impendium

impendium (inp-), -i n.script. inpan-: MLW p. 1387, 8.c. gen. inhaerentiae: MLWl. 65. I expensum, sumptus – Aufwand, (Un-)Kosten: A proprie: 1 strictius: MLWHeiric. Germ. I 4,495 sacer ad plebem sermo convertitur omnem de lapsu, seu quae reparent -aimpendia lapsum. MLWPetr. Dam. serm. 2,21 ut ... sumptus -aimpendia, quibus ampliari ... monasterium posset, ... postularent (sc. episcopi). MLWConst. Melf. 1,34 statuimus pupillis, viduis, orphanis, pauperibus ... testium producendorum -aimpendia (impedia var. l.) per curie presidem largiri debere. MLWChron. Reinh. a. 1190 p. 545,21 corpus ... regium ... Antyochiam delatum venerabilibus -isimpendiis inibi sepultum est. al. 2 latius: a donum, stips – Gabe, Geschenk, Spende (tam corpor. quam incorpor.): MLWForm. Sangall. II 2 p. 396,25 quicquid ad loca sancta -orumimpendiorum conferre curaverimus, Deum nobis pro hoc remuneratorem promereri confidimus (inde MLWDipl. Ludow. Inf. 65. al.). MLWEpist. Hann. 1 p. 17,17 maiorem ... fiduciam ex multis tuis (sc. regis) -isimpendiis et probitate morum in te haurit (sc. ecclesia). MLWChart. civ. Halb. 72 p. 71,10 caritatis -aimpendia ministrare. saepius.c. gen. explicativo: MLWFlod. hist. 4,6 p. 390,7 rememorans (sc. archiepiscopus) ... se ... ab eo (praesule) ... magnis ... benefitiorum -isimpendiis (inpa-inpandiis var. l.) accumulatum. MLWRup. Tuit. cant. 5,727 multis orationum atque ieiuniorum -isimpendiis. al. b damnum – Einbuße, Verlust: MLWAnon. Has. 5 quod ... nec illi (utroque, sc. Willibaldo et Wunnibaldo) sine humani favoris dispendio nec huic (Walpurgae) cessit sine magno eiusdem -oimpendio. MLWChart. Wirt. 393 p. 160,27 domnus Richolfus ... a Boppano urbano comite ... magno labore et multo suarum rerum -oimpendio de manibus violentorum liberavit (sc. ecclesiam). al. c pretium – Preis: MLWGerhoh. Antichr. 1,12 ista ... domus (i. templum) ... a Domino Iesu Christo propriae predicationis labore, immo et mortis eius -oimpendio fabricata ... est. d meritum, praemium – Verdienst, Lohn: MLWChart. Stab. 10 p. 31,4 (a. 681) princeps pro mercedis suę compendio (-oimpendio, in-oinpendio var. l.) villas ... concessit. (item 38 p. 98,8). e onus, molestia – Last, Bürde: MLWPetr. Dam. epist. 18 p. 178,24 ut vobis (sc. fratribus) laboris -aimpendia tolleremus. B meton: 1 benignitas, largitas – Großzügigkeit, Freigebigkeit: MLWChart. Altenberg. 25 p. 23,30 (a. 1188) illis providencie clipeum oppandere, qui Deo solummodo dediti ... collatorum sibi gaudent -oimpendio. 2 actio dandi, exhibendi, praestandi – das Geben, Gewähren, Spenden: a in univ.: MLWPetr. Dam. epist. 165 p. 225,9 ut, dum unius labor inutilis fuisse perpenditur, non uni, sed multis a supervacui laboris -oimpendio cautela praebeatur. MLWChart. Xant. 39 p. 29,18 si aliquo -oimpendio nostrę providentię contra hęc cotidiana dampna consuleremus. MLWChart. ord. Teut. 306 p. 276,12 proponimus ... fecunditatem bonorum operum ... vigilantis cure -oimpendio adiuvare. MLWChart. Westph. III 546 p. 294,1 ecclesiam aliquo consolacionis -oimpendio respicere. al.fort. huc spectat: MLWGerhoh. Antichr. 1,29 p. 339,6 opus Salemonis templum edificantis typice Christi conferre operibus ecclesiam suam predicatione, miraculis, ad extremum passionis ... proprie -isimpendiis construentis ... usitatum est. b actio se praebendi – das Sich-Bieten: MLWChart. Brand. A IX 20,2 p. 476,1 (a. 1247) secundum ... -umimpendium facultatis et operam itineris et laboris. 3 actio operandi – das Wirken: MLWChart. Turg. II 81 p. 275,24 (a. 1205) omnia temporis -oimpendio tamquam sepulta delitescere. 4 actio utendi, adhibendi – das Ver-, Anwenden: MLWRhythm. 147,23 flagelli -oimpendio monet Christus, ut errata cognoscas et agnita poenitens corrigas. MLWPetr. Dam. epist. 44 p. 14,16 nonnulli apud nos sunt, qui inter caetera districtionis -aimpendia tanta censura a vini perceptione se cohibent, ut eqs. II pecunia, copiae – Geld(summe), Vermögen: MLWCod. Lauresh. p. 285,6 (a. 777) aliqua de monasterii rebus -aimpendia pro animę remedio pauperum indigentię prerogare. MLWHincm. epist. 169 p. 149,2 ut ... illi (Rothado) sicut patri de nostris -isimpendiis serviremus, quatinus eqs. MLWEkkeh. IV. bened. I 33,100 sponsa sit ut culta, pereunt -aimpendia (gloss.: pretii) multa. MLWPetr. Dam. serm. 32,61 quam feliciter miser est, qui, dum terrenis eget -isimpendiis, angelicis fulcitur obsequiis. epist. 169 p. 249,11 sex ... denariorum Lucensium libras habemus (sc. viator eiusque uxor), huius summe ... -oimpendio valemus iter nostrum honeste transigere. saepius. III apparatus, materia – Gerätschaft, Mittel, Material: MLWVita Ludow. Pii 3 p. 288,17 alter (filius) prospero eventu materno fusus utero infantilibus nutriebatur -isimpendiis. MLWEkkeh. IV. cas. 146 p. 282,17 parantur in adventum ... rerum copiosa -aimpendia. MLWGerhoh. Antichr. 1,5 p. 316,34 bonum ... est male edificata primo bene destrui, ut melior edificatio de isdem subsequi valeat lapidibus et -isimpendiis. al.