humanus

humanus (u-), -a, -um.form.:?gen. sg. n. -u: MLWl. 68.abl. sg. n. per errorem -e: MLWl. 49.acc. pl. f. -es: MLWConst. Constant. 61 (var. l.). I adi.: A spectat ad naturam hominis i. q. ad hominem pertinens, qui hominis est, hominis proprius – menschlich, dem Menschen eigen, Menschen- (fere ponitur pro gen. hominis, hominum): 1 strictius: a de eo quo homines praediti sunt: α in univ.:corpor.: MLWWillib. Bonif. 8 p. 53,22 manu. MLWWalahfr. Mamm. 19,41 sanguine. MLWWandalb. hor. 2 -ihumani ... corporis umbra (MLWElis. Schon. vis. 3,31 p. 87,12. persaepe). MLWPaul. Aegin. cur. 18 urina -ahumana (3,3,3 ἀνθρωπείου) utere. saepe.incorpor.: MLWHraban. epist. 30 p. 449,3 quantum fragilitas -aehumanae mentis sinebat (41 p. 480,6). MLWAbbo Sangerm. serm. 18,19 natura (MLWAlbert. M. metaph. 1,2,8 p. 25,5. saepius). MLWThangm. Bernw. prol. p. 757,35 ratio. MLWAlbert. M. metaph. 1,2,8 p. 25,36 intellectus (2,2 p. 93,81). saepe. β de virtutibus, vitiis hominum: MLWLex Baiuv. prol. p. 203,2 <audacia>. 21,6 industria (MLWRup. Tuit. vict. 3,22 p. 109,33. al.). MLWWett. Gall. prol. 3 zelo. MLWWiduk. gest. 1,18 p. 29,9 -ahumana (-ihumani var. l.) tacti (sc. quidam) cupidine. saepe. γ spectat ad -amhumanam naturam Christi: MLWHugeb. Willib. praef. p. 87,8 discendendo in -ihumani corporis adsumptione. MLWWalahfr. carm. 25^a,13,1 sub -ahumana specie coruscans. saepe. δ spectat ad animalia homines imitantia (loci spectant ad Vulg. num. 22,28: MLWMLWl. 41. 43): MLWWalahfr. Mamm. 26,50 -ahumana ... voce leo Mammetis honorem praedicat. MLWHraban. epist. 14 p. 403,14 qui (sc. Deus) ... -amhumanam fecit linguam pecudis resonare loquelam. MLWIdung. Pruf. dial. 1,313 quae (veritas) per os asinae bruti animalis -ahumana verba protulit. MLWAlfan. premn. phys. 2,108 p. 49 omnis simia ... -oshumanos actus imitatur. al. b de eo quod hominibus efficitur, ab hominibus procedit: MLWLiutg. Greg. 7 p. 73,11 flumina -aehumanae adversitatis (spectat ad Vulg. Matth. 7,27). MLWChart. Rhen. med. I 96 ut ... mercatum habeant more -ohumano (MLWFolcuin. Bert. 62 p. 619,20. saepe). MLWForm. Augiens. C 2 omni -ehumane (cod., -ohumano leg.) consilio destitutus sum (MLWGesta Ern. duc. II p. 319,10 o. -ohumano c.). MLWAnnal. Xant. a. 837 coram -ishumanis obtutibus. MLWRup. Tuit. vict. 11,13 p. 353,22 absque ⌊ope -a⌋humana (opere -ohumano var. l.). MLWEpist. Heinr. (VI.) 11 p. 531,26 artificio. MLWOtto Frising. gest. 1,65 p. 93,11 phylosophia. persaepe. c de eo quod homines afficit, hominibus accidit: α in univ.: MLWLibri Karol. 3,27 p. 467,22 et ante legem et sub lege et sub gratia semper -humanę saluti credatur consuluisse Deus (MLWMetell. exp. Hieros. 6^capit.. al.). MLWFlor. Lugd. carm. 3,131 necis -aehumanae ferus extitit auctor. MLWRuotg. Brun. 25 absque bello et -ahumana pernicie. al. β de pestibus i. q. homines afflictans – Menschen befallend, heimsuchend: MLWCasus Petrish. 2,5 cępit Lampertus ultra modum scatere -ishumanis vermibus, qui vocantur pediculi. d de eo quod hominibus proficit: MLWCarm. Cantabr. A 35,7,1 -ohumano datum commodo nil maius est ingenio. MLWOtto Frising. gest. 2,21 p. 125,32 fontem -ishumanis usibus inutilem facere disponit rex (2,25 p. 128,4. al.). al.fort. add.: MLWIoh. Iamat. chirurg. 9,37 pulvis, qui dicitur -ushumanus, contra omnia ... vulnera. e de eo quod ad homines refertur, in hominibus consistit: α in univ.: MLWForm. Sal. Merk. 1 p. 241,3 fragilitas -uhumanu (sic?) generis (MLWEigil Sturm. 17 -ihumani. persaepe). MLWWalahfr. Wett. 635 progenies. MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,107 -humanę prolis precibus. MLWWibald. epist. 441 p. 916,6 ad destructionem ... -humanę societatis (MLWEpist. Praed. 13 p. 58,33 -ahumana societas. al.). al. β iunctura -ahumana creatura sim. i. q. homo – Mensch: MLWDhuoda lib. man. 1,1 l. 3 diligendus est Deus atque laudandus ... ab omni -ahumana creatura. MLWChart. Fuld. B 36 p. 62,3 (spur.) cum omni integritate ..., iumentis, animalibus et cum omni -ahumana substantia ... tradimus (sc. Pippinus) eqs. al.adde: MLWHraban. carm. 9,22 Deus ... verus amator -aehumanae formae. 2 latius: a accedente notione corporis: MLWChrist. Stab. Matth. 28,272 quod de corpore eius (Achatii) iuxta purgationem -amhumanam exiebat, per foramen ad terram decidebat.fort. add.: MLWForm. Senon. II 11 p. 217,7 ubi preciosus ille ... confessor Christi ⌊u-usumanus (humatus ci. Mon., humanitus ci. Havn.) in corpore⌋ (ni leg. -ohumano in corpore) requiescit. b accedente notione caducitatis, mortalitatis vitae terrenae sim.: MLWTrad. Frising. 23 p. 51,18 (a. 765) ne nos improvisa mors subito sicut habet casus -ehumane fragilitatis inparatos inveniat (MLWCozroh praef. p. 1,30. persaepe). MLWArbeo Emm. 19 infirmitas (MLWLiutg. Greg. 7 p. 73,15. saepius). MLWChart. Sangall. A 441 si ... debitum -umhumanum in eodem itinere exsolvero. MLWEinh. Karol. 6 p. 8,2 rebus -ishumanis exempto (MLWOtto Frising. gest. 2,48 p. 155,27. al.). MLWWipo gest. 3 p. 21,8 conditio (MLWBenzo ad Heinr. IV. 7,4 p. 620,4. al.). persaepe. c accedente notione saecularium (‘irdisch’, ‘diesseitig’; fere opp. divinus sim.): MLWPirmin. scar. 27 p. 107,2 quanto eris dispectior ⌊ante oculos -ushumanus (-oshumanos, -umhumanum var. l.)⌋ (Isid. syn. 2,23 in oculis tuis), tanto heris pretiosior in oculis Dei. MLWCand. Fuld. Eigil. I 8 pro -ahumana laude (sim. MLWHraban. epist. 45 p. 499,34 propter favorem -humanę laudis. al.). MLWConc. Karol. B I 11,72 p. 119,2 apud -amhumanam rem publicam. MLWIoh. VIII. epist. A 292 secundum divinas et -ashumanas leges (MLWOtto Frising. gest. 1,8 p. 24,11. saepius). MLWGerh. August. Udalr. 1,6 l. 12 aestimans ..., quantum se colloquiis -ishumanis subtraxisset, ut tantum se divinis propinquiorem facere potuisset. saepius. 3 struct. et iuncturae notabiliores: a acc. usu adv. i. q. humanitus – wie ein Mensch: MLWGesta Ern. duc. I 2,277 non -umhumanum loqui, sed more avium gruire tantum noverant cuncti. b -umhumanum est c. inf.: MLWHrotsv. Abr. 7,6 -umhumanum est peccare, diabolicum est in peccatis durare. MLWAlbert. M. eth. II 4,2,11 p. 313^b,24 punire ... iniuriantem -iushumanius est et naturalius quam condonativum esse iniurianti. al. c ut est -umhumanum, ut sunt -ahumana (‘wie es menschlich ist’): MLWRuotg. Brun. 37 p. 39,5 ne forte ipse per se, ut sunt -ahumana, a tramite veritatis uspiam exorbitaret. MLWThangm. Bernw. 14 p. 765,8 quae (virgines) ... mętam prioris disciplinae ... ignorantes, ut est -umhumanum, post sua vota declinabant. B spectat ad humanitatem, cultum hominum i. q. comis, benignus – (menschen)freundlich, höflich, human, gutmütig: 1 in univ.: a de hominibus: MLWAdam gest. 4,18 p. 245,10 hanc (insulam) inhabitant Sembi vel Pruzzi, homines -issimihumanissimi eqs. MLWBerth. chron. B a. 1069 p. 207,13 Rumaldus Constantiensis ... episcopus, pius admodum et -ushumanus. MLWChron. Andag. 70 p. 165,16 ut ... Ebalus, communis aliorum tyrannus, haberetur illi (abbati) mitis et -ushumanus. saepe.in titulo honorifico (de re v. H. Fichtenau, Arenga. 1957. p. 46sq.): MLWBruno Querf. Adalb. B 20 cesar ... benignus, sine comparacione -ushumanus Otto imperator augustus. MLWConr. Mur. summ. p. 156,13 imperator seu rex appelletur: ... -issimushumanissimus. b de rebus ab hominibus procedentibus: MLWEpist. Hann. 27 p. 63,1 tui pietas, tui -issimahumanissima largitas ... solet se in omnes extendere. 2 beneficus, munificus – wohltätig, freigebig, großzügig: MLWVita Arid. app. A 17 (MGMer. III p. 610) carus pater aegrum saepe praebendo cibos, dapibus -ushumanus. MLWVita Walar. 26 (MGMer. IV p. 171,15) cum omnino in omnes largus et -ushumanus esset, magis tamen in pauperes et egenos eqs. 3 aequus – (ge)recht, billig: MLWCapit. reg. Franc. add. 298,10 p. 445,5 non praeiudicantes patrum sententias ..., sed potius eorum sequentes -ioremhumaniorem diffinitionem haec scribimus (sc. episcopi) eqs. 299,5 p. 448,9 intervenientibus legatis ... -iorhumanior est prolata sententia. 4 gratus, commodus – gefällig, angenehm: MLWEpist. Hann. 65 p. 113,26 eas (Verrinas) nobis remittite, et ego vobis -iushumanius exemplar providebo.