externus

externus, -a, -um.MLWcompar. -nior: p. 1743, 1. 1 adi.: a exterior — äußere(r), auswärtig: α de hominibus: MLWLeg. Wisig. 2,1,8 p. 54,6 hac hoccasione potius quam expugnandorum hostium -orumexternorum arma sumere. MLWConc. Karol. A 56^B,48 quamquam cultus divinus inpugnatores non solum indigenas, verum etiam -osexternos habeat. β de rebus extrinsecus gestis vel accidentibus: MLWWiduk. gest. 3,72 domesticis et -isexternis rebus ... claros factos viros (3,75 p. 152,15). MLWPoeta Saxo 5,230 quia iusticia pacatum reddidit intus, -isexternis regnum cladibus eripuit. MLWWiduk. gest. 1,27 regnum ... ex omni parte confusum civilibus atque -isexternis bellis. b exoticus, peregrinus — ausländisch, fremd: α de hominibus: MLWPoeta Saxo 5,298 decus regni factis et nomen amicis auxerat -isexternis regibus et populis.accedente notione hostilitatis: MLWWiduk. gest. 3,31 Boioarii civili exercitu -oque fatigati. MLWCarm. de Frid. I. imp. 2088 non sinit -asexternas huc gressum ferre catervas Adua (sc. flumen), que patriam defendit ab hoste sacratam. β de terris, regionibus: MLWHugeb. Willib. 3 p. 90,3 -asexternas terminarum telluras adire. MLWWynneb. 2 p. 107,17 in -isexternis barbarorum finibus vitam ducere monachicalem. MLWWaltharius 178 -isexternis terrorem imponere terris. 443 reor -isexternis a finibus illos (pisces). Vita Heinr. IV. 11 p. 38,7 malo mendicus esse in -isexternis regnis quam ludibrio haberi in regnis quondam meis. MLWConr. Hild. ad Hartb. p. 194,17 MLWvs. nudus in -aexterna (cf. Verg. Aen. 5,871 ignota) iacuit Palinurus harena. MLWal. c alienus, alio pertinens — fernstehend, nicht dazu-, an)gehörig: α in univ.: MLWAdam gest. epil. MLWvs. 13 dum nil ibi (sc. in opere) fictum -umque (extremumque MLWvar. l.) vides, sed quaevis pagina ... canit hystoriam ... Bremensem. MLWYsengrimus 1,560 in res -asexternas irreverenter hias. 6,67 potuitne -ior hospes deteriorque tuos ullus inisse lares? β procul remotus, expers — weit entfernt, ledig: MLWSiseb. Desid. 4 a veritate -aexterna, a crimine numquam discreta matrona. 2 subst.: a masc.: α homo peregrinus, alienigena, advena — Fremder, Fremdling, Ankömmling: MLWIulian. Tolet. insult. 8 tu ad eversionem illorum gladios incitas -orumexternorum. Aethicus p. 231,16 Sichambriam barbarica sua lingua nuncupant (sc. Francus et Vassus aliique urbem), id est gladio et arcum more praedonum -orumque posita. MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 117,39 iste dudum erat -usexternus atque ignotus, et nunc est cives in caelestibus. MLWChron. Thietm. 1 prol. 22 ut tibi (sc. Christo), non nobis, solvatur gloria laudis, et non -isexternis tuus umquam substet ovilis (cf. Vulg. Ioh. 10,5 alienum ... non sequuntur). MLWal. β qui extra palatium, communitatem positus est, extraneus — einer der nicht zum Hof, zur Gemeinschaft gehört, Außenstehender (publ. et eccl.): MLWChart. Alsat. B 461 p. 289,10 (a. 824) si quis de familia ecclesiae sive de -isexternis in tali noxa (sc. furti MLWsim.) acclamatus fuerit ..., triginta siclos ... persolvat (item 462 p. 293,4). MLWConc. Karol. A 56^B,27 ea, quae Deo offeruntur ..., in ius sacerdotum cedere iubeantur, et non sit -orumexternorum officii ad ea accedere. MLWHincm. ord. pal. 339 non ita, ut alter ullus sive palatinus sive -usexternus ... tale aliquid ... ageret. MLWFroum. epist. 8 si cuipiam -orumexternorum pro tali necessitate (sc. ut liber ad legendum praestetur) inepte genu flectere compellimur. b fem. plur. i. q. terrae -ae — Ausland, Fremde: MLWHugeb. Willib. 2 p. 89,33 ignotas -arumexternarum requirere ruras. c neutr. plur. i. q. res alienae, extrinsecus effectae, commotae — fremde, äußere, irdische Dinge, äußerliche Belange: MLWHincm. ord. pal. 326 ea tantummodo de -isexternis regem adirent, quae MLWeqs. MLWWaltharius 865 quanto plus retinent, tanto sitis ardet habendi; -isexternis modo vi, modo furtive potiuntur.Fiedler