impedio (inp-), -i(v)i, -itum, -ire.
script. et form.:indup-: MLW
l. 68.-endi(o): MLWAnon. Has. 15. MLWChart. Sil. D I 102 p. 74,3.-eti(o): MLWMLWMLW
p. 1382, 30. 1383, 16. 41.
al.peditus: MLW
l. 71.
inf. act. -iri: MLW
p. 1382, 40.
partic. praes. usu subst.: MLW
p. 1383, 4.
confunditur c. impendo: MLWMLWMLW
p. 1382, 49. 1383, 36. 37.
al. I
compedire –
(mit Fußfesseln) fesseln: v. MLW
p. 1380, 22. II
incommodare, molestare, prohibere, retinere, morari –
stören, (be-, ver)hindern, abhalten (von), zurückhalten, verzögern: A
spectat ad anim.: 1
gener.: a
in univ.: MLWLeg. Wisig. 2,5,12 p. 114,7 si se aliorum fraude ... seu ... regia iussione, qua id ... explere nequiverint, in-tosinpeditos esse probaverint
eqs. MLWWett. Gall. 29 p. 273,31 cupiens alumnos revisere -tusimpeditus est febrium vexatione. MLWWalahfr. hort. 392 iam nisi me fessum via longior indu-retindupediret. MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 265,2 pauci pre hiemis nivose et frigoris nimietate asperrima -tiimpediti illic
(sc. Ulmae) convenerunt. MLWChart. Tirol. 346
b quod dum variis causis post peditus adimplere nequivisset
Albero. MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 6 p. 233,18 cornices ... -untimpediunt falconem dupliciter.
persaepe.
v. et MLW
p. 1384, 27.
de diabolo: MLWAgius epic. Hath. 486 tu iam cum Domino devicto hoste triumphas, nos adhuc hostis -itimpedit assiduus. b
struct. notabiliores: α
pendet a(b), in
c. abl.: MLWDipl. Loth. I. 35 p. 113,31 diversis intervenientibus concussionibus ... a proprio rectitudinis tramite necessitate cogente in-iriinpediri (in-viinpedivi
var. l.). MLWGerh. August. Udalr. 1,5 l. 17 ne a cantatione psalmorum aliorum colloquiis -returimpediretur. MLWWipo gest. 4 p. 25,18 per aliquot dies a consecratione sua -baturimpediebatur
Gisela. MLWChart. Raitenh. 322 ut fratres ... ecclesie ... in exactione thelonei ... non debeant aliquatenus in-iriinpediri.
al. β
pendet ad
c. acc.: MLWAmalar. off. 2,2,6 quia quattuor tempora annorum nos -untimpediunt ad amorem Dei, quattuor ieiunia facimus; ... simili modo diurna curricula quattuor nos -untimpediunt ad amorem caelestium. MLWDipl. Ludow. II. 61 p. 187,22 quisquis ... ad haec conservanda resistere vel -ireimpedire presumpserit. MLWAlfan. premn. phys. 13,13 p. 90 ut pede patiente ad ambulandum -imurimpedimur (
PG 40,666B ἐμποδιζόμεθα). MLWDipl. Constantiae 3 p. 11,7 cum ad paterne adquisitionem hereditatis nos vestra
(sc. papae) paternitas non destiterit -ireimpedire. γ
c. dat. i. q. obstare –
im Weg stehen: MLWDungal. epist. 8 fateor me mihi ipsi errando -isseimpedisse. MLWEpist. var. II 1 quamquam mihi causa impossibilitatis -atimpediat. MLWLios Mon. 383 lumen ego
(sc. Iesus) splendens, non spissę ... tenebrę in-entinpedient illi, qui me sectatur adherens
(spectat ad Vulg. Ioh. 8,12). 2
iur.: a
accusare, compellare –
anklagen, gerichtlich belangen: α
in univ.: MLWCod. Wang. Trident. 16 p. 560,21 (a. 1163) vasallus a die illo ... dominum in-ireinpediire non debet. β
pendet de, in
c. abl.: MLWDipl. Ludow. Germ. 113 si ... eum
(Notkarium) de ipsa proprietate -ireimpedire vellent aliqui. MLWChart. episc. Hild. I 530 p. 507,38 de predictis mansis tres in-tiinpediti sunt. MLWChart. Rhen. med. III 988 p. 739,8 quod ... Henricus et prenominati nunquam in predictis bonis -tientimpetient ... comitissam.
al. b
detrimento afficere –
benachteiligen: MLWChart. episc. Hild. I 652 (c. 1211) heredes sui
(sc. Symonis) vendicabant sibi mansum ... et -veruntimpediverunt ecclesiam tribus annis. 3
medic. i. q. imminuere, debilitare –
beeinträchtigen, schwächen: MLWAesculapius 34 p. 52,37 curantur
splenetici ... cum labore, hoc est -unturimpediuntur. B
spectat ad res: 1
c. acc. (dat.: MLW
l. 49): a
gener.: α
in univ.: MLWArbeo Corb. 21 p. 212,5 in quo
(die) inlecebris machinis viam viri Dei in-ireinpedire non verebat
vir. MLWCod. Karol. 84 p. 620,30 ut nullus hominum sit, qui vestra
(sc. regis) sacra vota in-iriinpediri (
leg. -ire)impedire valeat. MLWWiduk. gest. 1,38 p. 56,23 nisi nox visum pugnantibus in-retinpediret. MLWEupolemius 2,125 loquacis -itimpedit
Sother ora ducis iaculo per guttura misso
(sed v. notam ed.). MLWChart. Rhen. med. II app. 15 p. 425,10 ne -atimpediat
molendinarius commoditatem piscium. MLWAlbert.
M. animal. 1,483 quando se invicem iuvant et -untimpediunt membra diversis operationibus suis. MLWConr. Mur. summ. p. 60,18 que
(amphibologica locutio) ... intellectum auditoris -itimpedit et perturbat.
persaepe.
v. et MLW
p. 1380, 25.
c. dat.: MLWAbbo Flor. calc. 3,11 sic ... unitas imparis numeri, quae eius aequali divisioni in-itinpedit (inpendit
var. l.), ad aequalitatem in corpore redigitur unciatim. β
arcere –
abwehren: MLWAlbert.
M. veget. 6,369 incantator ... dicit, quod radix eius
(linguae arietis) collo pueri appensa -itimpedit scrophulas. b
medic.: MLWArs med. 7 p. 427,19 hypocima dicitur ... coagolati humoris collectio circa pupillas contingens -ensimpediens (inpendens
G) aciem diversis coloribus apparens ita, ut
eqs. MLWTrotula A 11 p. 72,17 conceptio -iturimpeditur tam vitio viri quam mulieris.
sim. p. 76,1. MLWWilh. Cong. chirurg. 198 ex ictu clave ... craneum ad interiora plicari contingit et liberum cerebri motum in-ireinpedire. c
iur.: α
in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 33,87 ut ... nullus ... praesumat ... opus eius
(imperatoris) tricare vel in-ireinpedire vel minuere. MLWDipl. Ludow. II. 31 p. 131,25 ut nullum aliud opus ibi
(sc. in flumine) fieret, quod eandem piscariam -iretimpediret. MLWDipl. Loth. III. 36 p. 60,32 per alveum fluminis ... iudiciario iure principum suę
(sc. abbatis) imperiali annotatum dominationi, sed rectorum incuria et emulorum perfidia frequenter in-tuminpeditum.
al. v. et MLWMLW
p. 1380, 42. 1381, 15. β
reclamare, assumere –
(für sich) beanspruchen, ‘blockieren’: MLWDipl. Heinr. IV. 70 ut nullus ... aut mercatum destruere aut theloneum ... -ireimpedire presumat. MLWChart. episc. Hild. I 683 p. 650,30 areas et curias ... in-tasinpeditas pro posse meo expediam
(sc. episcopus). MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 249 ne alicuius protervitas nostram renunciationem in posterum -atimpediat. MLWChart. Burgenl. II 42 quatenus ... mercatorem in omnem possessionem suam, quam ab ipso in-ierantinpedierant, introducas
(sc. comes).
saepe.
v. et vol. III. p. 1626,70.
usu absol.: MLWChart. episc. Hild. II 200 capellanus ... redemit duos mansos ... ab -entibusimpedientibus ipsis pro quatuordecim talentis. γ
accedente dat. i. q. in controversiam vocare –
streitig machen: MLWConc. Merov. p. 8,2 nullum ecclesia praeiudicium patiatur, nec saeculari lege praescriptio, quae ecclesiae aliquid in-atinpediat, opponatur. MLWLeg. Wisig. 10,2,7 ne tricennale tempus in-atinpediat religatis. MLWTrad. Frising. 359 postea nullus domui sanctae Mariae in-ireinpedire
(sc. rem) potuisset. MLWChart. Eichst. 16 p. 38,29 ecclesia ab ipso aliquamdiu zenobio nobis fuit -taimpedita. MLWChart. Tirol. notar. I 232 si ei
(Maçolino) -renturimpedirentur (impedr-impedrentur
cod.)
redditus, ... dedit
episcopus eidem in solutum fictum de Egma.
al. 2
c. enunt.: a
in univ.: MLWDipl. Loth. III. 10 p. 12,36 quid inde facere voluerint
canonici, -ireimpedire (ex MLWDipl. Heinr.
V.). b
pendet ut, ne, quin: MLWTrad. Frising. 65 p. 92,23 (a. 774) sin ... nostris -tireimpetire
(leg. -iriimpediri,
sc. filius) dedierit delictis, ut sublimare sacerdotalis neglexerit gratibus (
leg. gradibus)
eqs. MLWRimb. Anscar. 12 p. 33,37 eius
(presbyteri) de hac luce transitus, hoc
(sc. consecratio) ne fieret, -vitimpedivit. MLWBerth. chron. B a. 1078 p. 320,3 quicumque fuerint ..., qui ... colloquium illud condictum, ne fieret, ... detrectarent et -rentimpedirent. MLWAnon. mus. Sowa 1,1 p. 100,34 tale
(sc. medium inter minorem et maiorem vocem) non -itimpedit, quin voces eiusdem formae ratione significationis per magis et minus differentes a magis vel minus denominationem valeant importare.
al. c
c. (acc. c.) inf.: MLWBonif. epist. 78 p. 167,21 ille ... in fortitudine clamat, quem nec metus nec verecundia predicare verbum vitę -itimpedit. MLWTrad. Frising. 278
b p. 245,20 illud
(territorium) ... ad domum sanctae Mariae revertere nullus in-ireinpedire ... potestatem habeat (
sim. 333
b p. 285,10). MLWThietm. chron. 2,15 p. 56,17 fuere nonnulli, qui hanc fieri coniuncionem apud imperatorem in-ireinpedire studerent eandemque
(Theophanu) remitti consulerent. MLWEpist. Ratisb. app. 8 p. 382,28 quin ... nulla ... difficultate -amurimpediamur vestre
(sc. sanctimonialium) voluntati ... occurrere.
al. 4
absol. (depon.: MLW
l. 36): a
gener.: MLWDhuoda lib. man. 5,1,17 tristitia ..., quae -iturimpeditur (impenditur
var. l.), resecanda est. MLWPs. Boeth. geom. 782 nullo -enteimpediente (impend[i]ente
var. l.) obstaculo. MLWDipl. Ludow. Inf. 39 p. 157,24 nullo -enteimpediente, sed Deo auxiliante. MLWThietm. chron. 6,18 p. 296,7 nisi infirmitas -ieritimpedierit.
al. b
iur.: MLWTrad. Frising. 89 p. 109,7 (a. 778) si quis contraire vel inpetire temptaverit (
item 101). MLWDipl. Conr. I. 13 nullo successore nostro in-enteinimpediente. MLWDipl. Conr. II. 187 p. 249,28 nec ulla -ente causa.
al.