lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

impedio

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

impedio

Bd. 5, Sp. 1381
impedio (inp-), -i(v)i, -itum, -ire.script. et form.:indup-: MLWl. 68.-endi(o): MLWAnon. Has. 15. MLWChart. Sil. D I 102 p. 74,3.-eti(o): MLWMLWMLW p. 1382, 30. 1383, 16. 41. al.peditus: MLWl. 71.inf. act. -iri: MLW p. 1382, 40.partic. praes. usu subst.: MLW p. 1383, 4.confunditur c. impendo: MLWMLWMLW p. 1382, 49. 1383, 36. 37. al. I compedire(mit Fußfesseln) fesseln: v. MLW p. 1380, 22. II incommodare, molestare, prohibere, retinere, moraristören, (be-, ver)hindern, abhalten (von), zurückhalten, verzögern: A spectat ad anim.: 1 gener.: a in univ.: MLWLeg. Wisig. 2,5,12 p. 114,7 si se aliorum fraude ... seu ... regia iussione, qua id ... explere nequiverint, in-tosinpeditos esse probaverint eqs. MLWWett. Gall. 29 p. 273,31 cupiens alumnos revisere -tusimpeditus est febrium vexatione. MLWWalahfr. hort. 392 iam nisi me fessum via longior indu-retindupediret. MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 265,2 pauci pre hiemis nivose et frigoris nimietate asperrima -tiimpediti illic (sc. Ulmae) convenerunt. MLWChart. Tirol. 346b quod dum variis causis post peditus adimplere nequivisset Albero. MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 6 p. 233,18 cornices ... -untimpediunt falconem dupliciter. persaepe. v. et MLW p. 1384, 27.de diabolo: MLWAgius epic. Hath. 486 tu iam cum Domino devicto hoste triumphas, nos adhuc hostis -itimpedit assiduus. b struct. notabiliores: α pendet a(b), in c. abl.: MLWDipl. Loth. I. 35 p. 113,31 diversis intervenientibus concussionibus ... a proprio rectitudinis tramite necessitate cogente in-iriinpediri (in-viinpedivi var. l.). MLWGerh. August. Udalr. 1,5 l. 17 ne a cantatione psalmorum aliorum colloquiis -returimpediretur. MLWWipo gest. 4 p. 25,18 per aliquot dies a consecratione sua -baturimpediebatur Gisela. MLWChart. Raitenh. 322 ut fratres ... ecclesie ... in exactione thelonei ... non debeant aliquatenus in-iriinpediri. al. β pendet ad c. acc.: MLWAmalar. off. 2,2,6 quia quattuor tempora annorum nos -untimpediunt ad amorem Dei, quattuor ieiunia facimus; ... simili modo diurna curricula quattuor nos -untimpediunt ad amorem caelestium. MLWDipl. Ludow. II. 61 p. 187,22 quisquis ... ad haec conservanda resistere vel -ireimpedire presumpserit. MLWAlfan. premn. phys. 13,13 p. 90 ut pede patiente ad ambulandum -imurimpedimur (PG 40,666B ἐμποδιζόμεθα). MLWDipl. Constantiae 3 p. 11,7 cum ad paterne adquisitionem hereditatis nos vestra (sc. papae) paternitas non destiterit -ireimpedire. γ c. dat. i. q. obstareim Weg stehen: MLWDungal. epist. 8 fateor me mihi ipsi errando -isseimpedisse. MLWEpist. var. II 1 quamquam mihi causa impossibilitatis -atimpediat. MLWLios Mon. 383 lumen ego (sc. Iesus) splendens, non spissę ... tenebrę in-entinpedient illi, qui me sectatur adherens (spectat ad Vulg. Ioh. 8,12). 2 iur.: a accusare, compellareanklagen, gerichtlich belangen: α in univ.: MLWCod. Wang. Trident. 16 p. 560,21 (a. 1163) vasallus a die illo ... dominum in-ireinpediire non debet. β pendet de, in c. abl.: MLWDipl. Ludow. Germ. 113 si ... eum (Notkarium) de ipsa proprietate -ireimpedire vellent aliqui. MLWChart. episc. Hild. I 530 p. 507,38 de predictis mansis tres in-tiinpediti sunt. MLWChart. Rhen. med. III 988 p. 739,8 quod ... Henricus et prenominati nunquam in predictis bonis -tientimpetient ... comitissam. al. b detrimento afficerebenachteiligen: MLWChart. episc. Hild. I 652 (c. 1211) heredes sui (sc. Symonis) vendicabant sibi mansum ... et -veruntimpediverunt ecclesiam tribus annis. 3 medic. i. q. imminuere, debilitarebeeinträchtigen, schwächen: MLWAesculapius 34 p. 52,37 curantur splenetici ... cum labore, hoc est -unturimpediuntur. B spectat ad res: 1 c. acc. (dat.: MLWl. 49): a gener.: α in univ.: MLWArbeo Corb. 21 p. 212,5 in quo (die) inlecebris machinis viam viri Dei in-ireinpedire non verebat vir. MLWCod. Karol. 84 p. 620,30 ut nullus hominum sit, qui vestra (sc. regis) sacra vota in-iriinpediri (leg. -ire)impedire valeat. MLWWiduk. gest. 1,38 p. 56,23 nisi nox visum pugnantibus in-retinpediret. MLWEupolemius 2,125 loquacis -itimpedit Sother ora ducis iaculo per guttura misso (sed v. notam ed.). MLWChart. Rhen. med. II app. 15 p. 425,10 ne -atimpediat molendinarius commoditatem piscium. MLWAlbert. M. animal. 1,483 quando se invicem iuvant et -untimpediunt membra diversis operationibus suis. MLWConr. Mur. summ. p. 60,18 que (amphibologica locutio) ... intellectum auditoris -itimpedit et perturbat. persaepe. v. et MLW p. 1380, 25.c. dat.: MLWAbbo Flor. calc. 3,11 sic ... unitas imparis numeri, quae eius aequali divisioni in-itinpedit (inpendit var. l.), ad aequalitatem in corpore redigitur unciatim. β arcereabwehren: MLWAlbert. M. veget. 6,369 incantator ... dicit, quod radix eius (linguae arietis) collo pueri appensa -itimpedit scrophulas. b medic.: MLWArs med. 7 p. 427,19 hypocima dicitur ... coagolati humoris collectio circa pupillas contingens -ensimpediens (inpendens G) aciem diversis coloribus apparens ita, ut eqs. MLWTrotula A 11 p. 72,17 conceptio -iturimpeditur tam vitio viri quam mulieris. sim. p. 76,1. MLWWilh. Cong. chirurg. 198 ex ictu clave ... craneum ad interiora plicari contingit et liberum cerebri motum in-ireinpedire. c iur.: α in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 33,87 ut ... nullus ... praesumat ... opus eius (imperatoris) tricare vel in-ireinpedire vel minuere. MLWDipl. Ludow. II. 31 p. 131,25 ut nullum aliud opus ibi (sc. in flumine) fieret, quod eandem piscariam -iretimpediret. MLWDipl. Loth. III. 36 p. 60,32 per alveum fluminis ... iudiciario iure principum suę (sc. abbatis) imperiali annotatum dominationi, sed rectorum incuria et emulorum perfidia frequenter in-tuminpeditum. al. v. et MLWMLW p. 1380, 42. 1381, 15. β reclamare, assumere(für sich) beanspruchen, ‘blockieren’: MLWDipl. Heinr. IV. 70 ut nullus ... aut mercatum destruere aut theloneum ... -ireimpedire presumat. MLWChart. episc. Hild. I 683 p. 650,30 areas et curias ... in-tasinpeditas pro posse meo expediam (sc. episcopus). MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 249 ne alicuius protervitas nostram renunciationem in posterum -atimpediat. MLWChart. Burgenl. II 42 quatenus ... mercatorem in omnem possessionem suam, quam ab ipso in-ierantinpedierant, introducas (sc. comes). saepe. v. et vol. III. p. 1626,70.usu absol.: MLWChart. episc. Hild. II 200 capellanus ... redemit duos mansos ... ab -entibusimpedientibus ipsis pro quatuordecim talentis. γ accedente dat. i. q. in controversiam vocarestreitig machen: MLWConc. Merov. p. 8,2 nullum ecclesia praeiudicium patiatur, nec saeculari lege praescriptio, quae ecclesiae aliquid in-atinpediat, opponatur. MLWLeg. Wisig. 10,2,7 ne tricennale tempus in-atinpediat religatis. MLWTrad. Frising. 359 postea nullus domui sanctae Mariae in-ireinpedire (sc. rem) potuisset. MLWChart. Eichst. 16 p. 38,29 ecclesia ab ipso aliquamdiu zenobio nobis fuit -taimpedita. MLWChart. Tirol. notar. I 232 si ei (Maçolino) -renturimpedirentur (impedr-impedrentur cod.) redditus, ... dedit episcopus eidem in solutum fictum de Egma. al. 2 c. enunt.: a in univ.: MLWDipl. Loth. III. 10 p. 12,36 quid inde facere voluerint canonici, -ireimpedire (ex MLWDipl. Heinr. V.). b pendet ut, ne, quin: MLWTrad. Frising. 65 p. 92,23 (a. 774) sin ... nostris -tireimpetire (leg. -iriimpediri, sc. filius) dedierit delictis, ut sublimare sacerdotalis neglexerit gratibus (leg. gradibus) eqs. MLWRimb. Anscar. 12 p. 33,37 eius (presbyteri) de hac luce transitus, hoc (sc. consecratio) ne fieret, -vitimpedivit. MLWBerth. chron. B a. 1078 p. 320,3 quicumque fuerint ..., qui ... colloquium illud condictum, ne fieret, ... detrectarent et -rentimpedirent. MLWAnon. mus. Sowa 1,1 p. 100,34 tale (sc. medium inter minorem et maiorem vocem) non -itimpedit, quin voces eiusdem formae ratione significationis per magis et minus differentes a magis vel minus denominationem valeant importare. al. c c. (acc. c.) inf.: MLWBonif. epist. 78 p. 167,21 ille ... in fortitudine clamat, quem nec metus nec verecundia predicare verbum vitę -itimpedit. MLWTrad. Frising. 278b p. 245,20 illud (territorium) ... ad domum sanctae Mariae revertere nullus in-ireinpedire ... potestatem habeat (sim. 333b p. 285,10). MLWThietm. chron. 2,15 p. 56,17 fuere nonnulli, qui hanc fieri coniuncionem apud imperatorem in-ireinpedire studerent eandemque (Theophanu) remitti consulerent. MLWEpist. Ratisb. app. 8 p. 382,28 quin ... nulla ... difficultate -amurimpediamur vestre (sc. sanctimonialium) voluntati ... occurrere. al. 4 absol. (depon.: MLWl. 36): a gener.: MLWDhuoda lib. man. 5,1,17 tristitia ..., quae -iturimpeditur (impenditur var. l.), resecanda est. MLWPs. Boeth. geom. 782 nullo -enteimpediente (impend[i]ente var. l.) obstaculo. MLWDipl. Ludow. Inf. 39 p. 157,24 nullo -enteimpediente, sed Deo auxiliante. MLWThietm. chron. 6,18 p. 296,7 nisi infirmitas -ieritimpedierit. al. b iur.: MLWTrad. Frising. 89 p. 109,7 (a. 778) si quis contraire vel inpetire temptaverit (item 101). MLWDipl. Conr. I. 13 nullo successore nostro in-enteinimpediente. MLWDipl. Conr. II. 187 p. 249,28 nec ulla -ente causa. al.
8982 Zeichen · 541 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    impedio

    Mittellateinisches Wb.

    impedio (inp-), -i(v)i, -itum, -ire. script. et form.: indup-: MLW l. 68 . -endi(o): Anon. Has. 15. Chart. Sil. D I 102 …

Verweisungsnetz

3 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit impedio

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von impedio 2 Komponenten

impe+dio

impedio setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — impedio kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „impedio". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 9. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/impedio/mlw?formid=I00917
MLA
Cotta, Marcel. „impedio". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/impedio/mlw?formid=I00917. Abgerufen 9. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „impedio". lautwandel.de. Zugegriffen 9. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/impedio/mlw?formid=I00917.
BibTeX
@misc{lautwandel_impedio_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„impedio"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/impedio/mlw?formid=I00917},
  urldate      = {2026-05-09},
}