fidelis

fidelis (fed-, -dil-), -e. script. et form.:sing.:nom. f. -ia: MLW p. 202, 4.dat.:-e: MLW p. 202, 61. adde MLWForm. Senon. I 36.-y: MLWChart. Bund. 615.abl. -e: MLWMLW p. 202, 26. 204, 25. al.plur.:nom. -i: MLW p. 203, 66.gen. -iorum: MLW p. 203, 5.acc. -is: MLW p. 202, 19.abl.:-ebus: MLW p. 202, 60.-is: MLW p. 203, 4.coniunctim scribitur manusfidelis: MLW p. 204, 37.metr. -dĕl-: MLWl. 62. I de eo qui fidem praestat i. q. fidus, deditus, devotus – (ge)treu, ergeben, loyal: A adi.: 1 de hominibus eorumve animo, mente sim.: a gener.: α in univ.: MLWWalahfr. carm. 30,27 animos perpende (sc. episcopus) -esfideles. MLWHeiric. Germ. I 2,44 uxor ... -issimafidelissima ... sortem est in versa sororis. MLWHrotsv. asc. 68 cordis ... -isfidelis ... secretum. MLWWiduk. gest. 2,36 p. 96,11 amicis nichil negans (sc. rex) et supra hominem -isfidelis. MLWIoh. Canap. Adalb. B 16 qui (Gaudentius) ... sibi ... ab infantia semper -issimusfidelissimus (fidissimus var. l.) comes adhesit. persaepe.iron.: MLWWalahfr. Gall. 2,22 ille (vir) ... -emfidelem (infidelem var. l.) socium nudato gladio cernens capiti imminere exilit. β credulus – vertrauensselig, gutgläubig: MLWHelm. chron. 1,50 p. 99,13 dissuadet ... uxor exitum timens insidias ...; nec tamen vir -isfidelis retineri potuit. b publ., eccl., iur., canon.: α de fidelitate inferioris erga superiorem (usu subst.: MLW p. 202, 3): MLWDipl. Merov. I 32,2 peticionebus fedilium personarum ... eas ... volumus obaudire. ibid.: vir inluster et fe-isfedelis. MLWPs. Hippocr. progn. B praef. qui (caesar) ... amico suo et sibi fe-ifedeli tradidit (sc. capsam). MLWForm. Salisb. II 4,8 dilectissima adque -iafidelia mea illa. MLWHrotsv. gest. 636 si ... illi (regi) servirent proceres mente -ifideli. MLWRuotg. Brun. 46 Folcmarus ... diaconus ac ... -isfidelis ... ecclesię ... iconomus. MLWChart. Rhen. med. III 1159 tanquam homo -isfidelis, qui dicitur vulgari ‘ledig mane’. MLWChart. Tirol. 1171 p. 215,42 iurare volunt domini ... permanere -esfideles et legales ... imperatori. persaepe.erga Deum, Christum: MLWWillib. Bonif. 8 p. 52,30 relegiosi et -esfideles in Domino fratres. MLWHugeb. Wynneb. 4 p. 108,47 -isfidelis ille ... Christi famulus, sanctus Bonefatius. MLWConc. Karol. A 61 p. 802,24 conscientiam meam viris Dei -busfidelibus pando. MLWThietm. chron. 7,25 p. 428,5 antistes ... -emfidelem Christo animam ... reddidit. MLWAdam gest. 1,59 quem (Haroldum) ita -emfidelem Christo perfecit confessor Dei, ut eqs. saepe.spectat ad populos, gentes sim.: MLWChron. Fred. 4,78 p. 161,5 Wascones firmantes ... se omni tempore Dagoberto ... esse fedilis. MLWCapit. Saxon. 9 una cum consensu Francorum et -iumfidelium Saxonum. MLWOtto Frising. gest. 2,45 p. 153,2 populus tuus (sc. principis) Veronensis ... est ... tibi ... fideliter devotissimus et devote -issimusfidelissimus. MLWCarm. de Frid. I. imp. 103 nec fuit urbs regi ... -iorfidelior unquam. saepius. β de fidelitate superioris (Dei: MLWl. 30) erga inferiorem i. q. benevolus, propitius – wohlwollend, gewogen: MLWTrad. Frising. 477 (a. 822) quam (fraternitatem) cum Attone -efidele episcopo semper habuerunt (sc. presbyteri). MLWCapit. reg. Franc. 269 -isfidelis rex suos -esfideles ... honorare ... debet (item 220 p. 100,18). MLWThietm. chron. 6,71 hic (dux) ... archiepiscopum cunctis laborantibus nimis -emfidelem esse sciebat. MLWVita Liutw. 14 vere -isfidelis fideliterque verus Dominus. MLWEpist. Hann. 36 p. 77,19 ego ... tibi (sc. scholari), domno meo ... -ifideli, ex simpliciter magistris servissimos pręparavi. γ de fidelitate parium invicem exhibita: MLWNotker. Balb. gest. 1,26 p. 37,6 quia -isfidelis ipsi (Karolo) amicus esse voluisset rex Byzantinus. MLWThietm. chron. 8,33 qui (sc. nuntii Bolizlavi) eiusdem (Graeciae) imperatori bona, si vellet -isfidelis amicus haberi, promitterent. MLWChart. Tirol. notar. I 543 p. 264,28 promiserunt Henricus et fratres ..., quod inter se erunt -esfideles. 2 de animalibus: MLWCarm. Cantabr. 20,1,3 pascebat asinam Alfrad viribus fortem atque -emfidelem. 3 de rebus incorporeis: a in univ.: MLWTrad. Frising. 532 (a. 826) Erchanperht se ipsum dedit ... ad -efidele servitio (MLWWalahfr. carm. 21,31,1. saepius). MLWDipl. Arnulfi 136 p. 204,31 per eius (episcopi) assiduam -isfidelis obsequii benivolentiam (MLWChart. Babenb. 457. al.). MLWWiduk. gest. 3,63 in tantum -ifideli devotione elaborasse sufficiat. MLWThietm. chron. 2,45 -ifideli mentis custodia. MLWChart. Brixin. 55 obsequia maiestati nostre (sc. regis) -ifideli studio ... exhibita. al. v. et MLW p. 203, 7. b benignus, comis – gütig, freundlich: MLWWiduk. gest. 1,22 p. 33,19 (rec. A) imperat dux ... suis (sc. legati) dominis gratias agere pro -ifideli invitatione. B subst. i. q. comes, satelles, assecla, familiaris – Getreuer, (treuer) Anhänger, Vertrauter: 1 gener.: MLWTrad. Frising. 674 (a. 845) advenit Heilrat cum filiabus et aliis -busfidelibus suis. MLWVita Mathild. I 12 (15) p. 135,3 Ricburga -ifideli sua coram praesentata ... ait ad illam: ‘eqs.’ MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 307,22 convocatis ... cunctis -iumfidelium suorum (sc. imperatricis) et amicorum personis carissimis, quibus eqs. al. 2 publ., eccl., iur., canon.: a in univ.: α regis, ducis sim.: MLWDipl. Merov. I 141 p. 356,13 una cum ... optematis, ... comitebus, ... grafionibus ... vel reliquis ... nostris (sc. regis) fedilebus. MLWForm. Sal. Merk. 51 dilecto -efidele nostro ego ille comis. MLWCapit. reg. Franc. 124 p. 245,4 nos (sc. Karolus) cum -busfidelibus nostris tam spiritalibus quam saecularibus tractantes eqs. MLWWalahfr. carm. 63,2,2 gaudeat totum tuorum (sc. imperatoris) agmen ... -iumfidelium. MLWDipl. Karoli III. 2 quaedam -issimafidelissima nostra nomine Beretheida. MLWChart. Babenb. 35 ex consilio -iumfidelium et officialium nostrorum (sc. ducis). persaepe. v. et MLWMLWl. 27. p. 205, 10.latius de universis subiectis: MLWDipl. Ludow. Germ. 6 p. 7,29 conperiat industria ... omnium -iumfidelium nostrorum, praesentium scilicet et futurorum, quia eqs. MLWForm. Patav. 5 ea, quae -esfideles regni nostri ... inter se commutaverint, nostris confirmamus edictis (MLWConc. Karol. B I 38,7. al.). MLWDipl. Loth. I. 99 ut hęc ... auctoritas ... a cunctis -busfidelibus imperii nostri diligentius conservetur (MLWDipl. Frid. I. 501 p. 429,34. saepe). persaepe. β episcopi, abbatis sim.: MLWForm. Salisb. II 2,11 illa casa Dei ... glorietur una cum servientibus suis, -isfidelis vestris (sc. amici). MLWTrad. Frising. 1379 cum ... consensu ... -orumfidelorum suorum (sc. episcopi), tam clericorum quam laicorum. MLWWilh. Apul. gest. 2,403 hic (Robertus) comitum solus ... est papae factus iurando iure -isfidelis (edd., -ifideli codd.). MLWChart. Bund. 514 con (sic) consilio suorum (sc. abbatis) monachorum et nonnullorum aliorum militum seu -iumfidelium suorum. persaepe. v. et MLW p. 205, 10.monasterii: MLWPurch. Witig. 278 quam felix est ... tuus (sc. Augiae) ille -isfidelis (i. Witigowo), ... qui eqs. γ Dei, Christi, ecclesiae: MLWDipl. Merov. I 37 sicut est iste -issimusfidelissimus Dei ... Desiderius. MLWVita Rup. 9 multa beneficia salvator mundi ... praestare solet -busfidelibus suis. MLWThangm. Bernw. 55 corpus ... praesulis ... maxima cum -iumfidelium Christi devotione sepelitur (MLWThietm. chron. 4,55. saepe). MLWChart. Carniol. II 92 p. 65,21 per quam (viam consilii) ... -esfideles ecclesie ... non perirent. saepe.latius de universis subiectis christianae religionis: MLWDipl. Karoli M. 113 p. 160,6 ut ... nullus quislibet de -busfidelibus sanctae Dei ecclesiae ... Anselmo ... inquietare ... non praesumat (MLWTrad. Scheftl. 251. persaepe). MLWTrad. Brixin. 3 notum sit omnibus Dei -busfidelibus eqs. MLWTrad. Welt. 105 agnitum esse volumus (sc. Aribo) cunctis christianę religionis -busfidelibus ..., qualiter eqs. MLWChart. Welt. 5 omnium Christi -iumfidelium universitati notum facimus (sc. episcopus), qualiter eqs. (MLWChart. Eichsf. 137 p. 82,8 christi-buschristifidelibus. persaepe). persaepe. δ patriae: MLWBruno Magd. bell. 50 quibus (litteris) eum (archiepiscopum) ut -isfidelis terrae, de qua natus erat, commonuit praesul, ut eqs. b beneficiarius, vassallus – Lehnsmann, Vasall: MLWConc. Merov. p. 285,90 (ed. de Clercq) unus de -busfidelibus ac leodebus. MLWDipl. Loth. I. 138 -ifideli nostro Ebroino ex beneficio suo ... res ... ad proprium conferimus. MLWChart. Tirol. 659 p. 116,21 dominus debet warentare feodum suis -busfidelibus. MLWChart. Gelr. 924 nos (sc. comes) ... Swedero ... militi dedimus c marcas ..., pro quibus denariis idem -isfidelis noster est effectus. persaepe. c ministerialis, servus, famulus – Bediensteter, Diener: MLWForm. Morb. 24 p. 335,30 ego indignus peccator monachus, proprius fe-isfedelis et minister. MLWEpist. var. II 2 per -esfideles vestros idipsum investigare dignemini (sc. imperator), utrum eqs. MLWVita Gang. I 7 (MGMer. VII p. 162,3) -busfidelibus suis diversis obsequiorum functionibus implicitis. al. II de eo qui fidem Deo praestat i. q. credens, pius, religiosus – gläubig, fromm: A adi.: 1 in univ.: a de hominibus: α spectat ad christianos: MLWHincm. coll. 1 p. 81,12 conventus populi -isfidelis, qui vere est Dei ecclesia. MLWRimb. Anscar. 19 p. 40,7 -issimusfidelissimus vir Herigarius ... multa ab infidelibus sustinuit obprobria. MLWThietm. chron. 4,66 custos ecclesiae ... spiritum -emfidelem exalavit. MLWEgbert. fec. rat. 2,542 Abraham pater est primus credendo -isfidelis. persaepe.expressius i. q. orthodoxus, christianus – rechtgläubig, christlich: MLWPoeta Saxo 5,42 Saxonia ... idola proiciens facta -isfidelis erat. MLWHerm. Iud. conv. epist. p. 69,15 ut, quos heri perfidos dolebamus, hodie -esfideles ... factos ... gaudeamus. al. β spectat ad diversas religiones: v. MLW p. 208, 14. b de rebus incorporeis: MLWConc. Merov. p. 46,17 quam (basilicam) ... praefectus ... -ilissimafidilissima devotione construxit. MLWWalahfr. carm. 26,9 conscia corda ... fidei votique -isfidelis. MLWDipl. Ludow. Germ. 150 p. 211,42 ad testimonium huius (sc. fundationis monasterii) -issimaefidelissimae actionis. MLWMetell. Quir. 9,43 pia menbra mulcent Marius et Martha officio -ifideli. al. 2 sanctus, venerabilis – heilig: MLWArbeo Corb. 12 cui (Scolasticae) vir poscendi (i. poscenti) -issimusfidelissimus (cf. MLWVita Corb. 7 p. 606,8 a sanctissimo fratre) Benedictus petenda praebere noluit. MLWMetell. Quir. 69,16 illa (sc. femina caeca) ... deducitur ad -efidele (sc. martyris) bustum. B subst.: 1 spectat ad christianos: MLWDipl. Merov. I 142 p. 358,34 Deus delectatur oblacione fedilium. MLWVita Lamb. Traiect. 23 (MGMer. VI p. 376,3) -ifideli (-esfideles var. l.) et devoti Dei (Deum, Deo var. l.) timentes conposuerunt lectum. MLWConc. Karol. A 33 p. 237,6 haec omnibus ortodoxis et -busfidelibus de ratione catholicae fidei ... credenda sunt ..., quae eqs. MLWHeinr. Lett. chron. 7,6 parrochiani ... pastore suo -iumfidelium more sepulto Deum benedicunt. persaepe.latius de universis subiectis: MLWCod. Lauresh. 21 l. 7 (a. 819) advertat ... -iumfidelium tam sequentium quam presentium memoria, qualiter eqs. MLWTrad. Scheftl. 30 notum sit omnibus -busfidelibus, qualiter eqs. MLWChart. Carinth. III 205 p. 87,38 archiepiscopus ... in sinode omnibus -busfidelibus tam praesentibus quam et futuris illud ius intimavit. persaepe. 2 spectat ad Mahometanos: MLWConst. imp. II 153,3 (a. 1231) quod ... predicti populi pacem inierint cum domino nostro Califa, sacerdote, imperatore -iumfidelium (v. notam ed.). III de eo cui confidi potest i. q. constans, certus, firmus – zuverlässig, fest, sicher: A in univ.: 1 de hominibus: MLWWillib. Bonif. 6 p. 27,9 idoneum ... nuntium ac -emfidelem suarum litterarum portitorem ... Rome direxit. MLWCapit. reg. Franc. 32,5 iudex ... praevideat, ut -emfidelem hominem transmittat ad hanc causam providendam. MLWAdam gest. 2,14 in quo ministerio -issimusfidelissimus extitit Libentius. MLWTrad. Patav. 483 p. 191,35 ut ... frater super iniuncta sibi ... administratione -iorfidelior et sollicitior existat. persaepe. 2 de rebus incorporeis: a gener.: MLWForm. Marculfi 1,9 desideratus eventus -issimafidelissima (-issimamfidelissimam, fidissimam var. l.) nobis obtulit facultatem, qua eqs. MLWConc. Karol. B I 47^E,10 divinae scripturae verax et -isfidelis intellegentia ... dilabitur. MLWThietm. chron. 3,3 ancilla Christi ... -ifideli se silentio haec promisit omnibus occultare. MLWChart. Aschaff. 46 p. 169,48 -isfidelis est literarum custodia. al. b iur. manus -isfidelis i. q. custodia fideicommissaria, fiduciaria – Treuhand (de re v. HRG V. p. 341sqq.): MLWLex Alam. 81 ille (comes) involvat (sc. terram) in fanone ... et comendet in manu -efidele (-ifideli, -emfidelem, fidei var. l.) usque ad constituto placito. MLWChart. Mog. A I 275 p. 172,29 omne predium meum ... istis hominibus ... in populari placito ... in -emfidelem manum commendavi. MLWChart. Port. 252 cuius (militis) proprietatem vice domini R. ... suscepimus ad -esfideles manus, quod vulgariter salmons hant vocatur.meton. de ipsa persona i. q. fideicommissarius, fiduciarius – Treuhänder: MLWChart. Mog. A I 275 p. 172,37 (a. 1028) si ... aliqua negligencia in ... elemosinarum donatione eveniret, -isfidelis manus secundum ... constitutionem ad se recoepisset. 526 p. 433,7 elegit praepositus iiii^or viros ... eosque ... huius rei -esfideles manus constituit. MLWChart. Rhen. med. III 1103 p. 817,13 super ... ordinatione statuo (sc. canonicus) manus-esmanusfideles, fidei commissarios sive executores eqs. al. v. et MLWMLW p. 199, 40. 213, 25.cf. ^*manufidelis. B c. colore quodam: 1 fide dignus, verax – glaubwürdig, wahrhaftig (usu subst.: MLWMLWl. 45. 48): a de hominibus: MLWWillib. Bonif. 2 p. 8,9 sicut -esfideles ... viri pro certo testati sunt. MLWHugeb. Wynneb. 10 p. 114,36 qui (homo) ... testis et adsertor fuisset -isfidelis de illa causa. MLWVita Heinr. IV. 7 p. 24,27 quod ... relatio -iumfidelium personarum ... diffamavit. MLWChart. Raitenh. 305 p. 246,30 ut scripturarum serie necnon -iumfidelium testimonio debeant gesta hominum solidari. al. b de rebus incorporeis: MLWBeda hist. eccl. 4,17 p. 243,21 quod aevo praecedente aliquoties factum -esfideles historiae narrant. MLWEkkeh. IV. bened. I 21,107 nemo fidem lędit, qui tanta -iafidelia credit. MLWLamb. Tuit. Herib. 2,16 p. 238,4 -efidele sit, quod ob hoc Dominus eum (regem) direxerat, ut eqs. al. 2 sincerus, integer, honestus – aufrichtig, anständig (usu subst.: MLWl. 54): a de hominibus: MLWForm. Salisb. II 2,13 raro inveniuntur missi -esfideles, qui aperto fronte veritatem ... proferre amicis faciant. MLWRimb. Anscar. 20 p. 45,14 quaere (sc. filia), qui rite doceant, -esfideles, quomodo ea (sc. argentum) dispenses. MLWHelm. chron. 1,32 p. 60,21 illis (sc. archiepiscopis) fatentibus nil pecuniae ... acceptum rex ait: ‘gloria Deo, quia vel in hac parte -esfideles inventi sumus’.iustus – gerecht: MLWChart. Babenb. 94 p. 128,28 (a. 1196) quos (christianos) Deus principes populorum esse voluit et iudices -esfideles. b de rebus incorporeis: MLWConc. Karol. B I 41,14 dispensent iudices laborata cum -ifideli discretione. MLWWiduk. gest. 3,61 quibus (sapientioribus) ... nos -emfidelem assensum prebemus. MLWThietm. chron. 4,8 -isfidelis ... promissio ducis completur. MLWGreg. VII. registr. 2,5 p. 132,12 ut ... illum (regem) -ifideli correptione ... a ... malefaciendi libidine possetis (sc. episcopi) avertere. al. 3 conveniens – angemessen: MLWAlbert. M. serm. II 3,61 paritas debet esse in communicatione rerum, ... verbi gratia, si ego fodi in horto tuo fideliter a mane usque ad vesperam et tu des mihi -efidele pretium. 4 accuratus, diligens – sorgfältig, gewissenhaft: MLWErmenr. ad Grim. 2 -emfidelem inquisitionem tangendam censeo, quid sit inter animam et spiritum. MLWDipl. Loth. II. 15 -ifideli indagine ... cuncta perspecta atque rimata.