humilis, -e.
script.:u-: MLW
p. 1157, 19.humel(is): MLWMLWMLW
p. 1157, 26. 36. 1158, 2.
al.
form.:nom. sg. m. -es: MLW
p. 1157, 19.?
abl. sg. f. -ia: MLW
p. 1157, 38.
superl.:-ilim(us): MLWMLW
p. 1157, 35. 37.-issimus: MLW
p. 1157, 28.-ilisimus: MLWForm. Salisb. II 3,14,1.
usu subst.: MLWMLWMLWMLWMLW
l. 61. 63. p. 1157, 21. 22. 52.
saepe.
demissus, depressus –
niedrig, tief: I
proprie (in imag.: MLW
l. 42): A
gener.: 1
in univ.: MLWUffing. Liutg. 4 planities -ishumilis (-eshumiles
C), Liudgeri florida vallis. MLWFroum. carm. 35,13 incipe nunc -emhumilem terris iam sistere callem. MLWAlbert.
M. animal. 1,231 optimus ... oris status est, quando non nimis est -ishumilis. 1,508 erit efficacius signum
(sc. stulti), si contingat in eis
(pedibus) -eshumiles esse digitos et vastos. 2
incurvatus –
gebeugt: MLWWalahfr. carm. 1,26 cervice -ihumili -faciet
vita decens iuga ferre Tonantis
(spectat ad Vulg. Matth. 11,29). 3
prostratus –
niedergeworfen: MLWEkkeh. IV. bened. I 31,99 nos pedibus (gloss.: tuis) -eshumiles (gloss.: humiliatos) benedic, acerrime miles
(sc. Laurentius). 4
parvus –
klein: MLWOtto Frising. gest. 1,32 p. 50,8 sunt ... Ungari facie tetri ..., statura -eshumiles. B
mus. (spectat ad altitudinem tonorum, vocum sim.): MLWPs. Odo Clun. dial. 9 p. 258
a in -bushumilibus cantibus ... nulla depositio alicuius vocis ante finem invenietur. MLWTheoph. sched. 3,87 si volueris cymbalum altius habere, in ora inferius limba, si vero -iushumilius, circa oram in circuitu. C
medic. de cute leprosa i. q. cavus –
eingedellt: MLWHraban. univ. 18,5 p. 502
B lepra tumens inflata superbia, lepra -ishumilis simulatio cordis vel latens blasphemia
(cf. Vulg. Lev. 13,3). II
translate: A
ignobilis, exiguus, vilis –
unbedeutend, gering, wertlos: 1
de hominibus (spectat ad statum): MLWLeg. Burgund. Rom. 5,1 quae
(iniuria) in publico vel in foro ab -iorehumiliore persona honestiori infertur. MLWLeg. Wisig. 12,2,9 nulli Iudeo ... licere contra christianum, quamvis -ishumilis servilisque persone, testimonium dicere. MLWRuotg. Brun. 2 p. 3,29 habent ... in illa
(relatione) mediocres et -eshumiles, unde convalescant, elati ... et divites, unde obstupescant. MLWChart. select. Keutgen 18 scabini non ex melioribus et potentioribus electi, sed ex -ioribushumilioribus et pauperioribus assumpti.
persaepe. 2
de rebus: a
gener.: α
in univ.: MLWRadbert. corp. Dom. prol. ad Karol. 68 ut haec diligentius vestra perlegat sagax intellegentia, licet -iahumilia videantur. MLWRuotg. Brun. 47 est prope muros civitatis ecclesia structura ... et opere -ishumilis. MLWStatut. ord. Teut. p. 88,24 si graviorem incidat
frater culpam ..., -ioremhumiliorem locum in choro teneat.
saepius.
v. et MLW
p. 874,38. β
submissus, tenuis, invalidus –
gedämpft, verhalten, schwach: MLWPs. Galen. puls. 216 lassus est pulsus, qui longitudine brevi et -ihumili (humidi, humilitate
var. l.) lasso motu arteriam tetenderit. MLWConsuet. Trev. 10 sacerdotes -ihumili voce sussurro missas celebrant pro defunctis. γ
pallidus –
bleich: MLWAmadeus Laus. hom. 3,157 attactu leni, colore -ihumili mansuetudinem et humilitatem denuntiat
vellus. δ
vilis –
wertlos: MLWFroum. carm. 4,10 -emhumilem pellem pro vellere ponere vellem. ε
inglorius, turpis –
unrühmlich, schmählich: MLWOtto Frising. gest. 1,65 p. 91,6 quod tam arduo et bono inchoata principio tam -emhumilem et non bonum exitum acceperit
expeditio. b
rhet. de genere dicendi (de re v. F. Quadlbauer, Die antike Theorie der genera dicendi im lat. MA. 1962. p. 59sqq.): MLWConr. Mur. summ. p. 48,1 tres sunt stili: -ishumilis, mediocris et altus (
item p. 59,2). MLWConr. Hirs. dial. 209 sunt ... tres modi in stilo scribentis, -ishumilis, mediocris, grandiloquus (
sim. 1503). 3
de animalibus: MLWAmarc. serm. 1,326 qui
(sc. Christus) Iherusalem introiturus sprevit equos, mulos -emquehumilemque insedit asellum. B
devotus, mitis, modestus, indignus –
demütig, sanft(mütig), bescheiden, unwürdig: 1
de anim.: a
de hominibus eorumque animo sim.: α
in univ.: MLWPirmin. scar. 27 p. 106,9 qui fuit superbus, sit -ishumilis (-eshumiles
E, u-umilis
a. co rr. C). MLWHugeb. Wynneb. 6 mens -is
(sim. Walahfr. Blaithm. 58 mente -ishumilis.
al.
). MLWOtto Frising. gest. 2,25 p. 129,29sq. si in eadem civitate cum superbo -ishumilis inveniatur, non tamen cum superbo -ishumilis puniatur. MLWDipl. Constantiae 4 p. 14,43 bonos et -eshumiles (πράους) ad melioris vite frugem invitando. MLWCarm. Bur. 121,2,1 prior
(sc. amica) trux et arrogans, -ishumilis secunda.
persaepe.
pro expressione modestiae (in epistolis, chartis sim.): MLWConc. Merov. p. 150,24sqq. -elishumelis vester Phylippus reverenter audeo salutare
eqs. MLWFroth. epist. 17
tit. Hilduino ... episcoporum -issimushumilissimus ... obto salutem. MLWTrad. Frising. 605 p. 517,27 ego in Dei nomine -llimahumillima ancillula Dei Deota. MLWChart. Burgund. 1 p. 93,1 ego ... Rhodulfus -ishumilis comes. MLWDipl. Heinr. IV. 259 signum domni Heinrici quarti regis -llimihumillimi et invictissimi
(cf. C. Erdmann et D. Gladiis, DtArch. 3. 1939. p. 131sq.).
persaepe. β
de voce, sermone, actionibus: MLWConc. Merov. p. 189,27 cum -llimaehumillimae subplicationis debeant satisfactione reverti (MLWArbeo Corb. 15 p. 203,11 -ilimahumilima [-llimahumillima
var. l.] subplicatione.
al.). MLWForm. Marculfi 2,47 -elihumeli praeci almitate vestrae
(sc. abbatis) quesumus, ut
eqs. (MLWArbeo Corb. 11 -ilimahumilima [-llimahumillima
var. l.] prece.
al.). MLWArbeo Corb. 10 p. 198,13 -iahumilia (-ihumili
var. l., an leg. -l[l]imahumil[l]ima
?) postulatione. MLWWiduk. gest. 1,33 salutato eo
(rege) verbis -llimis.
persaepe.
v. et vol. I. p. 376,70. γ
pro cognomine: MLWChron. Epternac. (MGScript. XV p. 1306,45; c. 1035) Henericus rex ... cognomento H-is. MLWHeimo Bamb. chron. 4,4 p. 381,15 hic
(Heinricus) propter modestiam et humilitatem, quam circa omnes habuit, H-isHumilis agnominatus est.
al. b
de animalibus: MLWGodesc. Saxo
theol. 22 p. 320,3 de equo domito, -ihumili, abstinente. MLWSalom. II. epist. 40 p. 422,21 sub iuvenibus et indisciplinatis transversus et supinus, sub senioribus ... et gravibus -ishumilis et rectus incedere norit
cavallus. 2
de rebus: MLWCarm. Bur. 86 refl. 12 haec
(sc. membra virilia) sunt utensilia ... fragilia, -iahumilia. C
deiectus, timidus –
niedergeschlagen, verzagt, ängstlich: MLWEigil Sturm. 19 p. 153,23 consolator -iumhumilium Deus. MLWEpist. Einh. 3 p. 110,20 ne post obitum meum
(sc. episcopi) lupi locum sanctitatis invadant rapaces gregemque -llimumhumillimum dispergant.
al. D
benignus –
wohlwollend, gütig: MLWConsuet. Marb. 344 bene agentibus sit
praelatus -ishumilis, contra delinquentes rigidus.
v. et MLW
p. 1158, 69.