Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
fravali adj.
adj., mhd. vrevel, vrevele, nhd. frevel; as. fravol (s. u.), mnd. vrēvel, mnl. vrevel; ae. fræfele. — Graff III,823 f.
fraual-: Grdf. -i Gl 1,33,28 (R). 63,18 (R). 197,20 (R). 287,22 (Jb-Rd). 2,89,9 (Reims 510. clm 6355, beide 9. Jh., Paris 12445, 9./10. Jh.). 90,40. 4,223,11 (clm 19 410, 9. Jh.). 321,9 (2 Hss., 9./10. Jh.); nom. sg. m. -er 1,231,27 (R). 586,55 (Ja); nom. sg. f. -iu 2,384,6 (2 Hss.). 530,44. 568,30; dat. sg. m. n. -emo 1,526,21 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.); acc. sg. m. -an 288,39 (Jb). 374,29 (Rb); -lan 288,39 (Rd); dat. pl. -len 719,28 = 4,293,24 (-v-); superl. acc. sg. f. -istun 1,288,48 (Rd); frauualistun: dass. 48/49 (Jb); frauel-: nom. sg. m. -er 572,69 (M); dat. sg. m. n. -emo 2,29,66. 772,62. Tiefenbach, Aratorgl. S. 22,26; dat. pl. -en S 143,4 (BB = 5 WB); fravil-: Grdf. -i O 2,12,90. 4,11,44. 5,25,31; nom. sg. m. -er Gl 1,572,69 (M, 2 Hss., davon 1 Hs. -u-). 3,142,15 (SH A, -u-); frauolo: nom. sg. m. 2,583,65 = Wa 98,1 (Düsseld. F. 1, 9./10. Jh.).
fræveler: nom. sg. m. Gl 3,417,3 (Hd.); freuel-: dass. -er 1,572,70 (M, l aus r korr., Steinm.); nom. sg. f. -iv 2,522,60; freuile: Grdf. 1,645,25 (M).
frabiliu: nom. sg. f. Gl 2,568,30 (Brüssel 9968, 11. Jh.). — frebel-: nom. sg. m. -er Gl 3,253,1 (SH a 2, 2 Hss.); dat. sg. m. n. -emo 2,34,30 (Frankf. 139, 12. Jh.); zu -b- für -f/u- vgl. Braune, Ahd. Gr.12 § 139 Anm. 5.
Verschrieben: fraualin: nom. sg. f. Gl 2,533,20 (l. -liu, Steinm.); frauder: nom. sg. m. 1,562,21 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh., l. frauiler, Steinm.); fravarer: dass. 4,89,14 (Sal. a 1, fravaler und frazarer gemischt, Steinm.); Endung nicht deutlich: fraual: nom. sg. f. 2,390,32 (l. -liu, Steinm.). 1) heftig, ungestüm, verwegen: fraualer protervus Gl 1,231,27. frauali ungibrachi chistic [maledictus furor eorum quia] pertinax [: et indignatio eorum, quia dura, Gen. 49,7] 287,22. frauelemo [pergit adire Paphum, quae fertur amoribus olim dedita ... aligerosque vagos studio coluisse] procaci [Ar. II,8] 2,29,66. 34,30. 772,62. Tiefenbach, Aratorgl. S. 22,26. uelox ał. fraualiu [zu: lexisque volat] temeraria [(d. i. Talia) frenis, Prud., Psych. 254] Gl 2,384,6. 390,32. freueliv temeraria [ebda.] 522,60. 530,44. 533,20. 568,30. frebeler protervus 3,253,1; — ununterbrochenes, heftiges Reden: frauiler [est tacens, qui invenitur sapiens: et est odibilis, qui] procax [est ad loquendum, Eccli. 20,5] 1,562,21 (vgl. o.). 572,69 (7 Hss. frazar). 586,55. 2) rücksichtslos, gewalttätig: fraualistun [(adducet dominus super te) gentem] procacissimam [, quae non deferat seni, nec misereatur parvuli, Deut. 28,50] Gl 1,288,48. 3) frech, unverschämt, vermessen, anmaßend im Handeln oder Urteilen: frauallan [si genuerit homo filium contumacem et] protervum [, qui non audiat patris aut matris imperium, Deut. 21,18] Gl 1, 288,39. einstritigan inti fraualan contumacem et protervum [ebda.] 374,29. fraualemo procaci [vultu blanditur (das Weib), Prov. 7,13] 526,21. fravallen [statim voce iudicaria proclamabant, talis novi evangelii auctorem falsarium esse ... Unde autem a] temerariis [iudicibus arguendus sit, ostendit (Hieronymus), Sed. Scot., Explan. 3, PL 103,335] 719,28 = 4,293,24. frauali [quamdiu episcopus in aliena civitate moretur definite ergo tempus ... et si diutius resideat,] perniciosum (quam per peius) [est, Conc. Sard. XIV] 2,89,9. 90,40. 4,321,9. fravaler procax 89,14. ich bin leidir sculdig ... in unmezzigheite ... in ubergibaride, an demo frauelen uberuange aller gotis ewa S 143,4 (BB = 5 WB). thaz ir ni sit zi fravili, thaz zeigot iu thiz bilidi (der Fußwaschung) O 4,11,44. zellet thio gimeiti (des Werkes) minera dumpheiti, mines selbes ubili, thaz ih (Otfrid) ward so fravili 5,25,31; hierher wohl auch als Vok.-Übers.: freuile [cum facias omnia haec opera mulieris meretricis, et] procacis [? Ez. 16,30] Gl 1,645,25 (5 Hss. frazar; huorilîn übersetzt meretricis). 4) trotzig, störrisch, hartnäckig: einstriti ł frauali contumax Gl 1,63,18. frauolo [tibi ergo soli] contumax [Tarpeia calcentur sacra ... ? Prud., P. Vinc. (V) 105] 2,583,65 = Wa 98,1. frauiler contumax 3,142,15. contumacem (vgl. Jb. Phil. 22,75) 417,3. einstritic enti frauali contumax 4,223,11. 5) schlecht, böse, frevelhaft: frauali ungauuarer inprobus Gl 1,33,28. 197,20; — spez.: ungläubig, gottlos: sie sint ubil thrato werko joh thero dato; michil ist ir ubili thuruh thaz herza fravili O 2,12,90.
Abl. fravalo, fravallîh, fravalî; fravalen; ferner: fravalîgo.