harmonica (harmonice) -ae
f. 1. ‚Harmonik‘ 2. Musik, Musikstück, Gesang 3. Wohlklang, Harmonie —
1. ‘harmonics’ 2. music, piece of music, (the act of making) vocal music 3. euphony, harmony 1
‚Harmonik‘ (als mathematische Disziplin) —
‘harmonics’ (as mathematical discipline) [s.I a.Chr.] LmLVitruv. 5, 3, 8.
al. [s.VI] LmLBoeth. mus. 5, 2 p. 351, 25: De vi armonicae, et quae sint eius instrumenta iudicii, et quonam usque sensibus oporteat credi. ... Nunc dicendum est, quae sit vis armonicae, de qua tractare instituentes quattuor inplevimus libros. ... Armonica est facultas differentias acutorum et gravium sonorum sensu ac ratione perpendens. Sensus enim ac ratio quasi quaedam facultatis armonicae instrumenta sunt (
ad loc.: LmLGloss. Boeth. mus. 5, 2, 5. LmLComm. Boeth. II p. 190, 29. LmLComm. Boeth. II p. 334, 1-20. LmLComm. Boeth. II p. 342, 21.
inde LmLAnon. Pannain p. 106. LmLHier. Mor. 1 p. 7, 24. LmLUgol. Urb. 5, 49, 1-2. LmLUgol. Urb. 5, 49, 11. LmLIoh. Hoth. exc. p. 30). LmLBoeth. mus. 5, 3 p. 354, 21: Quid sit armonica regula, vel quam intentionem armonicae Pythagorei vel Aristoxenus vel Ptolomaeus esse dixerunt (
inde LmLComm. Boeth. II p. 342, 19). LmLBoeth. mus. 5, 3 p. 354, 27: Quidam enim, qui Pythagoricis disciplinis maxime crediderunt, hanc intentionem armonicae esse dicebant, ut cuncta rationi consentanea sequerentur. ... A Ptolomaeo autem alio quodam modo armonicae definitur intentio, ea scilicet, ut nihil auribus rationique possit esse contrarium (
inde LmLComm. Boeth. II p. 342, 34. LmLComm. Boeth. II p. 344, 7. LmLUgol. Urb. 5, 50, 9).
[s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 5, 3, 7.
[s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 334, 17.
al. [s.XV] LmLFr. Gafur. theor. 4, 1, 7 (
sim. LmLFr. Gafur. pract. 1, 1. LmLFr. Gafur. pract. 3, 2. LmLFr. Gafur. pract. 3, 6). 2
Musik, Musikstück, Gesang —
music, piece of music, (the act of making) vocal music [s.VII] LmLIsid. etym. 3, 20, 2: Harmonica est modulatio vocis et concordantia plurimorum sonorum vel coaptatio (
cf. Isid. etym. 3, 20, 1; inde LmLAurelian. 5, 3. LmLVocab. mus. p. 141. LmLHier. Mor. 4 p. 17, 4. LmLWalt. Odingt. 2, 2, 6. LmLEg. Carl. rit. 52).
[s.XI] LmLBerno prol. 12, 1.
(?) [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 352, 2: ‚que voces armonice sint aptae‘
(cf. Boeth. mus. 5, 6 p. 356, 25: ... armoniae sint aptae). LmLComm. Boeth. II p. 352, 13.
[s.XV] LmLGeorg. Ans. 1, 70: Est harmonica ars inflectendi voces cantabiles cum proportione et temporis mensura. LmLPetr. Talh. p. 1: Orpheus armonicis sponsam revocavit ab umbris. 3
Wohlklang, Harmonie —
euphony, harmony [s.XI] LmLAnon. Prag. 9: ptongi non solum consonam, sed et aequisonam, non modo in naturali, verum in artificali musica possunt armonicam efficere.
[s.XIV] LmLAnon. Grac. p. 18: Hii septem orbes cum dulcisona harmonica volvuntur, ac suavissimi
[] concentus eorum circuitione efficiuntur.
ibid. al. [s.XV] LmLFr. Gafur. pract. 3, 1: Alia
(sc. vox) modulata, qua et naturaliter et in instrumentis secundum harmonicam canentes aliquid operamur.
adv.