lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

fraternitas

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

fraternitas f.

Bd. 4, Sp. 1
fraternitas, -atis f. I de qualitate i. q. necessitudo, dilectio fraterna, germana, caritas fratrumbrüderliches, geschwisterliches Verhältnis, Brüderlichkeit: A proprie de hominibus consanguinitate coniunctis, propinquis: MLWEpist. Bonif. 147 tedet animam meam vitae meae (sc. Berthgyth) propter amorem -isfraternitatis nostrae (sc. sui fratrisque). MLWConc. Karol. A 50D,92 p. 678,25 ut liberos vestros ... in timore Dei ... erudiatis ... et, ut in ... -isfraternitatis amore ... consistant, ... insistatis. MLWPrud. Trec. annal. a. 854 p. 69,8 Lotharius fratrem suum Lodoicum super Rhenum de -efraternitate erga Karolum alloquitur. MLWCosmas chron. 2,27 p. 121,27 oblitus (sc. praesul Gebehardus) -isfraternitatis, immemor humanitatis ... fratrem suum ... proiecit in pavimentum. MLWAlbert. M. metaph. 5,3,7 p. 267,14 de relatione ... -isfraternitatis ... inveniuntur quidam dubitasse, quia, qui iam est ..., efficitur frater nascente alio ex eisdem parentibus. al.adde: MLWThietm. chron. 4,75 p. 218,13 heu me misero, qui tot tantisque (sc. proceribus) immerito sum coniunctus in -efraternitate. B translate de hominibus consanguinitate non coniunctis, e. g. de monachis sim. i. q. confraternitas, affinitas (fraterna)brüderliche Verbundenheit, Bruderliebe (‘φιλαδελφία’; de re v. LThK. 3II. p. 718): MLWCand. Fuld. Eigil. I 5 p. 225,11 ut obliviscaris (sc. abbas futurus) -isfraternitatis et humanitatis tuae circa nos (sc. confratres). MLWCod. Lauresh. 53 l. 25 quas (res) ... per precariam co<m>placitationis et causa familiaritatis et -isfraternitatis cartulam recipere videor. MLWOtloh. prov. O 25 omnes unanimes in oratione estote, compatientes, -isfraternitatis amatores, misericordes, modesti eqs. MLWConsuet. Marb. 219e (add. cod. B) ut vicissim in refectorio et ceteris communibus necessitatibus sibi -isfraternitatis officio serviant (sc. monachi). al. C meton.: 1 in allocutione honorifica: a in univ.: MLWLiber diurn. 43 scripta -isfraternitatis tuae, quae transmisisti eqs. al. MLWEpist. Alcuin. 100 p. 145,10 (epist. Karoli M.) relectis ... vestre (sc. Offae regis) -isfraternitatis epistolis eqs. MLWVita Liutb. 35 p. 42,19 quia -ifraternitati tuae (sc. fratris cuiusdam) parvitatem meam interroganti ... obedierim eqs. al. b episcoporum, abbatum sim. (papae: MLWl. 18): MLWLiber diurn. 63 portitores ... direximus (sc. archipresbyter), cum quibus dilectissima -sfraternitas vestra (sc. apocrisiarii) conveniat eqs. al. MLWSteph. Wilfr. 52 in praesentia -isfraternitatis nostrae (sc. papae; an et synodi?) in invicem certantibus (sc. partibus) ... kanonice censeamus. MLWAmalar. epist. 5,1 dignata est -sfraternitas vestra (sc. abbatis) nobis mandare, ut eqs. MLWVita Rigob. 14 (MGMer. VII p. 71,1) tua (sc. episcopi) -sfraternitas nobis (sc. papae) retulit, quia eqs. MLWEpist. Hildesh. 139 -emfraternitatem tuam (sc. abbatem) consulendo monemus (sc. episcopus), ut eqs. al. 2 rhet. i. q. fraterBruder: MLWBalth. Fridol. 10 quidam ... eiusdem loci fratres ... suam nimie dilectionis amore -emfraternitatem venerantes interrogaverunt eum eqs.(v. notam ed. p. 46; ni spectat ad MLW p. 466, 71.sqq.). II de societate i. q. sodalitas (fratrum)Gemeinschaft, Bruderschaft: A proprie: 1 gener.: a strictius de germanis (‘Bruderpaar’): MLWCod. Karol. 45 p. 561,6 Desiderius ... vestram (sc. regis) persuadere dinoscitur excellentiam, suam filiam uni ex vestra -efraternitate in conuvio copulari. b latius: α de hominibus se (omnes) invicem fratres arbitrantibus i. q. consociatio fraternabrüderliche Gemeinschaft: MLWTrad. Ratisb. 220 (c. 975/90) pia -sfraternitas credentium agnoscat, qualiter eqs. MLWBerth. chron. B a. 1076 p. 247,6 apostolus fornicatorem ... precepit ... de cetu -isfraternitatis expelli (ex Ambrosiast. in I Cor. 5,2).adde: MLWGodesc. Saxo theol. 19 p. 269,10 beati Augustini sententia ... omnium catholicorum ‘in verbo veritatis’ alloquor -emfraternitatem. β de turba discipulorum (‘Klasse’): MLWEpist. Hild. 144 litteras vestre (sc. discipulorum) -isfraternitatis debita dilectione suscepi (sc. magister) et vestris precibus respondere desiderans eqs. 2 eccl. et canon.: a strictius: α spectat ad conventum monachorum: MLWChart. Fuld. B 12 p. 19,18 (a. 751) ut vestra (sc. abbatis et conventus) -sfraternitas ... pro nostra (sc. Bonifatii) fragilitate exorare dignetur. MLWDipl. Otton. I. 34 post eius (abbatis) ... discessum, ut regularis -sfraternitas postulat, liberam habeat potestatem inter se ęligendi abbatem. MLWEpist. Mog. 21 p. 353,22 reverentissimo ... archiepiscopo infimus coenobitarum ... cum omni -isfraternitatis collegio eqs. MLWChart. Nuremb. 325 p. 198,3 quicumque ... fratribus subvenerint ... et in tam sancta -efraternitate (sc. ordinis Teutonicorum) statuerint se collegas eisque beneficia persolverint eqs. saepe. β spectat ad capitulum canonicorum vel ecclesiae: MLWHraban. epist. 53 p. 507,11 ad nos litterę -isfraternitatis vestrae (sc. ecclesiae Argentariae civitatis) venerunt. MLWTrad. Frising. 1613 p. 457,33 consentiente ... cunctę ... -isfraternitatis collegio eqs. MLWThietm. chron. 6,88 p. 380,2 ut Oddonem, qui -isfraternitatis vestrae (sc. capituli fratrum) est particeps, ... ad rectorem nostrae eligatis aecclesiae. MLWChart. Ioh. Ratisb. 18 tria iugera agrorum ... donavit Engelschalcus -ifraternitati ecclesie nostre.huc spectare vid.: MLWChart. scrin. Col. A II 1 p. 171,7 (c. 1188/1203) magistri -isfraternitatis s. Spiritus ... Elye et uxori sue ... concesserunt aream eqs. al. b latius: α de synodo episcoporum: MLWSteph. Wilfr. 29 p. 223,7 episcopus ... consedentibus dixit: ‘non credo latere vestram sanctam -emfraternitatem, quam ob rem eqs.’ MLWConc. Karol. A 34 p. 248,21 cuius (Karoli) iussu -isfraternitatis nostrae (sc. episcoporum) coetus est adunatus. β de sanctis: MLWVita Burch. Wirz. 1 quicquid ... de unoquoque profari non dubitamus, quando sic sanctorum -sfraternitas iungitur, ut eqs. 3 publ. et iur. spectat ad consortium, unionem fabrorum, mercatorum sim. (de re v. HRG V. p. 1792sqq. s. v. ‘Zunft’ et Hoops, RGA 2XII. p. 102sqq. s. v. ‘Gilde’): a in univ.: MLWGesta Trud. cont. I 10,13 p. 295,49 oppidani nostri de suis -busfraternitatibus quatuor incęperunt pylaria. MLWChart. select. Keutgen 256 p. 353,19 ad honorem s. Iohannis ... et utilitatis causa -emfraternitatem concedere decreverunt magistri civium. MLWCaes. Heist. Engelb. 3,37 p. 305,16 fuerat ... inter scabinos et -esfraternitates civitatis dissensio. MLWChart. Worm. 158 (dipl. Heinr. VII.) consilia et -esfraternitates ... vobis (sc. civibus) potestate regia auferimus. MLWGreg. IX. registr. 571 facta quadam -efraternitate, quam scolam vocabant viri mulieresque. MLWAlbert. M. pol. 2,1k p. 94b,39 artifices ... praeponunt sibi principes, quos ‘magistros -um’fraternitatum appellant. al. v. et MLW p. 465, 71. b exempla explanationem theod. exhibentia: MLWCod. Udalr. 168 p. 298,29 (c. 1115) faber ... -emfraternitatem quandam, quam gilda vulgo appellant, instituerat (MLWChart. Gosl. II 13 [dipl. Wilhelmi regis] -sfraternitas ..., que theutonice gelde vocatur. 207 p. 245,32 [dipl. Rud. Habsb.] mercatores ... quandam -emfraternitatem habuerunt, que innige sive gelde appellatur. MLWChart. Westph. IV 1599 dedimus [sc. consules] fabris ... unam gheldam sive -emfraternitatem in hunc modum, ut eqs.). MLWTrad. Salisb. I 404 p. 473,21 ut ... xvi nummi ad -emfraternitatem civium Salzburgensium, que zecha vulgo dicitur, ... darentur. saepe. B meton. de societate, pacto: 1 communicatio, participatio, foedusTeilhabe, Mitgliedschaft, Bündnis: a in univ.: MLWThietm. chron. 6,33 p. 314,16 pagum ... populatur Bolizlaus et -emfraternitatem, quam ... prius coniunxerat, ... disrupit. MLWTrad. Ratisb. 329 eo pacto ut, si convaluisset Chadalhoch, monachicam ibi (sc. in coenobio) societatem ac -emfraternitatem obtineret. MLWTrad. Salisb. I 123 quidam servitor ... beneficium ... delegavit et ... archipresul pro eodem beneficio sibi (sc. servitori) -emfraternitatem et stipendium dari mandavit. MLWChart. Bund. 741 p. 206,27 -emfraternitatem et unitatem inter se fecerunt ex una parte dominus presbiter ... et ... confratres et conversi ecclesiae. MLWChart. Col. I p. 336,7 notandum, quod submercatores ... -emfraternitatem acquirent pro marca et non pro minori. ibid. al. b in communione precum pacta (‘Gebetsverbrüderung’; de re v. LThK. 3IV. p. 323sq. et K. Schmid, Frühmittelalterl. Stud. 1. 1967. p. 369sqq.; v. et vol. II. p. 1373,43sqq.): α inter congregationes: MLWTransl. Libor. I 24 inter utriusque aecclesiae ... congregationes firmata karitate perpetuae -isfraternitatis eqs. MLWWilh. Hirs. const. 2,78 p. 1145C nonnullae sunt congregationes non solum monachorum, sed etiam clericorum, quae habent societatem nostram et -emfraternitatem. MLWChron. Vill. 5 (MGScript. XXV p. 196,31) contrahens (sc. abbas) -emfraternitatem cum ecclesia Haffligeniensi. MLWChart. Aschaff. 83 decrevimus ... -emfraternitatem inter nostram (sc. Amorbacensem) et ipsorum (sc. Ascaphinbergensem) ecclesias ... observari. al.adde: MLWEpist. Hildesh. 16 Aurelianenses canonici cum Magdunensi capitulo tale pactum -isfraternitatis firmavimus ..., ut eqs. β inter singulos et monasteria vel ecclesias canonicorum: MLWTransl. Lando. 1,1 (MGScript. XV p. 607,33; a. 982/90) cum multa ... restituisset imperator ac proinde -emfraternitatem ... coenobii ... adeptus fuisset eqs. MLWDipl. Heinr. II 224 pro -efraternitate, qua in eorum (fratrum) ... perpetuam orationem suscepti sumus eqs. MLWAnnal. Sangall. IV a. 1027 Gisela imperatrix ... monasterium sancti Galli ingressa ... -emfraternitatem ibi est adepta. MLWTrad. Ratisb. 512 clericus Hartwic et coniux eius ... dederunt ... unam hovbam ..., ut ... habeant stabilitatem -isfraternitatis. MLWChart. Carniol. II 198 p. 157,4 abbas et conventus ... fratres et eorumdem heredes in suam -emfraternitatem seu sepulcrale consorcium receperunt. persaepe.adde: MLWSchol. Adam gest. 37 scriptum est in libro -isfraternitatis nostrae: ... rex ... et Chnut filius ... se commendaverunt orationibus fratrum.de plena -fraternitate: MLWTrad. Scheftl. 118 (c. 1160) his ... presbiteris hac vita defunctis plenarię -isfraternitatis communionem nec non ... specialem ... debemus recorditationem. MLWChart. Heinr. Leon. 84 rogans (sc. dux), ut plena -sfraternitas ei daretur ... et memoria eius ... defuncti ... haberetur. saepe.Konstanciak
10267 Zeichen · 621 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    fraternitasf.

    Mittellateinisches Wb.

    fraternitas , -atis f. I de qualitate i. q. necessitudo, dilectio fraterna, germana, caritas fratrum – brüderliches, ges…

Verweisungsnetz

1 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit fraternitas

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — fraternitas kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „fraternitas". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 8. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/fraternitas/mlw?formid=F02600
MLA
Cotta, Marcel. „fraternitas". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/fraternitas/mlw?formid=F02600. Abgerufen 8. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „fraternitas". lautwandel.de. Zugegriffen 8. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/fraternitas/mlw?formid=F02600.
BibTeX
@misc{lautwandel_fraternitas_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„fraternitas"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/fraternitas/mlw?formid=F02600},
  urldate      = {2026-05-08},
}