error, -is
m. (f.: p. 1372, 46)MLW
script.: he-:
p. 1372, 34. 1373, 62. 69.ero(r):
p. 1372, 72. 1373, 58. 69.MLW
abl. MLW
pl. -is:
p. 1373, 45. I
de motu: A
erratio, lapsus —
das Irregehen, Fehltritt (in imag.): MLWEpist. var. II MLWsuppl. 3 (a. 842?) si me in aliam viam ... vertero, novi, quod anfractibus -iserroris repellar ...; quia, licet quidam -rerror gratus sit, omnis tamen -rerror malus magis tendit in tartara, quam
eqs. MLWRimb. Anscar. 1 p. 20,1 si quis doctrinae recordatus fuerit, viam mandatorum Dei sine -eerrore incedere poterit. MLW
al. B
ambitio, circulatio —
(Kreis)Bahn, Umlauf: 1
proprie: MLWSiseb. carm. 55 vagans -eerrore rato tum devia
(sc. luna) tortos dum legit anfractus, metam sol eminus exit
(de re cf. W. Stach in Festschr. K. Strecker. 1941. p. 87). 2
translate: MLWHonor. August. gemm. 1,207 haec vestis
(sc. casula) et planeta, quod -rerror sonat, vocatur eo, quod errabundus limbus eius utrinque in brachia sublevatur. C
circumcursio, evagatio —
das Herumlaufen: MLWMirac. Annon. MLWapp. 15 p. 238,2 poledrus deposito ferali -eerrore sine ductore rediit et mansuetissime MLW
eqs. D
discessio —
(Aus-)Wanderung: MLWOliv. hist. reg. 54 p. 121,12 constructa est ... civitas Cairum anno ab -eerrore Mechemet trecentesimo quinquagesimo octavo. II
de defectibus, mendis, vitiis: A
erratio, erratum —
Irrtum, Fehler: 1
spectat ad opinionem falsam: a
gener.: α
in univ.: MLWHraban. epist. 41 p. 479,39 humanus -rerror delicti noxam peperit. MLWRuotg. Brun. 18 p 17,28 nec scelere, sed -eerrore hoc
(sc. coniurationem) actum esse iudicabit
pater, cum te
(sc. filium) sibi restitutum senserit. MLW
al. v. et p. 1371, 64.MLW
locut. per -emerrorem
i. q. erronee —
irrtümlich: MLWLex Baiuv. 2,18 si ... per -emerrorem iniuste iudicaverit
iudex, iudicium ipsius, in quo errasse cognoscitur, non habeat firmitatem.
saepius. β
confusio —
Verwechselung: MLWThangm. Bernw. 20 p. 768,19 alii Ethrinam, Frideslarensem fluvium, terminum ... affirmabant -emerrorem faciente nomine Edernae fluminis. γ
simultas —
Mißverständnis: MLWWalahfr. (?) carm. 5,60,15 corpore ... vestro gratulabor sospite viso, haec, rogo, verus amor iungat, non dividat -rerror. δ
caecitas (mentis), furor —
Verblendung (per prosop.: MLW
l. 33. 34): MLWEmbolis Amalar. 74 dic, detestabilis -rerror, non audisti Dominum MLW
eqs. MLWPaul. Albar. carm. 10,29 infelix he-r, quas nunc tu fingere sannas hic valeas MLW
eqs. MLWAmarc. serm. 2,588 Saulus ab -iserroris discessit calle Damasci. b
eccl., theol., philos.: α
in univ.: MLWIdung. Pruf. argum. 69 qui ... non est castus, non conficit Christi corpus; hic -rerror, quantae sit absurditatis MLW
eqs. MLWAlbert.
M. sent. 3,6 p. 140
a,36 quia ... iste -rerror novellus est et nullus contra eum disputavit, nos ponemus aliquas rationes contra positiones istas. 4,30,1
capit. quid sit -rerror. 4,30,3
capit. quid sit -rerror personae. MLWmetaph. 7,1,10
capit. de solutione -iserroris quorundam, qui dicebant MLW
eqs. persaepe. β
de aberratione a doctrina christiana i. q. doctrina prava, haeretica, superstitio —
Irrlehre, Häresie, Aberglaube: Vita Sadalb. 1 (MGMer. V p. 51,5) gens Baicariorum ... Bonosiaca infecta -eerrore. Conc. Karol. A 5 p. 43,14 quia ... capillos et ungulas suas populis pro sanctualia tribuebat
Adelbertus seducens populum diversis -buserroribus. Hraban. epist. 45 p. 499,19 quae
(opuscula) contra Gotescalchi -emerrorem confeci.
saepe.adde: MLWHelm. chron. 32 p. 60,6 qualiter universa ecclesia tui
(sc. Heinrici regis) causa maximo scismatis -eerrore ... laboraverit. γ
de fide paganorum, Iudaeorum sim.: MLWChart. Fuld. B 10 p. 15,48 (a. 744/47) Bonifacius, cum ab -eerrore gentilitatis Boioariam convertisset MLW
eqs. MLWRimb. Anscar. 27 p. 58,11 quo illi
(homines) audito, sicut erant antea -eerrore confusi, diversa sentire et tumultuare coeperunt. MLWHerm. Iud. conv. 5 p. 87,4 ut ... et illi
(sc. opusculum hoc legentes) ... Iudaici seu cuiuslibet -iserroris hominis
(sic?) nequaquam ... conspuentes abhorreant.
persaepe. δ
de fide christiana (ex ore paganorum): MLWWalahfr. Mamm. 12,8 nec humanos iuvenili in corpore sensus -rerror habere sinit. MLW
al. MLWVita Otton. Bamb. III 2,5 episcopum ... magum ... vocare
(sc. Iulienses), Chaminenses ... patrię delatores, qui ... extraneę gentis sequi niterentur -emerrorem. c
publ., iur., canon.: α
in univ.: MLWAlbert.
M. sacram. 256 p. 167,27sqq. -rerror ponitur primum impedimentum
(sc. matrimonii); aut ergo -rerror impedit inquantum -rerror, aut -rerror personae, inquantum est -rerror personae. MLW
ibid. MLW
al. v. et MLW
l. 41. β
dubietas, ambiguitas —
Zweifel, (Rechts-)Unsicherheit: MLWTrad. Ratisb. 92 p. 83,24 (a. 879) ne quis -rerror posteros invaderet MLW
eqs. MLWDipl. Otton. II. 185
a p. 211,1 ut nullus -rerror huic nostre concessioni occurrat, concessarum decrevimus nomina scribi villarum. MLWChart. Tirol. 1007 p. 61,14 sancte iusticie ne aliquis eror et scandalum anplius oriatur MLW
eqs. MLW
al.MLW
locut. perducere in -emerrorem
i. q. contradicere —
anfechten: MLWDipl. Otton. III. 235 p. 650,38 Adela ... totam patris sui donacionem perduxit in -emerrorem. γ
impugnatio, contradictio, Anfechtung, Widerspruch: MLWTrad. Frising. 1441
e p. 298
a,22 (a. 1022/39) uti sine ullo -eerrore eius
(clerici) licitum esset, prescriptas ancillas tradere. δ
mos (pravus) —
Unsitte, Mißbrauch: MLWGerh. August. Udalr. 1,23 MLWl. 78 reverende pater, ... non decet, ut ... seminarium ex te sumat talis -rerror, ut alius in loco tuo te vivente ordinetur. 2
spectat ad laborem, munus sim. haud rite perfectum: MLWAlcuin. epist. 149 p. 245,4 -rerror scribentis quodammodo dictanti deputabitur. MLWBernold. Const. chron. MLWa. 1091 p. 486, 7 in musica peritissimus fuit
Willihelmus; ... multos ... -eserrores in cantibus deprehensos ... ad artem correxit (MLW
sim. Haimo [?] MLWWilh. epil. p. 225,7 [vs.]). MLW
al.de causa -is (‘Fehlerursache’): MLWAlbert.
M. animal. 10,45 -rerror ... est in situ mulieris in iacendo ad coitum
(de causis sterilitatis; MLW
sim. 10,46. MLW
al.). B
(con)turbatio —
Verwirrung, Unordnung: 1
gener.: a
in univ.: MLWCozroh. praef. p. 1,29 repperit
episcopus ... alia
(sc. scripta) ... direpta seu ... per incuriam custodum abiecta et ob hoc maximum -emerrorem et laborem oriri videbat. MLWRegino chron. MLWa. 867 p. 93,7 exercitus amisso capite -eerrore pariter ac merore repletus solvit eadem hora obsidionem. MLWGesta Alber. 10 Romae ... -rerror magnus erat, quia papam cesar habebat ... captum. MLW
al. b
vesania —
Irrsinn: MLWFroum. carm. 2,1 o pater, o pastor, num me sic proripit -rerror, ut tibi me ęquiperans ... occurrere possum versibus MLW
eqs.adde de incuria (‘Leichtsinn’): MLWBerth. chron. A MLWa. 1068 hic
(rex) adolescentie suae -eerrore seductus, legitime coniugis adeo obliviscitur ..., ut MLW
eqs. c
de rebus incongrue involutis i. q. implicatio —
Verwickelung: MLWOffic. Willig. p. 25,9sqq. aiebat
(sc. ostiarius) se indui quantocius vestimento ..., manu apprehendisse funiculum, quem ... invenit -eerrore involutum et ... nexibus et nodis circumplexum; quo soluto et ab -eerrore replicato sedulus instabat officio. MLW
ibid. iterum. MLWAlbert.
M. animal. 24, 18 p. 1524,34 in quod
(foramen) immissa est corda fortis ..., quae circulariter posita est in navi ita, quod sine -eerrore egrediens sequitur instrumentum
(de hastili piscatoris [‘Harpune’]).abl. pro adv. i. q. vitiose —
unordentlich: MLW
l. 31. d
de stupenda varietate i. q. labyrinthus —
Labyrinth: MLWEgbert. fec. rat. 1,527 nomina stellarum, numerum quis dicet harenę; traditur herbarum quoque inextricabilis -rerror. 2
medic. i. q. defectus —
Fehlfunktion: MLWMaurus progn. 15 p. 31
b,7 que
(hydropisis) habet provenire ex -eerrore virtutis epatis digestive. MLW
ibid. MLW
al. C
delictum, peccamen, crimen —
Untat, Vergehen, Verbrechen: 1
in univ.: MLWEpist. Wisig. 9 p. 674,8 clausum ... erit illi supernum introitum, cuius in defendendis -iserroris cor manserit obduratum. MLWChart. Mog. A I 467 p. 375,29 (dipl. Heinr.
V.) regnum nostrum ... cede et incendiis ... ubique devastavit
archiepiscopus, ut nichil iam in diversis ipsius restet -buserroribus, nisi MLW
eqs. MLWConst. imp. II 427,31 de hiis, qui vulgo dicuntur ysenchnappen
(i. vargi, morati) sic est institutum ..., ut vel militent vel ab hoc resiliant -eerrore
(de re cf. MLW
Dt. Rechtswb. II. p. 1506). 2
peccatum —
Sünde: MLWHraban. carm. 9,9 eripe me his, invicte, malis ..., nam vitam variis macularam -buserroribus omnem. MLWepist. 6 adiunximus sermonem de variis -um et vitiorum seductionibus. MLWRadbert. corp. Dom. 21,235 corrige
(sc. qui non es innocens) quantocius poenitudine cordis maculam -iserroris.
saepe.adde de improbitate (‘Sündhaftigkeit’): MLWForm. Flav. MLWadd. 5 p. 492,9 qui converti fecerit peccatorem ab erore vie sue, salvabit animam eius. D
deceptio, illusio, fraus —
Täuschung, Illusion, Betrug (sine dolo malo: MLW
l. 67): MLWPaul. Albar. carm. 9,159 ut ... referas
(sc. lector) ..., quid mundus ... fallens ... refingit, qui maneat vibis he-r. MLWThangm. Bernw. 20 p. 768,23 archiepiscopus ..., acsi veritate cuncta fixa constarent, banno, ne quis illi ... coenobium auferret, munivit; sic ... libero -eerrore discessum est. MLWAlfan. premn. phys. 7,25 p. 80 aliquando ... visus indiget testimonio aliorum sensuum, cum, quod apparet, fuerit artificio factum ad -emerrorem (MLW
PG 40 p. 648A ἀπάτην), ut in sculptura. MLWChart. Ticin. 31 p. 72,20 renuctiando
(sic; MLW
sc. venditor) omni exceptioni et doli mali ... et heroris et deceptionis. MLW
al.delusio magica —
Zaubertrick: MLWWalahfr. Mamm. 19,23 idem haec -rerror agit, fraudesque videntur eaedem
(sc. quam illae, quibus alia tormenta incassum adhibita sunt).
Konstanciak