imperialis

imperialis (inp-), -e.script.:-ra-: MLWMLWMLW p. 1399, 41. 1401, 4. 19. adde MLWEpist. Hann. 32 (cod. H). MLWDipl. Frid. I. 165 p. 283,27 (cod. A¹).-iga-: MLWDipl. Heinr. III. 360 p. 490,42.form. abl. sg. -e: MLW p. 1400, 53. [] I adi.: A qui (summi) principis est – zum (obersten) Herrscher gehörig: 1 proprie de hominibus: a strictius de imperatore Romano, Romanorum q. d.: α in univ.: MLWEinh. Karol. 29 p. 33,3 post susceptum -eimperiale nomen eqs. MLWDipl. Loth. I. 96 p. 234,18 ⌊-iimperiali satis⌋ (imperialitatis MLWChart. Rhen. med. I 77 p. 84,5) congruit excellentia, ut eqs. MLWThietm. chron. 2,14 Miseconem ... cum sibi subiectis -iimperiali subdidit Gero dicioni. MLWConst. imp. I 316,1 quae (discordia) vertitur inter ... summum pontificem et ⌊-emimperialem (imperiam cod.) maiestatem⌋ (i. imperatorem). persaepe.in vel pro nomine:monasterii: MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,44 dux ... optulit beato Benedicto monasterium eiusdem civitatis (sc. Tarenti), quod vocatur Sanctus Petrus I-isImperialis.medicamenti laxativi: MLWMatth. Platear. (?) gloss. p. 384^C catarcticum interpretatur laxativum, -eimperiale propter suam dignitatem. MLWTract. de aegr. cur. p. 106,12 clisterizentur lethargici ex benedicte scamoneata q ii vel catartici -isimperialis. MLWUrso element. 6 p. 200,22 si ... medicamen cum colera et melancolia conveniat, utrumque coleram solvendo attrahit, ut -eimperiale catarricum. MLWPs. Otho med. 263^asq. katharticum -e:imperiale pesti ventosae stomachi valet -eimperiale. al. v. et vol. II. p. 373,69. β genere imperatorum ortus – der kaiserlichen Familie entstammend: MLWAnnal. Quedl. a. 1025 p. 579,14 probato dominae Beatricis adventu ... -isimperialis abbatissa (i. Adelheida; antea: dilectae ac adoptivae sibimet sorori) Trobiki cum suis occurrens laeta Quidelingaburgensem metropolim secum duxit. γ iussu imperatoris agens – auf Geheiß des Kaisers handelnd: MLWCod. Karol. 17 p. 515,24 Desiderius rex accersivit Georgium -emimperialem missum. MLWChart. archiep. Magd. 99 p. 143,36 (epist. papae) quę divina pietas illuc (i. Magdaburgensi ecclesiae) adampliare voluerit, nulli personę regię, in-iinperiali sive consulari liceat abstrahere. v. et MLW p. 1402, 59.homines -esimperiales i. q. palatini, magnates – Höflinge, hohe Adlige: MLWCapit. reg. Franc. 225,2 ut omnes -esimperiales homines ad colloquium sive servitium imperatoris properantes suis stipendiis sint contenti (antea 222,6: palatini). δ ab imperatore factus, datus, iussus, perpetratus – vom Kaiser gemacht, gegeben, veranlasst, durch den Kaiser durchgeführt: MLWVita Elig. 1,34 p. 690,16 iubebantur ei (Martino) ⌊-iaimperialia (imperitialia 2b) decreta⌋ (-iimperiali decreto 4) fidem patribus edere contrariam. MLWDipl. Otton. I. 46 totum (sc. vectigal) ... ad usus illorum (monachorum) hoc in-iinperiali regię auctoritatis pręcepto ... in proprium concessimus. MLWEpist. Worm. I 31 -isimperialis (-ralisimperalis cod.) legatio et preceptum, ne te (sc. abbatem) ... in proximo viderem (sc. Immo), me detraxerunt. MLWEkkeh. IV. cas. 96 sancti Galli, inquit Hadwig, locus -isimperialis libertatis cum sit ..., immunitatis privilegio pollet. persaepe. v. et MLW p. 1406, 71. ε imperatori debitus – dem Kaiser geschuldet: MLWConc. Karol. A 49,1 si ... in-iinperiali servitio non detineantur, adsint etiam comites (sc. conventionibus). MLWAnnal. Quedl. a. 1021 p. 560,13 diversarum ... gentium missaticis ad -eimperiale eius obsequium undique properantibus eqs. MLWThangm. Bernw. 18 p. 766,39 -iimperiali illum (Bernwardum) obsequio detentum adesse non posse. ζ imperatoris, regis dignus, insignis, magnificus – eines Kaisers, Königs würdig, vornehm, stattlich: MLWLeo Mars. chron. 2,37 p. 237,15 pallia -iaimperialia nec non et equorum instrumenta auro purissimo insignita illuc (sc. in Normanniam) transmittens (sc. princeps) eqs. MLWHonor. August. spec. p. 914^C ob nimia ieiunia et crebras vigilias -isimperialis eius (feminae inclusae) facies emarcuit. MLWVinc. Prag. annal. prol. p. 659,8 quod hec (aedificia) supereminet omnia, Pragensis pontis opus -eimperiale. al.de urbe nobilissima (‘Metropole’; de re v. LexMA. VI. p. 113sqq.): MLWAlcuin. Willibr. 1,32 (MGMer. VII p. 139,11) Mediolana olim civitas -isimperialis sancto Ambrosio gaudet defensore. η superbus, insolens – hochmütig, herrisch, eingebildet (cf. MLW p. 1401, 31sqq.): MLWAnnal. Altah. a. 1065 p. 67,4 tam honorifice se agebant legati in cunctis, ut ipsa Graeca et -isimperialis arrogantia nimium miraretur super his. MLWAnnal. Plac. a. 1250 p. 501,3 tenebant proditores ... domnum Ubertum nimis -emimperialem hominem. MLWAnnal. Ianuens. I p. 58,1 quosdam ... episcopos -busimperialibus minis, quosdam violentia laicali, quosdam vero peccuniis ... allicere voluit Octavianus. θ imperatorem efficiens – zum Kaiser machend (in struct. contam.: MLWl. 72): MLWAnnal. Xant. a. 816 fecit papa benedictionem -emimperialem super Ludeuuicum et coniugem eius Ermingardam. MLWAnnal. Fuld. Ratisb. a. 896 p. 128,21 -emimperialem consecrationem coronam capiti []sibi (sc. regi) inponens cesarem augustum appellavit papa. MLWChron. Thietm. 4,27 ab eodem (papa) unctionem -emimperialem percepit (sc. Otto III.). MLWHelm. chron. 32 p. 60,2 fac (sc. imperator imperio privandus) nobis (sc. missis) reddi coronam, anulum et purpuram ceteraque ad investituram -emimperialem pertinentia. al. b latius: α qui regis est, regalis – zum König gehörig, königlich: MLWTrad. Frising. 184^b p. 176,26 (a. 802) sine conpositione vel debitum -emimperialem (184^a sine debito regali). MLWBalth. Fridol. 10 qui (Clodoveus) tunc temporis longe lateque -emimperialem obtinebat potestatem (antea: regis ... Clodovei; v. n. 168 p. 45 adn. 168). MLWFund. mon. Montisam. 2 (MGLang. p. 565,25) -esimperiales legati (antea p. 565,16sq.: regales legati) ... repedarunt ad regem. MLWAsinarius 74 me (sc. asellum) forsan pignus -eimperiale (imperiosum E1) negas (sc. mimus; cf. 40 regis nobile pignus)? al. β episcopalis – bischöflich: MLWTransl. Ebreg. (MGScript. IV p. 280^b,5; a. 1050/1160) laetatus episcopus tam sacri corporis reliquias sua -iimperiali potentia propriae sedi se velle restituere suis nuntiavit omnibus. 2 in imag. vel translate de Christo, Maria virgine: MLWAmadeus Laus. hom. 7,91 quis ... non properaret ... vultum (sc. Mariae virginis) omnimoda suavitate, -iimperiali etiam dignitate ... videre? MLWCarm. de Iuda 2,195 comprendit turba benignum, cui fit venale nostrum caput -eimperiale. B ad imperium pertinens, publicus, communis – zum Reich gehörig, das Reich betreffend, Reichs-, öffentlich: 1 strictius: a in univ.: MLWCod. Lauresh. 20 l. 46 (a. 819) ego Hirminmarus diaconus et notarius -isimperialis ... hoc testamentum scripsi. 715 (interp.) ad fiscum -emimperialem iii uncias auri ... persolvat (sc. qui donationem impugnaverit). MLWHugo Honaug. epist. 1,5 (Mediaev. Stud. 24. 1962. p. 17) quas (quaestiones) tibi (sc. Hugoni Aetheriano) per magistrum Rudegerum, -isimperialis (i. Graecae) linguae in nostram et litterarum interpretem, scriptas Constantinopoli proposui. MLWConst. imp. II 166 p. 204,13 curiam suam (sc. imperatoris) ... impedierunt civitates ... non permittendo venire ... principes Alamannie per vias sive stratas -esimperiales ad ipsum (sim. MLWEpist. Worm. II 44. 48. 51. v. et MLW p. 1404, 62). saepe. v. et MLWMLWl. 71. p. 1401, 2. b dicioni imperatoris, imperii (solum) subditus – (nur) der kaiserlichen Gewalt, der Reichsgewalt unterstellt: MLWDipl. Otton. II. 42 p. 52,22 in singulis civitatibus -busimperialibus vel pręfectoriis liberam potestatem habeant monachi intrandi. MLWChart. Dortm. 71 (dipl. Heinr. VII.) nos ... civitati nostre Tremoniensi -iimperiali ... nundinas concessimus liberales. MLWChart. Mulh. Thur. 109 presentem paginam conscriptam appensione sigilli burgensium -isimperialis civitatis Mulhusen feci (sc. Růdolfus) roborari. al. 2 latius de regno regis Britanniae: MLWAlcuin. epist. 129^tit. nobilissime genti et populo laudabili et regno -iimperiali Cantuariorum humilis levita Alchuinus salutem. II subst.: A masc.: 1 imperator – Kaiser: MLWDipl. Karoli III. 35 p. 60,31 que (sc. res) ... supra taxati -esimperiales ad eandem aecclesiam suis auctoritatibus confirmarunt (antea p. 60,6sqq.: proavus noster Karolus et serenissimus augustus avus noster Hludouicus). 2 legatus imperatoris (Constantinopolitani) – Gesandter des (byzantinischen) Kaisers: MLWCod. Karol. 25 p. 529,33 cum Georgio quodam -eimperiale a secretis consilia contra sedis nostrae (sc. Pauli papae) contraria ... ingeri cupiens (sc. Marinus) eqs. cf. MLW p. 1399, 27. 3 homo imperatori favens – Parteigänger des Kaisers: MLWChron. reg. cont. a. 1242 p. 282,25 -esimperiales in diocesi Coloniensi in partem suam traxerunt Wilhelmum comitem ... per pecuniam. 4 nummus (argenteus) ab imperatore cussus – durch den Kaiser geprägte (Silber-)Münze: MLWDipl. Otton. II. 291 p. 344,13 ut ... liceat (sc. hominibus Lazisium habitantibus) ... omnibus hominibus Longobardorum ibidem transeuntibus duos -esimperiales pro homine aufferre. MLWDipl. Frid. I. 405 p. 284,16 si quis ... huius nostri precepti ... transgressor extiterit ..., dampnamus eum pena mille librarum -iumimperialium camerę nostrę persolvendarum. MLWChart. Ticin. 115 p. 78,31 confessus fuit ... episcopus ... se ab eo (sc. emptore) ... accepisse solidos triginta in-iuminperialium. saepe. B neutr.: 1 plur.: a insignia regni – Reichsinsignien, -kleinodien: MLWLamb. Tuit. Herib. 1,7 p. 162,11 -iaimperialia ... electo principi contulit (v. notam ed.). MLWFund. Brunw. 11 p. 131,45 ex occasione -iumimperialium apud se (sc. Heinricum ducem) retentorum eqs. (antea: -iaimperialia ... insignia). MLWEpist. Wibald. I 383 p. 807,17 in qua (fabula, i. constituto Constantini []q. d.) refertur Constantinum Silvestro -iaimperialia symoniacę concessisse eqs. (cf. MLWConst. Constant. 225 -iaimperialia sceptra). MLWHelm. chron. 32 p. 62,22 perrexerunt missi papae ad filium (sc. imperatoris imperio privati) deferentes ei -iaimperialia (corr. ex -raliaimperalia 2) firmantesque eum in regnum. al. b iura -iaimperialia, regalia – Hoheits-, Herrschaftsrechte: MLWDipl. Frid. I. 192 p. 321,39 de concessione -iumimperialium (postea p. 322,21: iura regalia). MLWChart. Ticin. 111 p. 66,31 possideant administratores hospitalis ... acciones predicte decime et predicta -iaimperialia. 2 sing. fort. i. q. litterae imperatoris – viell.: Kaiserbrief: MLWEpist. Wibald. I 316^tit. -eimperiale ad preciosissimum aban monasterii Stabuli.