impendo

impendo (inp-), -pendi, -pensum, -ere.script.:inbe-: MLWAlcuin. epist. 278 p. 434,27 (var. l.).inpind(o): MLWChart. Sangall. B 12.imped(o): MLW p. 1389, 5.-dire: MLWMLWl. 63. p. 1389, 14. adde MLWPirmin. scar. 28^b p. 125,3 (var. l.).form.:praes. -ent: MLW p. 1389, 11.perf.:-iv(i): MLWl. 48.impensit: MLWAnnal. Ianuens. IV p. 42,7.partic. perf. acc. pl. f. -es: MLWLiutpr. antap. 2,39 (var. l.).struct.:c. abl.: MLWMLWl. 53. 54.c. circa, erga: MLWMLWMLWMLWMLWl. 53. 54. 56. 58. p. 1389, 48. I (ex)pendere, solvere, reddere – auf-, verwenden, ausgeben, (be)zahlen, entrichten: A strictius (spectat ad pecuniam vel commercium): 1 in univ.: a gener.: MLWConc. Merov. p. 145,15 si ecclesia eos (manumissos) de his sanctis functionibus in omni parte defenderit, ecclesiae ... defensione in omnibus potiantur et occursum -antimpendant (de re v. M. Borgolte. Stiftung und Memoria. 2012. p. 134sq.). MLWWillib. Bonif. 4 p. 16,8 naulo ... in-soinpenso (item MLWHugeb. Willib. 3 p. 91,7). MLWChart. Sangall. A 410 in ęrarium regis multa cogatur pars -ereimpendere, id est auri uncias iii argentique ponderę v. MLWThangm. Bernw. 15 decimae ... et antiquitus et moderno tempore -saeimpensae. al. v. et MLW p. 1392, 21.c. ad, in, pro: MLWVita Rimb. 17 altaris vasa ad redemptionem eorum (captivorum) -ereimpendere non dubitavit. MLWAnnal. Hild. a. 1106 p. 55,22 regalia et castella ... filio tradere, ut saltem sibi predia ad usus necessaria -retimpenderet. MLWThietm. chron. 6,75 p. 364,29 haec (Amulred) ... omnia ... bona pro eiusdem (coniugis sui) memoria diligenter in-itinpendit. MLWThangm. Bernw. 19 p. 767,33 nec permisit imperator, ut quantulumcumque de suo proprio in ministerium suum -retimpenderet. 27 p. 771,18 omnia ... in ministerio eius opulentissimo luxu ... -itimpendit episcopus Vercellensis. al. b theol. de redemptione: MLWGodesc. Saxo theol. 10 p. 212,24 de veritate redemptionis, quae per sanguinem crucis Christi solis est -saimpensa ... electis, minime ... dubitare competit. 2 emere – kaufen, finanzieren: MLWNotae Hild. (MGScript. XXX p. 763,13; s. XIII.¹) de quibus (libris) empte sunt tres areę in civitate nova episcopi in-sisinpensis edifitiis ab ipso xvi libris et dimidia. B latius i. q. dare, exhibere, praestare, tribuere – geben, darreichen, gewähren, spenden: 1 in univ.: a usu communi: MLWConc. Merov. p. 20,12 presbytero ... sine antistitis sui epistolis ambulanti cummunionem nullus in-atinpendat. MLWLeg. Wisig. 9,2,8 p. 371,6 ut ... unus alteri fraterna solacia non in-atinpendat (MLWWillib. Bonif. 4 p. 15,28. al.). MLWEinh. Karol. prol. p. 2,1 nutrimentum ... in me in-suminpensum. MLWDipl. Ludow. Germ. 86 si ... augmentum illis (locis divinis) in rebus transitoriis -imusimpendimus. MLWChron. Ven. Alt. p. 60,3 nobis adiutorium -ivitimpendivit Chosroe filius. MLWChart. Heinr. Leon. 107 ille (Deus) ... divicias sue misericordie nobis uberrime in-ensinpendens. persaepe.c. circa, erga (c. abl. pro acc. rei: MLWMLWl. 53. 54): MLWEpist. Bonif. 132 nostra (sc. abbatis) voluntas ... est ... sicut proprium fratrem ita circa illum (episcopum) omni caritate in-ereinpendere. MLWForm. Senon. I 43 pro fidelitate tua, qua circa partibus meis in-ereinpendere non desisti. MLWDipl. Loth. I. 62 p. 171,16 ut celsitudo imperialis ... erga omnes pietatis sue munus -ereimpendere satagat (item 128 p. 289,29 in-ereinpendere. al.). MLWDipl. Ludow. II. 60 p. 184,21 quicquid circa Dei famulos divino afflati amore -imusimpendimus.pendet ut: MLWHraban. epist. 6 ut meae parvitati -asimpendas, ut, quibuscumque ... hoc opusculum ad legendum ... committes, meam fragilitatem apud iustissimum iudicem orationibus suis adiuvare praecipias (sc. archiepiscopus).absol.: MLWDipl. Merov. I 142 p. 358,36 vult Deus ..., ut, quantum amplius vidintur divites possedire, tantum magis oportit in-ireinpendire. MLWChart. Burgund. 32 si quis iustis postulationibus petit, rectum est illi in-ereinpendere curemus. b spectat ad verba: MLWBonif. epist. 63 p. 130,29 timeo magis damnum de predicatione, quam populis in-ereinpendere debeo. MLWArbeo Emm. 36 p. 82,19 cui (adulterae) vir Dei monitionem in-itinpendit, ut ad nos reverteretur. MLWTrad. Frising. 733 p. 609,18 divina sonant eloquia, quę iubent in-iinpendi secundum caritatem. al. c effundere – ausgießen, -schenken: MLWTransl. Dion. Ratisb. 35 p. 428,20 in-ensinpendens imperator liquorem sancti ac dulcissimi fontis. 2 offerre – leisten, erbringen: MLWConc. Merov. p. 102,16 ei, qui ordinatus est, ... honestum ordini domino suo in-atinpendat servus saecularium obsequium (MLWWillib. Bonif. praef. p. 1,10). MLWForm. Senon. I 6 quod ... nulli heredum ... meorum nullum -atimpendat servitium (II 4,5. saepius). MLWForm. Salisb. II 3,7 famulatum -edereimpedere. MLWTrad. Patav. 46 p. 46,22 studium honoris in-ereinpendere (MLWHraban. epist. 28 p. 443,13 scribendi -remimpenderem studium. al.). MLWPoeta Saxo 4,255 steriles hoc factę tempore vites -soimpenso sibimet nulla mercede labori respondent. persaepe. 3 praebere – erweisen, angedeihen lassen: MLWNicet. ad Chlodos. p. 121,15 Gothi hodie ipsis (sc. apostolis) venerationem in-entinpendent (in-untinpendunt p. corr. b). MLWAesculapius 6 diligentia eis (enthusiasmone affectis) ⌊-iimpendi debet⌋ (Gariopont. pass. 1,11 imponenda est). MLWLex Alam. 3,1 ex timore Dei honorem ecclesiae in-atinpendat (MLWPirmin. scar. 22 p. 80,4 h. in-ereinpendere [in-ireinpendire var. l.]. saepius). MLWHrotsv. Sap. 8,1 mira pietas, quam mihi in-itisinpenditis (sc. matronae; MLWRuotg. Brun. 36 p. 37,26. al.). persaepe. 4 ad-, convertere – zu-, hinwenden: MLWHraban. epist. 2^a p. 382,27 animum devotum in-ensinpendens (-ensimpendens var. l.) offerebam has primitias in laudem sanctae crucis expensas. MLWWaltharius 245 si nossem temet (sc. virginem) mihi promptam -ereimpendere mentem. MLWDipl. Heinr. III. 267 si piis peticionibus fidelium nostrorum exorabiles aures in-imusinpendimus eqs.refl. i. q. intendere, (de)servire – sich widmen, sich einsetzen (für): MLWLex Alam. 3,1 (rec. B, codd. 19-37) si ... presbiter ei excusare non potuerit, tunc in omni cura se in-atinpendat, ut ille servus non evadat. MLWRup. Tuit. Eliph. (PL 170,430^B) quaeritur, qualem per occasionem Iudaei tunc temporis vehementius atque procacius sese -erintimpenderint aut -ereimpendere potuerint eiusmodi actionibus, ita ut eqs. MLWVita Otton. Bamb. III 1,2 aliorum profectibus se -itimpendit. MLWRuotg. Brun. 21 p. 22,13 qualiter pro pace ecclesiarum Dei se ipsum -eritimpenderit. al. 5 conficere, comparare – ausrichten, verschaffen: MLWThietm. chron. 7,22 qui (antistes) eis (interfectis) licentia infausti ducis sepulturam in-retinpenderet. 6 capere, inire – fassen, entwerfen: MLWVita Bonif. II 1 p. 90,15 quos (Thuringos) ille (Karolus) susceptos ... muneribus onustavit et consilium -itimpendit. 7 iubere, praecipere, praescribere – auferlegen, an-, verordnen, verhängen: MLWWalahfr. Wett. 253 -atimpendat Omnipotens (prohibeat R; i. faciat O), quodcumque placet, sequimurque libenter. MLWPs. Hippocr. sang. 8 usum theriacae in-ereinpendere debemus. MLWVita Liutb. 35 p. 41,6 cur ... eius (sc. genitricis) michi (sc. Piae) facere memoriam -asimpendas. MLWOtto Frising. chron. 4,4 p. 190,35 reges inde insignia sua decorari gloriantur, unde antea sceleratis ... supplicia -banturimpendebantur.absol.: MLWLeg. Wisig. 11,1,1 secundum qualitatem egritudinis, que novit, in-atinpendat medicus. 8 (de)monstrare – weisen: MLWNadda Cyriac. I 3,6 quam quotiens Romanorum hostibus viam mortis in-diinpendi, dum ictus telorum hostilium pertuli. 9 refl. i. q. se offerre – sich anbieten, opfern: MLWPass. Sigism. (MGMer. II p. 336,4; c. 800) se ipsum circa martirum limina in-ereinpendere conatus est. MLWFolcuin. Lob. 25 p. 66,13 semet in-ereinpendere paratus (sc. Hucbertus frater). MLWAmadeus Laus. hom. 5,10 carne sancti apostoli et martyres passi sunt, qui ob ... testimonium Iesu se ipsos -eruntimpenderunt et effecti hostia Christi calicem Domini biberunt. MLWHelm. chron. 6 p. 16,12 qui (monachi) Slavorum salutem sitientes -eruntimpenderunt (in-rentinpenderent var. l.) se ipsos ad subeunda pericula. al.adde: MLWHrotsv. Pel. 187 in-ensinpendens animam Domino. 10 propitium facere – gewogen machen: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,256 tu ..., Leo, ... cęlicolas ... nobis -eimpende sequester (v. notam ed.). II applicare – anfügen, anbringen: A imponere – auflegen: MLWLamb. Tuit. Herib. 2,13 paternam propitiationis dexteram extendit et ... salutifere -itimpendit. B imprimere – aufdrücken: MLWChart. Hall. 300 (a. 1260) in cuius rei testimonium sigilla nostra (sc. praepositi et decani) presentibus duximus -endaimpendenda. C induere, alligare – anlegen, anbinden: MLWHraban. epist. 15,12 p. 415,36 qui (pater) ... stolam primam illi (filio) reddit, anulum in manu dedit et calceamenta pedibus in-itinpendit (spectat ad Vulg. Luc 15,22sqq.). MLWConsuet. Marb. 134 cui (famulo) in tuo (sc. Dei) sancto nomine habitum sacrę religionis imponimus (-imusimpendimus var. l.). D addere – hinzufügen: MLWChart. eccl. Halb. I add. 2^b p. 244,35 (a. 1214/33) ipsi (voluntati Willeri) auctoritatem nostram in-entesinpendentes (sc. fratres) hiis, que eqs. E gravare, onerare – beladen: MLWEkkeh. IV. bened. II 2 -sisimpensis assit benedictio mensis. F velare, obumbrare – verhängen, verschleiern: v. MLW p. 1382, 54.