lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

humus

nhd. bis spez. · 9 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
9 in 9 Wb.
Sprachstufen
6 von 16
Verweise rein
32
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

humus f.

Bd. 5, Sp. 1161
humus, -i f. (m.: MLWMLWMLWl. 48. 67. p. 1162, 14. al.)script.:u-: MLWMLWl. 48. 61.hom(us): MLWMLWl. 59. 60.coniunctim scribitur:-otenus: MLW p. 1162, 11. al.-itenus (-e[c]tenus): MLW p. 1162, 9. al. terraErde: 1 in univ.: a proprie: MLWArbeo Emm. 28 p. 68,28 coacervatus umus in testimonium permaneat viventibus. MLWPoeta Saxo 3,177 egestum ... fuit quantum sudore diurno, rursus -ihumi tantum rediit sub nocte relapsae. MLWWiduk. gest. 1,5 Saxo privatus auro, oneratus ... multa -ohumo appropriat navibus. al.de materia qua homo factus est: MLWGodesc. Saxo theol. 1 p. 81,14 Adam primus homo creatus est a Deo de -ohumo terraeque limo. MLWAlbert. M. Iob 5 p. 86,11 -umhumum vocat terram humidam commixtam et contemperatam in naturam hominis. b in imag.: MLWFlor. Lugd. carm. 1,62 dum procul omnis -ushumus fundo purgatur ab imo ac pietate proba Christi mandata geruntur. 2 spectat ad sepulturam (interdum i. q. sepulcrumGrab, e. g. MLWl. 59): MLWLex Ribv. 88,2 si ... eum (mortuum) ex homo traxerit et expoliaverit. MLWLex Baiuv. 19,8 cum cadaver -ohumo (in -umhumum, homo, umo var. l.) inmissus fuerit. MLWAgnell. lib. pont. 124 p. 299 l. 343 cum multa alacritate sacerdotum et omnium gratulatione -ohumo submersus est Theodorus episcopus. saepe. 3 spectat ad glebam, terram arabilem: MLWArbeo Emm. 6 p. 35,15 prospiciens -umhumum fertilem et segetum habundantem. Corb. prol. p. 188,14 inhiante -ohumo rorantes guttas (sc. fontis eminentiae abbatis) arenosus obsorbuit rus. 28 per xl annos -ushumus aridus (arida var. l.) ... remansit. ibid. al. 4 area, regioLand, Gebiet: MLWPaulin. Aquil. carm. 3,2,5 Hericum ... plangite, Sirmium, Pola, ... Abtensis -ushumus ploret et Albenganus. MLWWigand. Waldg. 13 Waltgerus primus in Saxonico (Saxonia var. l.) -ohumo fundator congregationis. MLWAnnal. Zwif. II a. 1204 (vs.) Philips ad regna dirigit sua bella Thuringa; heu qua frustratur, tamen haec -ushumus hic spoliatur. 5 solum(Erd-)Boden: a proprie: α in univ.: MLWArbeo Corb. 4 p. 192,22 ut ex -ohumo surgere debuisset (sc. contractus). 26 p. 218,19 ab -ohumo erectus. MLWHrotsv. Agn. 306 qui (extinctus) citius dicto iussus surrexit ab -ohumo. MLWVita Adalb. Prag. 9 ipsi ... nuda -ushumus ... et lapis pro capitis sustentaculo somnum dabant. al.-otenus, -itenus adv. i. q. in solumzu(m) Boden: MLWWiduk. gest. 2,1 p. 66,11 his cornibus (sc. armillis et chlamide) ... -i-tenushumi-tenus (hume[c]t-hume[c]tenus var. l.) demissis monearis (sc. rex), quo zelo fidei ferveas. MLWThietm. chron. 6,31 cum omnibus suimet suffraganeis rex -otenushumotenus prosternitur. al. β solidum (siccum) fester Boden: MLWArbeo Corb. 18 p. 208,20 quasi per -um marem ingrediens. MLWVita Vulfr. 8 (MGMer. V p. 667,28) plantis tantummodo aqua tinctis, quasi super -umhumum radiens siccum (siccam var. l.). MLWIustin. Lippifl. 770 mare transit, intrat -umhumum. al. b in imag.: MLWCarm. de nat. animal. 741 quisque iacens et quisque sedens in -ohumo vitiorum hostes instantes non bene vincet homo. c meton. i. q. pratumWiese: MLWCarm. Bur. 161,1,3 -us picta floribus faciem commutat.
3094 Zeichen · 168 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Humusm.

    Etym. Wb. des Deutschen (Pfeifer)

    Humus m. oberste, aus verweslichen organischen Bestandteilen gebildete fruchtbare Bodenschicht, Übernahme (19. Jh.) von …

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Humus

    Goethe-Wörterbuch

    Humus auch Kleinschr durch Zersetzung organischer Stoffe entstehendes wachstumförderndes Erdreich; vor allem als (Ausgan…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Humus

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Humus , Moder, ein Verwesungsprodukt der Holzfaser, das einen Hauptbestandtheil der Dammerde ausmacht. Die Holzfaser, we…

  4. modern
    Dialekt
    Humusm.

    Pfälzisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    Humus m. : ' gute Gartenerde ', Humus [vereinzelt]. Südhess. III 782 .

  5. Latein
    humusf.

    Mittellateinisches Wb.

    humus , -i f. (m.: MLW MLW MLW l. 48. 67. p. 1162, 14 . al . ) script.: u-: MLW MLW l. 48. 61 . hom(us): MLW MLW l. 59. …

  6. Spezial
    humus

    Ladinisch-Deutsch (Mischí) · +1 Parallelbeleg

    humus [hu·mus] (lat.) m. Humus m., Nährboden m. ( → bona tera, terac) ▬ gní humus humifizieren.

Verweisungsnetz

35 Knoten, 26 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 26 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit humus

5 Bildungen · 5 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

humus‑ als Erstglied (5 von 5)

humusarm

LDWB2

humus·arm

hu|mus|arm adj. (Boden) merz (-rc, -a), megher (megri, megra).

Humuspflanzen

Meyers

humus·pflanzen

Humuspflanzen ( Saprophyten, Fäulnis -, Verwesungspflanzen ), zur Aufnahme organischer Nährstoffe befähigte Pflanzen, die jedoch nicht wie d…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „humus". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 9. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/humus/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „humus". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/humus/mlw. Abgerufen 9. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „humus". lautwandel.de. Zugegriffen 9. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/humus/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_humus_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„humus"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/humus/mlw},
  urldate      = {2026-05-09},
}