finalis chorda

finalis chorda (clavis, gradus, littera, locus, nervus, nota, rector, sedes, sonus, terminus, viceclavis, vox) 1. Schlußton, Grundton, ‚Finalis‘ 2. Bezeichnung für den letzten (höchsten) Ton eines Hexachords 3. Bezeichnung für den letzten Ton einer Reihe von Tönen (in einer Ligatur) 4. Bezeichnung für den letzten (höchsten) Ton eines Tetrachords 5. Bezeichnung für die äußeren Begrenzungstöne eines Tetrachords oder Pentachords — 1. final pitch, final 2. term for the final (highest) pitch of a hexachord 3. term for the last note in a series of pitches (within a ligature) 4. term for the final (highest) pitch of a tetrachord 5. term for the outermost notes that delimit a tetrachord or pentachord 1 Schlußton, Grundton, ‚Finalis‘ (auf die Kirchentonarten bezogen) — final pitch, final (with reference to the modes) a für die regulären Finaltöne (D-G) — for the regular final pitches (D-G) [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 2: autentici quidem descensus habent in secunda a propria finali chorda, plagi vero in quarta a propria finali chorda. [s.IX] LmLMus. ench. 5, 4: inferior quisque tonus non nisi ad quintum usque sonum a finali sono ascendit, sed et hoc raro. al. LmLScol. ench. 1, 318: quod sonus idem finalis et sociales sui frequentiores in commatum vel colarum fine versantur. al. LmLComm. br. 283: Sunt, qui non in finalem sonum terminantur, sed in graviorem, qui sub se est. LmLOrg. Colon. 9: ubi colon vel commatis positio ad finalem usque rectorem descendit. al. LmLAlia mus. 140 p. 201: Subiugalis vero unusquisque tropus a finali chorda superius habet diapente, inferius vero diatessaron (inde Anon. Bernh. 2, 86). al. LmLOrg. Selest. p. 68, 10. LmLTon. Lugd. 3, 1. [s.X-XI] LmLOrg. Paris. 24. al. LmLAnon. Bernh. 2, 82. LmLTon. Boeth. mus. 2: Sunt enim quattuor in regulari monochordo finales cordae. al. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: [finales omnium nervos]. LmLBerno prol. 9, 26: Si has antiphonas tertio a finali[] loco, idest a lychanos meson, incipere volueris, in modulando deficis, dum semitonium, ubi esse debuit, minime repperis. al. LmLBerno ton. p. 81a. al. LmLGuido micr. 11, 15: Incepto enim cantu, quid sequatur, ignoras; finito vero, quid praecesserit, vides. Itaque finalis vox est, quam melius intuemur. Deinde si eidem cantui versum aut psalmum aut aliquid velis subiungere, ad finalem vocem permaxime opus est coaptare, non ad primae vel aliarum adeo inspectionem redire. Additur quoque et illud, quod accurati cantus in finalem vocem maxime distinctiones mittunt. al. LmLGuido reg. 143. al. LmLGuido ep. p. 524, 365. al. LmLPs.-Berno mon. 8, 11: finales omnium nervos ostendamus. LmLHermann. mus. p. 25 (p. 128b). LmLWilleh. Hirs. 21 (c. 20), 25: Unusquisque autem tropus in propria finali chorda una cum plaga sua finitur. al. LmLAribo 67 p. 54: Finales voces triplici ex causa nuncupari videntur, et quod finiunt legitimum autentorum ascensum, et quod omnem determinant cantum, et quod in easdem nonnunquam fines distinctionum perveniunt. al. LmLComm. Guid. 30 p. 134: cur finalis vox sit principalis in cantu. al. LmLLib. spec. 31 p. 50: De finalibus vocibus. al. LmLTon. Aug. p. 87. al. LmLFrut. ton. p. 113: Principales autem eius (sc. authenti proti) antiphonae ab ipsa finali chorda sua, scilicet ⋅D⋅, ordiuntur. al. [s.XI-XII] LmLPs.-Osbern. 16. al. LmLAnon. Wolf p. 216. LmLIoh. Cott. mus. 10, 25. LmLUdalsc. 2: Omnis finalis chorda principalis est in suo modo eo, quod cantus in ea distinguitur et regulariter finitur. al. LmLAnon. La Fage I 7, 9. al. LmLTon. Baumg. 8, 11. [s.XIII] LmLMus. man. 52, 24. al. LmLIoh. Aegid. 12, 18: Finales vero litterae sunt cantuum terminativae. eqs. LmLAmerus 11, 22: tercius tonus et quartus tonus in hac finali voce ⋅e⋅ conveniant. al. LmLPs.-Mur. summa 1395: Que sunt claves et viceclaves tonorum finales. al. LmLEngelb. Adm. 4, 28, 1: De finalibus et socialibus vocibus. al. LmLWalt. Odingt. 5, 8, 2. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 110. al. LmLGuido Dion. 1, 2, 47. al. LmLIac. Leod. spec. 6, 35, 5: Unde, quia secundum finalem vocem totus cantus principalius moderatur et regitur, secundum Guidonis expositorem finalis vox modalis vocatur, ut quantumcumque quis in cantu diversis consonantiarum utatur speciebus ... in elevatione et depositione, ex finali tamen voce, in quam tendunt, determinatum principaliter sumunt modum. LmLIac. Leod. spec. 6, 39, 8: Sunt tamen praeter tactas quattuor voces finales aliae quaedam, in quibus cantus aliqui finiuntur, sed non dicuntur principaliter finales, sed quasi secundario, ut affinales nominentur. LmLIac. Leod. spec. 6, 40, 4: Quantumcumque enim cantus elevetur vel deponatur, debet quaelibet vox ad vocem coaptari finalem per aliquam de sex consonantiis, idest per semitonium, per tonum, per semiditonum, per ditonum, per diatessaron vel per diapente. LmLIac. Leod. spec. 6, 40, 22: Nonne etiam in discantibus et organicis cantibus tenor principaliter vocem aspicit finalem, quae quasi toti concordat discantui? al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 120: Hic nota, quod ⋅A⋅lamire, ⋅B⋅fa ⋅B⋅mi et ⋅C⋅solfaut vocantur claves affinales suarum infra quintarum, scilicet ⋅D⋅solre, ⋅E⋅lami et ⋅F⋅faut, quia in elevatione et depressione concordant cum clavibus eisdem, quae claves dicuntur naturales finales. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 128: Per notam enim finalem generalem unus tonus discernitur ab alio. al. LmLQuat. princ. 3, 22: predicte quatuor litere, videlicet ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ finales vocantur, quia in eisdem literis species diatesseron finem faciunt, et ab eisdem literis species diapente originem ducunt. LmLQuat. princ. 3, 35: De principiis et distinctionibus ponendis supra finalem notam in auctentis et in plagalibus. LmLQuat. princ. 3, 46: De virtute vocis finalis. al. LmLSumm. Guid. 45: Claves finales bene constat quatuor esse (sim. LmLGob. Pers. p. 189a). al. LmLHeinr. Eger 5 p. 49: quatuor loca sunt finalia. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 2, 16 p. 284, 4: De finalibus vocibus. LmLIoh. Cicon. mus. 4, 13 p. 378, 24: Quia cantus, cuius ptongus finalis in lychanos hypaton[] desinit, autenti proti est vel plagis proti est. al. LmLGob. Pers. p. 191a. al. LmLGeorg. Ans. 3, 61. al. LmLAnon. Carthus. nat. 2, 18: concluserunt antiqui 4 tonos penes 4 finales gradus sive finales claves scale musicalis fore distinguendos. al. LmLTrad. Holl. I p. 178: cum autentus et suus plagalis ... eandem habeant sedem finalem. al. LmLTrad. Holl. II 15 p. 41 (p. 431a): quintam cordam a sua sede finali. al. LmLTrad. Holl. III 10 p. 88: infra suam sedem finalem. al. LmLTrad. Holl. VI 28, 2: Postquam vero thonum elegeris, inquire finalem vocem illius. al. LmLBonav. Brix. 15, 36. LmLAdam Fuld. 2, 15: omnis authentus a sua finali sede ascendere habet diapason. al. LmLLad. Zalk. B 13: Remissionem vero sub finalem sedem. al. LmLGuill. Pod. 4, 5: Tetrardus ... in ⋅g⋅ gravi finalem capiebat terminum. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 8. al. LmLSzydlov. 9 p. 41. al. b für alternative Finaltöne (a-c) — for alternative final pitches (a-c) [s.XII] LmLAnon. La Fage I 7, 9: Quot sunt vel quae sunt litterae finales. Prima igitur maneries duas habet finales litteras, scilicet ⋅D⋅ et ⋅a⋅, secunda duas, scilicet ⋅E⋅ et ⋅♯⋅, tertia duas, scilicet ⋅F⋅ et ⋅c⋅, quarta unam solam, scilicet ⋅G⋅ut. al. [s.XIII] LmLMus. man. 43, 2: Igitur primae maneriae, primi scilicet et secundi toni, litterae finales sunt ⋅D⋅ et ⋅a⋅. al. LmLIoh. Aegid. 12, 19: Habet ergo prima maneries finales duas litteras ⋅D⋅ et ⋅a⋅, secunda duas, scilicet ⋅E⋅ et ⋅♮⋅; tertia ⋅F⋅ et ⋅c⋅; quarta vero ⋅G⋅ tantum. LmLPs.-Mur. summa 2466: in musica sunt septem claves finales. (?) [s.XIV] LmLHugo Spechtsh. comm. p. 53: eosdem cantus, qui debent in ⋅A⋅re incipi et in ⋅D⋅solre finiri, incipiunt (sc. moderni cantores) in ⋅E⋅lami et finiunt in ⋅A⋅lamire per notam finalem. ibid. al. 2 Bezeichnung für den letzten (höchsten) Ton eines Hexachords — term for the final (highest) pitch of a hexachord [s.XIII] LmLHier. Mor. 12 p. 50, 15: naturalis (sc. cantus) vero in ⋅c⋅ bis positum, id est in ⋅C⋅faut gravi in spatio et in ⋅c⋅solfaut acuto in linea et non in ⋅⋅solfa excellenti, quod caret voce principali, scilicet ut, et etiam finali, la. 3 Bezeichnung für den letzten Ton einer Reihe von Tönen (in einer Ligatur) — term for the last note in a series of pitches (within a ligature) [s.XIV] LmLMarch. pom. 42, 4: Unde Italici dicunt, quod nota finalis plus continet perfectionis eo, quod finis. al. LmLPs.-Theodon. 4 p. 50: Omnis notula finalis recte ascendens signat illam esse brevem. ibid. al. [s.XV] LmLAnon. Couss. XII 14, 1. LmLAnon. Monac. 2, 132: De notis finalibus in ligatura existentibus. LmLAnon. Tegerns. II 70. 4 Bezeichnung für den letzten (höchsten) Ton eines Tetrachords — term for the final (highest) pitch of a tetrachord [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 37, 4: Tertium (sc. tetrachordum) est synemmenon, cuius inferius princeps est mese, finalis vero chorda eius superius est nete synemmenon. 5 Bezeichnung für die äußeren Begrenzungstöne eines Tetrachords oder Pentachords — term for the outermost notes that delimit a tetrachord or pentachord [s.XIV] LmLComm. Boeth. II p. 284, 25: ‚sunt proslambanomenos‚ hipate hipaton, hipate meson, mese, nete sinemmenon, paramese, nete diezeugmenon, nete hiperbolion ... sive pentacorda sive tetracorda contineant‘, id est fineant, quia iste corde finales dicuntur. v. pausa finalissubst.