immunis

immunis (inm-), -e.script.:minime: MLW p. 1363, 34.emu- (cf. A. Uddholm, Formulae Marculfi. 1953. p. 195): MLWMLWMLWMLW p. 1361, 68. 1363, 44. 72. 1364, 1. al.inu-: MLW p. 1362, 43.inman(is): MLWMLW p. 1362, 27. 1363, 60.eminus: MLW p. 1361, 68.struct.:?c. dat.: MLW p. 1363, 31.c. praep.:de: MLWMLWMLW p. 1361, 35. 1362, 25. 1363, 47.ex: MLW p. 1362, 21.ad (usu pravo pro ab): MLW p. 1363, 57. adde MLWCapit. reg. Franc. 114,1.confunditur c. incommunis: MLW p. 1362, 22. I publ., iur., eccl., canon.: A (a muneribus, oneribus, servitiis, tributis, iuribus) liberatus, solutus, qui immunitatis privilegio fruitur, (a iurisdictione) exemptus – (von Pflichten, Leistungen, Diensten, Abgaben, Ansprüchen) befreit, entbunden, Immunität genießend, ‘exemt’ (de re v. MLW p. 1364, 22): 1 spectat ad clericos, monasteria, homines vel res eccl. sim.: a de immunitate ab auctoritate saec. concessa, confirmata: α in univ.: MLWConc. Karol. A app. 10 p. 856,22 uti ... abbas et monachi eas (ecclesias) -esimmunes possideant. MLWDipl. Heinr. II. 369 p. 473,14 ut ... sint (sc. coloni et residentes monasterii) -esimmunes ab omni fiscali datione et publica exactione. MLWChart. Merseb. 152 p. 128,25 qui (comes) ipsam (ecclesiam) omni ancillari obligatione in-eminmunem fideliter asseruit. MLWChart. Carniol. II 17 quod fratres ... in-esinmunes sint ab omni exactionis gravamine. saepe.adde: MLWForm. Sangall. II 4 ut ... sint monachi -esimmunes ab omnium hominum potestate nisi nostra (sc. regis) et episcopi. β spectat ad militiam: MLWDipl. Ludow. II. 20 p. 105,8 concedimus ... Ermealdo ... hostilem expeditionem atque publicam functionem, quatenus maneat ab his omnibus bene -isimmunis (sim. 24 p. 112,23. MLWDipl. Loth. II. 6 p. 391,32 ab ... exercitali expeditione. MLWDipl. Karoli III. 158 p. 257,10 a profectionibus in hostem. al.). γ spectat ad hospitium: MLWCapit. reg. Franc. 293,26 domus episcopi ab huiusmodi (sc. feminarum) inhabitatione et conversatione ... debet in-isinmunis esse et aliena. 293,27 ut, quando transitus vester (sc. regis) iuxta civitates acciderit, in-esinmunes et liberas vestra dominatio iubeat a depraedationum exactionibus fieri mansiones eqs. δ spectat ad vectigalia, telonea sim.: MLWDipl. Loth. I. 1 p. 51,33 quę (navis monasterii) ab omni sit -isimmunis teloneo per cuncta flumina nostrę ditionis. MLWChart. Babenb. 69 ut ... liberam et in-eminmunem ab omni solutione iuris nostri (sc. ducis) ... eundi et redeundi habeant (sc. conventus) facultatem (sim. 144 p. 186,41 transitum ... liberum et in-eminmunem ab omni censu). MLWDipl. Constantiae 27 p. 84,43 ab omni plateatico, passagio eqs. (sim. 43 p. 135,24. 57 p. 179,25). MLWChart. Babenb. 287 p. 124,25 ab omni ... vectigalium et thelonei sive pedagiorum solucione ipsos (patres) voluit dux esse -esimmunes. ε spectat ad iusiurandum: MLWDipl. Heinr. III. 191 p. 241,26 ut totus clericalis ordo a prestando iureiurando -isimmunis esse ... censeatur. ζ non subiectus (sub) – unabhängig (von): MLWActa reg. Burgund. 41 p. 159,18 (a. 967) quatenus monasterio ... loca dedicata in heremo ... concederemus ... et -esimmunes de praelibato heremo Silviaco faceremus. b de immunitate ab auctoritate eccl. concessa, confirmata: MLWEpist. pont. Rom. 338 p. 660,25 (a. 997) ut -esimmunes ab ulla publica et angaria maneant fratres functione (sim. 355 p. 694,21 ab omni publica functione vel turpi servitio). MLWChart. civ. Magd. 84 p. 42,6 (a. 1225) ipsam (curiam) ... omnis iuris parrochialis -emimmunem conventualis et cenobialis privilegii libertate dotamus (sc. archiepiscopus). MLWChart. Merseb. 316 p. 249,15 omnes aree canonicorum ab observantia iudicii, quod dicitur voitding, erunt libere et -esimmunes eqs. MLWChart. Raitenh. 302 a solucione maiorum decimarum et novalium. saepius.fort. huc spectat: MLWChart. Turic. 388 p. 273,14 (a. 1219) predium ... ab omni advocatia et qualibet obligatione liberum ac ... e-eemune cum tocius fundi integritate et emunitate sua abbatie tradiderunt (sc. canonici; sim. 400). 2 spectat ad laicos, homines vel res saec.: a de immunitate ab auctoritate saec. (a domino feudali: MLWl. 57; a civitate: MLWl. 60) concessa, confirmata: α in univ.: MLWConc. Karol. A 21,9 qui haec (sc. matrimonia) prohibita ... usurpare praesumpserit, ab omni ecclesiastico consortio sit alienus, sed nec a publicis sit in-isinmunis iudiciis. MLWForm. imp. 43 forestarios nostros ... -esimmunes constituimus a ... publicis functionibus. MLWWolfhard. Waldb. 4,12^b p. 328,23 famulam ... a suo in perpetuum servicio fecit dominus -emimmunem. MLWChart. select. Keutgen 127,34 (a. 1214) mercatores ... de ... mercimoniis suis ... nautum (sic, leg. naulum) reddent institutum; et de propria persona ... erunt -esimmunes. β spectat ad cives civitatum: MLWDipl. Frid. I. 853 p. 83,21 ut, sicut ab exactione iuris, quod buvteil dicitur, indulgentia privilegii antiqui sunt cives Wormatienses in-esinmunes, ita eqs. MLWChart. Mulh. Thur. 128 p. 44,4 per annum unum integrum ex nunc ab exactione sedeatis (sc. cives) liberi et -esimmunes. MLWDipl. Frid. II. 351 ut in omnibus finibus imperii ab omni exactione thelonei liberi sint et -esimmunes cives Aquenses. γ spectat ad mercatores, mercatum: MLWDipl. Heinr. IV. 89 ut locus ille (sc. mercatum Vvurte) e-isemunis (eminus var. l.) sit nullusque ibi iudex ... iudicium ... faciat eqs. MLWDipl. Frid. I. 503 p. 434,33 ut in his (Aquensibus) nundinis et ... in hoc regali loco ab omni theloneo sint mercatores -esimmunes et liberi. δ spectat ad regem iureiurando liberatum: MLWAnnal. Fuld. II a. 879 p. 93,25 Hludowicum ... a suo iuramento reddidit Carlmannus -emimmunem (in-inmunem var. l.). b de immunitate ab episcopo concessa: MLWChart. Tirol. 711 p. 154,6 (a. 1217) quod ... domus ... Adalperii ... necnon omnes inhabitatores ... ab omni colta sive steura ... liberi, -esimmunes et exempti esse debeant. 3 spectat ad terras sacerdotum Aegyptiorum: MLWEgbert. fec. rat. 1,1075 rura sacerdotum Ioseph in-iainmunia fecit (spectat ad Vulg. gen. 47,22.26). B exceptus (a poena, sententia) – ausgenommen (von einer Strafe, einem Urteil): MLWLeg. Burgund. const. I 47,3 ab ... amittendae libertatis condemnatione habeantur in-esinmunes (in-isinmunis var. l.; sc. filii sceleratorum). MLWLeg. Wisig. 2,1,11 (Erv.) illos ... a damno huius legis in-esinmunes esse iubemus, qui eqs. (sim. 12,3,26^tit.. al.). 3,5,3 p. 162,10 illos ... ab hac sententia in-esinmunes efficimus, qui eqs. 5,6,6 p. 234,13 ut ... ab omni calumnia repetentis eius (debitoris) filii ... habeantur in-esinmunes. MLWConc. Karol. A 21,12 a quibus (vindictis canonicis ultricibus) nullus sacrae legis prevaricator poterit in-isinmunis abire. MLWInnoc. III. registr. 1,117 p. 176,31 ne sit -isimmunis a poena, qui non est alienus a culpa. C (culpa) liber, innocens – frei (von Schuld), schuldlos: MLWLex Alam. 5,3 p. 131,35 (rec. B) si dominus ex hac re (sc. furto a servo facto) in-isinmunis fuerit (sim. MLWCapit. reg. Franc. 272,4 p. 308,41 seipsum vult senior ... a talibus [sc. rapinis] -emimmunem [incommunem var. l.] ostendere). MLWAnnal. Fuld. II a. 858 p. 52,19 idem ipse (homo accusatus) ferro fervente de omnibus, quae ei obiciebantur, criminibus se ostendit -emimmunem (in-inmunem var. l.). MLWBerth. chron. B a. 1079 p. 364,3 ac si ... se ... periurii ... reatu -emimmunem (inma-inmanem var. l.) posset (sc. imperator) efficere. al. D non vexatus, non oppugnatus, securus – ungestört, unbeeinträchtigt, unangefochten, sicher: MLWForm. imp. 47 ut ... a quorundam pravorum machinationibus -isimmunis permanere potuisset aquaeductus monasterii. DMLWipl. Heinr. II. 44 p. 53,11 ut ... ancillę Dei ab omni molestia sint -esimmunes eqs. MLWDipl. Conr. II. 52 p. 60,21 ab omni inquietudine (sim. MLWDipl. Loth. III. 90 p. 141,20 ab omni inquietacione. 103 p. 166,43. 113 p. 181,21). MLWChart. select. Keutgen 18 p. 13,14 ut, si quis eorum (scabinorum) ... legitimis iurisdictionibus ... interesse non valeret, ... a capitosa comitum et advocatorum impetitione obinde -isimmunis esset. al.in imag.: MLWEpist. pont. Rom. 293 p. 570,8 (a. 987) si navigium ... principis apostolorum ... a ... procellarum fluctibus liberum et -eimmune reddere pro posse satageritis (sc. populus Pisanus). E sacrosanctus – unantastbar: MLWNicol. I. epist. 91 p. 542,36 apud ipsos (paganos) ... persona ... legati semper iudicatur -isimmunis (inunis var. l.). F ?exclusus, renuntians – ?ausgeschlossen (von), verzichtend (auf): MLWChart. scrin. Col. A II 1 p. 74,26 (c. 1150/65) omnis hereditatis Walraphonis coram iudicibus et civibus penitus se -emimmunem spopondit Wolbero ... i denario accepto. G qui proprii usus est, privatus – der eigenen Nutzung dienend, privat: MLWForm. Sangall. II 10 nisi ... aliquis civium ... a patre suo sibi nemus in-einmune vel aliquam silviculam relictam habeat propriam. II usu communi: A strictius: 1 sensu act.: a spectat ad dona: α donum non afferens, nimium parcus – kein Geschenk bringend, geizig (usu subst.): MLWCarm. Bur. 45,1,3 donas donanti, parcis tibi participanti; sed miser -isimmunis censetur, eum quia punis (sc. Roma; cf. comm. ed. Vollmann p. 978). β donum spernens, ingratus – ein Geschenk verschmähend, undankbar: MLWGesta Camer. 3,37 p. 480,43 qui (imperator) omnibus (muneribus) cum gratiarum actione remissis ... dentem tantummodo ... Vincentii martiris, ne -isimmunis videretur, retinuit. b spectat ad officium: α immemor officii – pflichtvergessen: MLWDipl. Karoli III. add. 1 p. 331,18 (spur. s. IX.^ex.) ne -esimmunes et ingrati ... caelorum reginae appareamus eqs. β ?munere suo non functus, fructu carens – ?ohne seine Aufgabe erledigt zu haben, erfolglos (ni spectat ad MLW p. 1363, 4): MLWRicher. Rem. hist. 4,94 p. 295,24 legatorum allegationem ... sprevit atque illos -esimmunes redire coęgit rex (cf. H. Hoffmann, DtArch. 54. 1998. p. 491sq.). γ iunctura -is ab officio i. q. officio non (iam) fungens – ein Amt nicht (mehr) ausübend: MLWEpist. Col. 4 p. 246,22 ut praecessor eius (Williberti) Guntarius se -emimmunem ab hoc (sc. archiepiscopi) officio clamando et faciendo extitisset ferventissimus (inde 10 p. 255,15). c spectat ad virtutem i. q. iners, inutilis – untüchtig, unfähig (zu): MLWFragm. de exp. Frid. I. imp. p. 12,19 ut illi tantum in castrorum et urbium residerent custodia, quos etatis et sexus infirmitas armorum prorsus habebat -esimmunes. 2 sensu pass.: a dono non muneratus – unbeschenkt: MLWEgbert. fec. rat. 1,49 cornice in-iinmuni tollet stipendia milvus? MLWAmarc. serm. 3,60 si terrena damus, celestia suscipiemus, nec nos in-esinmunes dimittet munera dantes ... retributor honoris (v. notam ed.). b mercede, praemio non donatus – unbelohnt, unbezahlt: α in univ.: MLWEberh. Alem. labor. 252 non erit -isimmunis cura laborque tuus (sc. famuli grammaticae; sim. 235). β spectat ad stipendium militum: MLWAlbert. Aquens. hist. 7,61 triginta milites in conventione solidorum se procurare promisit, sed ... tedio eorum affectus ... milites vacuos et -esimmunes reliquit patriarcha. B latius: 1 corpor.: a integer, intactus – unberührt, unangetastet: α in univ.: MLWEgbert. fec. rat. 1,238 quitne diu canis in-esinmunes calcare placentas? β spectat ad virginem: MLWBernold. Const. chron. a. 1095 p. 517,20 a coniugio ... Mathildis se penitus sequestravit Welfo asserens illam a se omnino -emimmunem permansisse. γ incolumis, illaesus, salvus – unversehrt, unverletzt, heil (per enallagen: MLWl. 26): MLWWalahfr. Mamm. 22,14 pauci ... ministri ... dilata morte feruntur -esimmunes. MLWHrotsv. Agn. 369 sola ... in-isinmunis stabat pia virgo caloris. MLWWaltharius 804 qui (socii) ... te ... -emimmunem (gloss.: securum) numquam patientur abire (sim. 1398 quisnam hinc [sc. a proeliis] -isimmunis abiret?). MLWUdalsc. Conr. 2 mirabatur ... praecipicium adolescentiae in-iinmuni se passu evasisse. al. δ tutus – geschützt: MLWAntidot. Glasg. p. 101,41 hab omnibus ... morbus in-isinmunis erit (sc. qui medicamento usus fuerit). b separatus, segregatus – getrennt, isoliert: α in univ.: MLWVita Antonini Surr. 29 eundo, stando, reficiendo, dormiendo per omnia omnibus -isimmunis manebat (sc. presbyter lepra affectus). β spectat ad figuram geom.: MLWGerb. geom. 4,5 sin autem ita bini sibi innectantur circuli, ut punctum alterutrius ab altero -eimmune (minime var. l.) relinquatur eqs. 2 spirit.: a vacuus, expers – frei, unbelastet, nicht betroffen (von), ledig: α in univ.: MLWUffing. Ida 1,5 in qua (porticu) remotius orare et a vulgari strepitu -isimmunis conversari potuisset. MLWAmadeus Laus. hom. 7,191 ab omni molestia. MLWOtto Frising. gest. 2,51 p. 159,1 Italia ... in-isinmunis ab hoc (sc. belli) turbine esse non potuit. MLWEpist. Hildesh. 53 super sinistro eventu vestri (sc. praepositi et fratrum) doloris ... non sumus (sc. archiepiscopus) in-esinmunes nobis ascribere non presumentes, quin eqs. al. β spectat ad peccata sim.: MLWLex Sal. Pipp. prol. 1 gens Francorum, ... e-isemunis (in-isinmunis, munus var. l.) ab heresa. MLWBened. Frising. 14 vos ab omni reatu in-esinmunes efficiat Christus. MLWEigil Sturm. 19 p. 154,11 licet a peccatis -isimmunis non sim eqs. MLWLiutolf. Sever. I 1 ut ... de futuris (criminibus) ... in-eminmunem me conservare dignaretur Deus. MLWSalom. II. epist. 40 p. 422,25 a mendatio. al. γ purus, recta conscientia, pio animo fretus – rein, ein reines Gewissen, Herz habend: MLWHymn. Hraban. 17,8,1 -esimmunes manibus simus et actibus. MLWHartw. Emm. 80 me cum poenis affici constet ceu reum vicii, non confundaris (sc. frater) animo, cum hęc in-isinmunis suffero. b non particeps, egenus, privatus – nicht teilhabend (an), ermangelnd, entbehrend, beraubt: MLWDhuoda lib. man. 6,4,17 ne in-isinmunis (-isimmunis var. l.) ab huiusce (sc. supputationis) modi sensu incedas, in brevi explicabo sermone. MLWForm. extrav. II 5 quamdiu ad benedictionem episcopali in-esinmunes sumus (sc. clerus et populus). MLWMirac. Pirm. 11 portitores (sc. candelarum) ... perscrutati casas ignis offenderunt omnes -esimmunes. MLWOtto Frising. chron. 3 prol. p. 133,8 cum ... homines rationis -esimmunes (inma-inmanes var. l.) ... essent. MLWChart. Mog. A II 209 p. 379,28 beneficii. al. c desistens, (se) abstinens – abstehend (von), sich enthaltend: MLWNotker. Balb. gest. 20 p. 91,1 imperator Hludowicus a cunctis hostium incursionibus -isimmunis religiosis tantum operibus ... insudabat. d expers communitatis, impar – nichts gemein habend (mit), verschieden (von): MLWVita Bard. 22 p. 338,26 -isimmunis fuit eorum, qui ... sibi tantum vacant solitarii, quia caecorum, claudorum ... semper eum sequebantur centenarii.