enarmonicum -i
n. (
et enarmonice)
1. das enharmonische Tongeschlecht 2. (verkürzte) Bezeichnung für das ‚semitonium enarmonicum‘ als Teil des Ganztons —
1. the enharmonic genus 2. (abbreviated) term that designates the ‘semitonium enarmonicum’ as part of a tone 1
das enharmonische Tongeschlecht (mit der Tetrachordstruktur: diesis - diesis - ditonus) —
the enharmonic genus (with the tetrachordal structure: diesis - diesis - ditonus) [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 15, 16a, 3: Armonia et enarmonicum unum [est], i. coadunatio vocum. LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 30: Quod vero dicit
(sc. Boethius) de cromate et enarmonico, si non possis ita reperire, non tamen mireris. Potest enim esse in scenicis cantibus, qui vocantur guerble.
[s.XI] LmLLect. Guid. p. 45.
[s.XIV] LmLMarch. luc. 1, 16, 3: species in alias species dividuntur, scilicet in cromaticum, dyatonicum et enarmonicum, que sunt species specialissime eo, quod in ultimiores species non dividuntur ... hee species, scilicet cromatice, dyatonice et enarmonice, licet species specialissime sint, tamen pro generibus universaliter ponuntur in musica (
inde LmLFr. Gafur. extr. 6, 10, 3).
al. [s.XV] LmLUgol. Urb. 5, 41, 5: Diatonum et diatonicum idem sunt, chroma et chromaticum idem, similiter enarmonium atque enarmonicum.
al. LmLGeorg. Ans. 1, 155: Enarmonico vero persimilis est sonitus, quem ad invicem comparate sphere sive consocietas errantium septem ad commensurata spatia terminis harmonicis pervenientes produnt.
al. 2
(verkürzte) Bezeichnung für das ‚semitonium enarmonicum‘ als Teil des Ganztons (aus zwei von fünf Dieses bestehend) —
(abbreviated) term that designates the ‘semitonium enarmonicum’ as part of a tone (that is made from two of five dieses) [s.XIV] LmLMarch. luc. 2, 7, 13: Ex enarmonico et dyesi consurgit dyatonicum, ex dyatonico et dyesi cromaticum, ex cromatico et dyesi tonus. Continet sicque enarmonicum duas dyeses, dyatonicum tres, cromaticum quatuor, tonus vero ex quinque dyesibus est formatus (
inde LmLFr. Gafur. extr. 6, 11, 12. LmLBonav. Brix. 24, 93-94). LmLMarch. luc. 8, 1, 3: Fit enim permutatio, ubi tonus dividitur propter consonantiam in dyatonicum et enarmonicum aut in cromaticum et dyesim.
al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 23 p. 110, 3: Chromaticum maius est quam diatonicum et raro invenitur in cantibus. Diatonicum vero maius est quam enarmonicum, et hoc in usu habemus. Enarmonicum autem minus omnibus est.
al. LmLTrad. March. 433: in cantu plano tantummodo duo semitonia inveniuntur, videlicet dyatonicum et <en>armonicum, in discantu vero quatuor, videlicet predicta duo et cromaticum et dyesis. Dyatonicum habet tres de quinque, <en>armonicum duas de quinque, cromaticum quatuor de quinque et dyesis unam. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 2, 21: In hoc ergo, quod Marchettus primum de suis semitoniis duas habere dieses asseruit (
mss.; ed.: assuerit), errando veraciter non erravit. Erravit, inquam, illud appellando magis enarmonicum quam diatonicum aut cromaticum.
al. LmLFr. Gafur. extr. 6, 11, 10: tonus, qui est a primo ⋅b⋅ rotundo ad ⋅c⋅ acutum, in diatonicum et enarmonicum et dyesi atque cromaticum
(sc. dividatur). al. LmLBonav. Brix. 24, 92.
v. semitonium enarmonicum[]