 37,67 praeteritum ... imperfectum dicit Ezechiel praeteritum -suminclusum ad praesens. MLWChart. Port. 124 eadem pena exterminii illos duximus (sc. abbas) -endosincludendos, qui eqs. b spectat ad possessiones sim.: MLWDipl. Karoli III. 171 p. 277,24 totum in integrum ... confirmamus atque sub nostrum munburd ... seu immunitatem -imusincludimus. MLWDipl. Otton. II. 99 p. 113,24 -imusincludimus ... tam ipsam abbatiam ... quam caetera ... monasteria, villas eqs. MLWChart. episc. Halb. 167 l. 34 sub insolubili immunitate. c spectat ad definitionem (usu log.): MLWAlbert. M. metaph. 5,1,2 p. 210,17 haec (sc. mutans) ... causa prius secundum esse est quam finalis, quia motus efficientis stat ad finem, quando secundum esse -itincludit ipsum. d spectat ad scripta, narrationem: MLWCozroh. praef. p. 2,7 quicquid singulis cartulis exaratum ... invenit, uno volumine ... -ereincludere studuit episcopus. MLWHerm. Sangall. Wibor. 1,19 p. 160,29 ut succincte eius (hominis) deformitatem -am:includam eqs. e spectat ad spatium temporis: MLWBeda temp. rat. 62,4 panduntur lunae ... paschae ... septem dierum ambitu -saeinclusae (inde MLWCarm. de temp. rat. 895 septimo ambitu ... -sae)inclusae. 2 (ad)iungere, addere – anschließen, an-, hinzufügen: a in univ.: MLWLamb. mus. quadr. p. 273^a fit ... plica in voce per compositionem epiglotti cum repercussione gutturis subtiliter -sainclusa. b spectat ad agros: MLWChart. Eberb. 98 p. 183,22 (a. 1217) de particula (sc. vineae) ... curti -sainclusa, an ante inclusionem decima sit soluta, dicit Guntramus se ignorare. p. 184,24 dicit Bertholdus decimam ... esse ... acceptam de agris nunc -sisinclusis eidem curti. 3 astringere, alligare – einschränken, ‘binden’: MLWMart. Valer. buc. 4,52 variis cantus astringere certat Phoebus legibus et numeris -sitinclusit carmina doctis. II claudere, occludere – (ver)schließen: A spectat ad litteras sigillo obsignatas (cf. Bresslau, Urkundenlehre. I. p. 65sqq. II. p. 587sqq.): MLWChart. Berg. Magd. 77 (a. 1225) ad nos (sc. episcopum) ... iudices ... dicta testium sigillis suis -sainclusa ... transmiserunt (postea: sigillo nostro clausa). B spectat ad vulnus i. q. operire – bedecken: MLWBotan. Sangall. 6,5 de ipsa herba (sc. verbenaca) plaga -eatincludeat, venenum extrait (v. comm. ed.).