lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gentilis

Lex. bis lat. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

gentilis

Bd. 4, Sp. 670
gentilis, -e.confunditur c.:genitalis: MLWl. 54.?gracilis: MLW p. 671, 26. 1 adi.: a spectat ad nationem, gentem, familiam: α qui eiusdem gentis est, vernaculus, domesticusstammeseigen, einheimisch: MLWEdict. Roth. 194 si quis cum ancilla -egentile (-igentili, -emgentilem, hominis -isgentilis var. l.) fornicatus fuerit, conponat ... solidos viginti, si cum Romana ancilla, ... duodicem. MLWChart. Alsat. B 51 venit Praeiectus ad locum, quem Doroangus -igentili lingua barbari vocitant. MLWLiber hist. Franc. 4 habere et leges coeperunt Franci, quae eorum priores -esgentiles tractaverunt. MLWVita Serv. 35 p. 107,20 eo, quod -busgentilibus ac provincialibus consilium ageretur de negociis, in littorea Reni deambulabat (sc. familia Servatiana) tristis harena.in malam partem: v. MLWMLWMLW p. 669, 53. 55. 59.?barbaricus – ?nicht-romanisch: MLWForm. Andec. 51 rogo ... per hunc mandatum ... servo meo nomen illo, nacione -egentile, quem mihi confugio fecit ..., admallare ... faceas. β ad originem spectansauf die Ab-, Herkunft bezogen (ellipt.): MLWConr. Mur. summ. p. 33,16 (vs.) cuias ... sola patria vel sola gente requirit ...; sic distingue duo: ‘cuius’ -eque ‘cuias’ (suppl.: nomen [ex Novo Graecismo]). γ nobilis, honestus, generosusvornehm, edel, ‘von Stand’: MLWAnso Ermin. 7 (MGMer. VI p. 466,6) interiit vir -isgentilis ... Radbodus princeps Frisianorum. MLWChart. Tirol. notar. I 430 p. 203,12 toto tempore vite sue ... sunt Conradinus et Henrighetus liberi et -esgentiles homines (ibid. iterum; MLWCod. Wang. Trident. 67). al.de falconibus (‘Edelfalke’): MLWFrid. II. MLWImp. art. ven. 1 p. 29,18 ut faciunt modi accipitrum et falconum -ium. 4 p. 119,4 de -igentili ramagio: falco ... -isgentilis ramagius in venando eqs. ibid. al. δ hereditariuserblich: MLWActa imp. Winkelm. I 158 p. 132,35 (dipl. Frid. II.) largimur in beneficium sive rectum feudum et -egentile quinque denarios in pedagio Taurinensi. ibid. iterum. b spectat ad fidem i. q. ethnicus, paganus, christianam fidem non profitensheidnisch, nichtchristlich: α in univ.: MLWConc. Merov. p. 108,7 si aut -isgentilis dominus fuerit aut alterius sectae eqs. p. 133,17. MLWIonas Bob. Columb. 2,23 p. 280,16 fuit Bertulfus ... genere nobilis, licet -isgentilis. MLWChrist. Stab. Matth. 18 l. 164 etnicus grece, latine -isgentilis dicitur. MLWNadda Cyriac. I 25 quot christianorum diis -busgentilibus (genitalibus var. l.) immolando occidisset Maximianus eqs. MLWRanger. Anselm. 1482 de vestimento, de potu ... cura -isgentilis sollicitetur homo; qui Christum sequitur eqs. MLWHelm. chron. 5 p. 14,15 multam apud regem (sc. Danorum), licet -emgentilem, ... gratiam ... consecutus est Anscarius. al.per enallagen: MLWAldh. virg. II 1251 -busgentilibus armis ecclesiam Christi tempestas saeva cruentans eqs. MLWAnnal. Altah. a. 907 occisio Bawariorum in -igentili gladio (i. per Ungaros). β c. respectu poetarum vel scriptorum antiquorum: MLWConc. Karol. A 50D,57 p. 653,40 in historia -igentili refertur moris fuisse Romanis eqs. MLWHraban. epist. 50 p. 505,2 iuxta illud -isgentilis poetae (i. Vergilii), quo ait: ‘eqs.’ MLWGunzo epist. 2 p. 22,7 unde -igentili homini (i. Iuvenali) cognitio cucullatę perversitatis (sc. est)? al. 2 subst. (fere masc. vel fem.): a compatriota, popularisLandsmann, Volks-, Stammesgenosse: MLWLex Raet. Cur. 25,4,6 -esgentiles, qui Latinum non intellegunt ..., illi vero testamentum facere possunt. MLWLup. Ferr. epist. 6 p. 16,9 -igentili nostro Bodoni, quem nobis fidum credebat Marcwardus, ... litteras ... reliquit. MLWRahew. gest. 4,37 p. 280,23 in suos proprios -esgentiles ... amplius quam in nostros insaniebant Ligures. 4,71 p. 317,1 respondent Cremenses se non adversus principem, sed contra -esgentiles suos Cremonenses arma sumpsisse. ibid. iterum. al. b ethnicus, paganusHeide (fere usu plur.; sing.: MLWMLWMLWl. 8. 10. 22): α in univ.: MLWIonas Bob. Ved. 7 p. 316,9 qualiter ... christiani ... superstitiones -iumgentilium ... studeant pretermittere. MLWDipl. Pipp. 4 p. 7,5 qui (monachi) ... -esgentiles ad christianitatem convertunt. MLWHrotsv. Cal. 9, 17 tuo (sc. Iohannis) magisterio a -igrntili in christianum ... transmutatus virum ... vivam (sc. Calimachus) eqs. MLWMetell. exp. Hieros. 5,40 -emgentilem ... fuit ... Boimundus adorsus: ‘eqs.’ MLWAlfan. premn. phys. 3,33 p. 57 ⌊-ium multi⌋ (PG 40,604B ‘Ελλήνων οἱ πολλοί) risum faciunt. al. v. et MLW p. 672, 7.adde: MLWPass. Leod. 7 (MG Mer. V p. 289,9) stultorum et pene -iumgentilium depravatus (sc. rex) consilio ..., quod per sapientium consilia confirmaverat, refragavit. β c. respectu poetarum vel scriptorum antiquorum: MLWIdung. Pruf. dial. 1,106 libros -iumgentilium legere solemus, ut eqs. MLWHist. peregr. p. 130,8 illud ... -isgentilis (sc. Ovidii) dictum: ‘eqs.’ al. γ iuxtaponuntur Iudaei: MLWSalom. II. epist. 24 p. 410,11 ut ... mediocribus et maximis, Iudaeis et -busgentilibus vos (sc. episcopum) unum omnia perdiscat puer effectum. MLWOtto Frising. chron. 4,18 p. 206,5 quamvis Deo ... Iudeum vel -emgentilem vel non baptizatum ... possibile sit salvare eqs. c praevalente notione originaria i. q. homo agrestis, agricolaLandmann, Bauer: MLWMappae Clavic. 276 p. 239,11 fructus ... eius (sc. cucuderae [i. cynosbatus; cf. vol. II. p. 2188,33]) est similis zizifae ..., pro quo vocaverunt gratiles (-esgentiles var. l.; MLWCompos. Luc. P 24 -es)gentiles zizifa agrestis.fort. huc spectat: MLW p. 670, 69.
5403 Zeichen · 325 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Gentilis

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Gentilis , Johann Valentin, ein Neapolitaner aus Cosenza, kam um 1550 nach Genf, wo italien. Flüchtlinge eine calvin. Ge…

  2. Latein
    gentilis

    Mittellateinisches Wb.

    gentilis , -e. confunditur c.: genitalis: MLW l. 54 . ? gracilis: MLW p. 671, 26 . 1 adi.: a spectat ad nationem, gentem…

Verweisungsnetz

4 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 3

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gentilis

1 Bildungen · 1 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

gentilis‑ als Erstglied (1 von 1)

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „gentilis". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 11. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gentilis/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „gentilis". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gentilis/mlw. Abgerufen 11. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „gentilis". lautwandel.de. Zugegriffen 11. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gentilis/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_gentilis_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„gentilis"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/gentilis/mlw},
  urldate      = {2026-05-11},
}