lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

error

GWB bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
1

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

error m.

Bd. 4, Sp. 1371
error, -is m. (f.: p. 1372, 46)MLWscript.: he-: p. 1372, 34. 1373, 62. 69.ero(r): p. 1372, 72. 1373, 58. 69.MLWabl. MLWpl. -is: p. 1373, 45. I de motu: A erratio, lapsusdas Irregehen, Fehltritt (in imag.): MLWEpist. var. II MLWsuppl. 3 (a. 842?) si me in aliam viam ... vertero, novi, quod anfractibus -iserroris repellar ...; quia, licet quidam -rerror gratus sit, omnis tamen -rerror malus magis tendit in tartara, quam eqs. MLWRimb. Anscar. 1 p. 20,1 si quis doctrinae recordatus fuerit, viam mandatorum Dei sine -eerrore incedere poterit. MLWal. B ambitio, circulatio(Kreis)Bahn, Umlauf: 1 proprie: MLWSiseb. carm. 55 vagans -eerrore rato tum devia (sc. luna) tortos dum legit anfractus, metam sol eminus exit (de re cf. W. Stach in Festschr. K. Strecker. 1941. p. 87). 2 translate: MLWHonor. August. gemm. 1,207 haec vestis (sc. casula) et planeta, quod -rerror sonat, vocatur eo, quod errabundus limbus eius utrinque in brachia sublevatur. C circumcursio, evagatiodas Herumlaufen: MLWMirac. Annon. MLWapp. 15 p. 238,2 poledrus deposito ferali -eerrore sine ductore rediit et mansuetissime MLWeqs. D discessio(Aus-)Wanderung: MLWOliv. hist. reg. 54 p. 121,12 constructa est ... civitas Cairum anno ab -eerrore Mechemet trecentesimo quinquagesimo octavo. II de defectibus, mendis, vitiis: A erratio, erratumIrrtum, Fehler: 1 spectat ad opinionem falsam: a gener.: α in univ.: MLWHraban. epist. 41 p. 479,39 humanus -rerror delicti noxam peperit. MLWRuotg. Brun. 18 p 17,28 nec scelere, sed -eerrore hoc (sc. coniurationem) actum esse iudicabit pater, cum te (sc. filium) sibi restitutum senserit. MLWal. v. et p. 1371, 64.MLWlocut. per -emerrorem i. q. erroneeirrtümlich: MLWLex Baiuv. 2,18 si ... per -emerrorem iniuste iudicaverit iudex, iudicium ipsius, in quo errasse cognoscitur, non habeat firmitatem. saepius. β confusioVerwechselung: MLWThangm. Bernw. 20 p. 768,19 alii Ethrinam, Frideslarensem fluvium, terminum ... affirmabant -emerrorem faciente nomine Edernae fluminis. γ simultasMißverständnis: MLWWalahfr. (?) carm. 5,60,15 corpore ... vestro gratulabor sospite viso, haec, rogo, verus amor iungat, non dividat -rerror. δ caecitas (mentis), furorVerblendung (per prosop.: MLWl. 33. 34): MLWEmbolis Amalar. 74 dic, detestabilis -rerror, non audisti Dominum MLWeqs. MLWPaul. Albar. carm. 10,29 infelix he-r, quas nunc tu fingere sannas hic valeas MLWeqs. MLWAmarc. serm. 2,588 Saulus ab -iserroris discessit calle Damasci. b eccl., theol., philos.: α in univ.: MLWIdung. Pruf. argum. 69 qui ... non est castus, non conficit Christi corpus; hic -rerror, quantae sit absurditatis MLWeqs. MLWAlbert. M. sent. 3,6 p. 140a,36 quia ... iste -rerror novellus est et nullus contra eum disputavit, nos ponemus aliquas rationes contra positiones istas. 4,30,1capit. quid sit -rerror. 4,30,3capit. quid sit -rerror personae. MLWmetaph. 7,1,10capit. de solutione -iserroris quorundam, qui dicebant MLWeqs. persaepe. β de aberratione a doctrina christiana i. q. doctrina prava, haeretica, superstitioIrrlehre, Häresie, Aberglaube: Vita Sadalb. 1 (MGMer. V p. 51,5) gens Baicariorum ... Bonosiaca infecta -eerrore. Conc. Karol. A 5 p. 43,14 quia ... capillos et ungulas suas populis pro sanctualia tribuebat Adelbertus seducens populum diversis -buserroribus. Hraban. epist. 45 p. 499,19 quae (opuscula) contra Gotescalchi -emerrorem confeci. saepe.adde: MLWHelm. chron. 32 p. 60,6 qualiter universa ecclesia tui (sc. Heinrici regis) causa maximo scismatis -eerrore ... laboraverit. γ de fide paganorum, Iudaeorum sim.: MLWChart. Fuld. B 10 p. 15,48 (a. 744/47) Bonifacius, cum ab -eerrore gentilitatis Boioariam convertisset MLWeqs. MLWRimb. Anscar. 27 p. 58,11 quo illi (homines) audito, sicut erant antea -eerrore confusi, diversa sentire et tumultuare coeperunt. MLWHerm. Iud. conv. 5 p. 87,4 ut ... et illi (sc. opusculum hoc legentes) ... Iudaici seu cuiuslibet -iserroris hominis (sic?) nequaquam ... conspuentes abhorreant. persaepe. δ de fide christiana (ex ore paganorum): MLWWalahfr. Mamm. 12,8 nec humanos iuvenili in corpore sensus -rerror habere sinit. MLWal. MLWVita Otton. Bamb. III 2,5 episcopum ... magum ... vocare (sc. Iulienses), Chaminenses ... patrię delatores, qui ... extraneę gentis sequi niterentur -emerrorem. c publ., iur., canon.: α in univ.: MLWAlbert. M. sacram. 256 p. 167,27sqq. -rerror ponitur primum impedimentum (sc. matrimonii); aut ergo -rerror impedit inquantum -rerror, aut -rerror personae, inquantum est -rerror personae. MLWibid. MLWal. v. et MLWl. 41. β dubietas, ambiguitasZweifel, (Rechts-)Unsicherheit: MLWTrad. Ratisb. 92 p. 83,24 (a. 879) ne quis -rerror posteros invaderet MLWeqs. MLWDipl. Otton. II. 185a p. 211,1 ut nullus -rerror huic nostre concessioni occurrat, concessarum decrevimus nomina scribi villarum. MLWChart. Tirol. 1007 p. 61,14 sancte iusticie ne aliquis eror et scandalum anplius oriatur MLWeqs. MLWal.MLWlocut. perducere in -emerrorem i. q. contradicereanfechten: MLWDipl. Otton. III. 235 p. 650,38 Adela ... totam patris sui donacionem perduxit in -emerrorem. γ impugnatio, contradictio, Anfechtung, Widerspruch: MLWTrad. Frising. 1441e p. 298a,22 (a. 1022/39) uti sine ullo -eerrore eius (clerici) licitum esset, prescriptas ancillas tradere. δ mos (pravus)Unsitte, Mißbrauch: MLWGerh. August. Udalr. 1,23 MLWl. 78 reverende pater, ... non decet, ut ... seminarium ex te sumat talis -rerror, ut alius in loco tuo te vivente ordinetur. 2 spectat ad laborem, munus sim. haud rite perfectum: MLWAlcuin. epist. 149 p. 245,4 -rerror scribentis quodammodo dictanti deputabitur. MLWBernold. Const. chron. MLWa. 1091 p. 486, 7 in musica peritissimus fuit Willihelmus; ... multos ... -eserrores in cantibus deprehensos ... ad artem correxit (MLWsim. Haimo [?] MLWWilh. epil. p. 225,7 [vs.]). MLWal.de causa -is (‘Fehlerursache’): MLWAlbert. M. animal. 10,45 -rerror ... est in situ mulieris in iacendo ad coitum (de causis sterilitatis; MLWsim. 10,46. MLWal.). B (con)turbatioVerwirrung, Unordnung: 1 gener.: a in univ.: MLWCozroh. praef. p. 1,29 repperit episcopus ... alia (sc. scripta) ... direpta seu ... per incuriam custodum abiecta et ob hoc maximum -emerrorem et laborem oriri videbat. MLWRegino chron. MLWa. 867 p. 93,7 exercitus amisso capite -eerrore pariter ac merore repletus solvit eadem hora obsidionem. MLWGesta Alber. 10 Romae ... -rerror magnus erat, quia papam cesar habebat ... captum. MLWal. b vesaniaIrrsinn: MLWFroum. carm. 2,1 o pater, o pastor, num me sic proripit -rerror, ut tibi me ęquiperans ... occurrere possum versibus MLWeqs.adde de incuria (‘Leichtsinn’): MLWBerth. chron. A MLWa. 1068 hic (rex) adolescentie suae -eerrore seductus, legitime coniugis adeo obliviscitur ..., ut MLWeqs. c de rebus incongrue involutis i. q. implicatioVerwickelung: MLWOffic. Willig. p. 25,9sqq. aiebat (sc. ostiarius) se indui quantocius vestimento ..., manu apprehendisse funiculum, quem ... invenit -eerrore involutum et ... nexibus et nodis circumplexum; quo soluto et ab -eerrore replicato sedulus instabat officio. MLWibid. iterum. MLWAlbert. M. animal. 24, 18 p. 1524,34 in quod (foramen) immissa est corda fortis ..., quae circulariter posita est in navi ita, quod sine -eerrore egrediens sequitur instrumentum (de hastili piscatoris [‘Harpune’]).abl. pro adv. i. q. vitioseunordentlich: MLWl. 31. d de stupenda varietate i. q. labyrinthusLabyrinth: MLWEgbert. fec. rat. 1,527 nomina stellarum, numerum quis dicet harenę; traditur herbarum quoque inextricabilis -rerror. 2 medic. i. q. defectusFehlfunktion: MLWMaurus progn. 15 p. 31b,7 que (hydropisis) habet provenire ex -eerrore virtutis epatis digestive. MLWibid. MLWal. C delictum, peccamen, crimenUntat, Vergehen, Verbrechen: 1 in univ.: MLWEpist. Wisig. 9 p. 674,8 clausum ... erit illi supernum introitum, cuius in defendendis -iserroris cor manserit obduratum. MLWChart. Mog. A I 467 p. 375,29 (dipl. Heinr. V.) regnum nostrum ... cede et incendiis ... ubique devastavit archiepiscopus, ut nichil iam in diversis ipsius restet -buserroribus, nisi MLWeqs. MLWConst. imp. II 427,31 de hiis, qui vulgo dicuntur ysenchnappen (i. vargi, morati) sic est institutum ..., ut vel militent vel ab hoc resiliant -eerrore (de re cf. MLWDt. Rechtswb. II. p. 1506). 2 peccatumSünde: MLWHraban. carm. 9,9 eripe me his, invicte, malis ..., nam vitam variis macularam -buserroribus omnem. MLWepist. 6 adiunximus sermonem de variis -um et vitiorum seductionibus. MLWRadbert. corp. Dom. 21,235 corrige (sc. qui non es innocens) quantocius poenitudine cordis maculam -iserroris. saepe.adde de improbitate (‘Sündhaftigkeit’): MLWForm. Flav. MLWadd. 5 p. 492,9 qui converti fecerit peccatorem ab erore vie sue, salvabit animam eius. D deceptio, illusio, frausTäuschung, Illusion, Betrug (sine dolo malo: MLWl. 67): MLWPaul. Albar. carm. 9,159 ut ... referas (sc. lector) ..., quid mundus ... fallens ... refingit, qui maneat vibis he-r. MLWThangm. Bernw. 20 p. 768,23 archiepiscopus ..., acsi veritate cuncta fixa constarent, banno, ne quis illi ... coenobium auferret, munivit; sic ... libero -eerrore discessum est. MLWAlfan. premn. phys. 7,25 p. 80 aliquando ... visus indiget testimonio aliorum sensuum, cum, quod apparet, fuerit artificio factum ad -emerrorem (MLWPG 40 p. 648A ἀπάτην), ut in sculptura. MLWChart. Ticin. 31 p. 72,20 renuctiando (sic; MLWsc. venditor) omni exceptioni et doli mali ... et heroris et deceptionis. MLWal.delusio magicaZaubertrick: MLWWalahfr. Mamm. 19,23 idem haec -rerror agit, fraudesque videntur eaedem (sc. quam illae, quibus alia tormenta incassum adhibita sunt). Konstanciak
9457 Zeichen · 501 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    error

    Goethe-Wörterbuch

    error lat: Irrtum, Versehen, einmal rechtsspr daß eine evident gerechte Sache per e-em levissimum in formalibus nicht ve…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Error

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Error , Irrthum, entweder über eine Thatsache (e. facti) , wobei, wenn er entschuldigt werden kann, Restitution eintritt…

  3. Latein
    errorm.

    Mittellateinisches Wb.

    error , -is m. (f.: p. 1372, 46) script. : he-: p. 1372, 34. 1373, 62. 69 . ero(r): p. 1372, 72. 1373, 58. 69 . abl. pl.…

Verweisungsnetz

6 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit error

1 Bildungen · 0 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von error

er- + ror

error leitet sich vom Lemma ror ab mit Präfix er-.

error als Zweitglied (1 von 1)