ducatus

ducatus, -us m.MLWscript.: doc-: p. 1013, 5. 14. MLWal. -cha-: MLWCapit. reg. Franc. 234 p. 136,20.28.MLWform. MLWdecl. II.:gen. MLWsg.: -i: p. 1012, 62. p. 126,71. adde MLWDipl. Karoli III. 25 p. 42,23. -ui: p. 1012, 52.MLWdat. vel MLWabl. MLWsg. -o: MLWl. 33. p. 1012, 51. 1013, 5. 14. MLWal. I ductus, regimen — das (An-)Führen, Führung, Leitung: A praevalente notione praeeundi: 1 gener.: a spectat ad homines: MLWConc. Karol. B II 15,1 p. 143,27 ut ... unusquisque ... nequaquam ... principatus amore ante -umducatum pręstare velit, quam tyronis consummet officium. Vita Rust. 11 (MGMer. IV p. 345,8) quibus (sc. congregationi) -umducatum suae sanctitatis gerebat abbatissa. MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 357 emoritur Moyses, Hiesus cui par subit hęres (gloss.: in -uducatu; MLWsim. MLWUdalsc. Conr. 3). saepius. v. et p. 691,11.meton. i. q. ductrix — Anführerin: MLWDipl. Pipp. 42 (spur. MLWc. MLWs. XII.) quae (civitas) dicitur Lemovix et quae caput et -usducatus erat civitatum Aquitanarum. b spectat ad aves: MLWWalahfr. Gall. 2,16 avis quaedam ..., quasi -usducatus eis (fratribus) officium esset praebitura, facili praeibat volatu. Carm. satir. 26 (Festgabe W. Bulst. 1981. p. 181) -uducatu totam post se regit una (sc. grus) catervam.MLWmeton. de positione: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 39,29sq. exit avis dux de -oducato suo et de ordine, quando amplius hunc laborem tolerare non potest, et alia (sc. avis) succedit ei in -uducatu. c spectat ad tempora praeterita fere i. q. regula, norma — etwa: Richtschnur: MLWSermo nat. virg. 9 plures ... quasi rubrica per unum oculum directa, id est rationis aequitate sagacissime historiarum et temporum -uducatu perspecta, vigilantius rerum ordinem intuentes. 2 milit. (‘Kommando’): MLWThietm. chron. 2,12 ex parte Sclavorum bellum ingruit horridum ... -uducatu (ductu MLWp. corr. 1) ... Nacconis et Stoinnegui fratris eius. MLWHist. mart. Trev. 20 cuius (Tyrsi) nomen solius de tanta multitudine est notatum, quia eiusdem legionis gerebat -umducatum. MLWMetell. exp. Hieros. 2,202 invictus comes advolat huc Boimundus belli Ruodbertum faciens curare -umducatum.meton. i. q. facultas ducendi — Führungsfähigkeit: MLWAlbert. M. eth. I 510 p. 437,40 quaedam ars est activus habitus ... , scilicet -usducatus aliquis, quo quis bene ducere exercitum novit. 3 mus.: MLWPs. Alcuin. mus. p. 26^b,16 ad principium eorum (sc. tonorum) sonus refertur, eoquod aliis quatuor quidam -usducatus et magisterium ab eis praebeatur. MLWEpist. var. II 6 p. 309,3 necesse est, qui (versus) ad melodię artis normam ... compositi sunt, et cantoribus ... quendam -umducatum in eadem arte prebent, bene intellegantur. MLWWilh. Hirs. mus. 19,4 principales eius chordae in toto monochordo ius et regimen atque -umducatum sibi vendicantes, caeteris eqs. 4 alch.: MLWPs. Gerh. Crem. sept. p. 317,1 iste quintus vocatur liber -usducatus, in quo dicam capitulum maius tempore xx dierum et complebo in illud sermonem. 5 astrol. i. q. vis exercenda — Beeinflussung: MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 192,6 stellarum participatio causa (sc. effectus in naturae ministerium) est, planetarum quidem in universali -uducatu, cetere siquidem ad singularem magis spectant. p. 196,16. B praevalente notione comitandi, adducendi: 1 spectat ad homines: a actus monstrandi viam: α proprie: MLWFlor. Lugd. carm. 2, 49 pergunt magi sidereo laeti radiante -uducatu. MLWVita Paulin. Trev. 22 contigit eos (peregrinos) ... ad ecclesiam ... pontificis eius (mulieris) -uducatu advenisse. MLWOtto Frising. chron. 4,16 p. 202,19 Hunorum gens horribilis ... -uducatu cervae de Meotidis paludibus egressa.de caecis: MLWWalahfr. Otm. 13 puerulus, qui ei (caeco) -umducatum praebere debuerat, ob nimiam frigoris asperitatem officii sui negavit illi iuvamen. MLWWolfhard. Waldb. 2,8 propria -umducatum ei (caeco) praebente sorore. al. β translate: MLWWillib. Bonif. 3 p. 11,26 arduam caelestis intellegentiae semitam feliciter scandens ac praevium populis -umducatum praebens portam Domini Dei nostri ... aperuit. MLWConc. Karol. A 39^B,7 p. 442,7 quae (abbatissae) subditis verbis et exemplis -umducatum praebeant sanctae religionis. MLWGerb. geom. 2,5 quaecunque rationabiliter metienda proponuntur, geometricali theoremate -uducatu rationis mensurantur. MLWIoh. Canap. Adalb. A 7 p. 11,12 -umducatum animarum prudenter amministrat. saepe. b conductus, comitatus — (Weg-, Schutz-)Geleit (fere usu MLWpubl. et MLWiur.; saepius MLWi. q. fides — Zusicherung freien Geleites; de re v. MLWHRG I. 1971. p. 1481sqq.): α in univ.: MLWEkkeh. Uraug. chron. MLWa. 1105 p. 229,23 usque ad Rhenum illi (patri) -umducatum ... administrari permisit rex. MLWChart. select. Keutgen 133,34 quicunque burgensis fuerit, si recedere voluerit, ... securum debet habere -umducatum (MLWAnnal. Ianuens. II p. 61,21. saepe. MLWsim. MLWChart. Pomm. 589 firmum et liberum). MLWDecret. Bern. 39 -umducatum usque ad duo miliaria circumquaque de civitate. MLWChart. Grimm. MLWadd. 12^a p. 380,20 cum ... litteras quorundam mercatorum -umducatum pentencium (sic) receperimus (sc. marchio). persaepe.MLWmeton. de manu comitantium (‘Eskorte’): MLWGreg. VII. registr. 4,12 p. 312,23 -umducatum nobis obviam mitti non posse. MLWHist. de exp. Frid. imp. p. 100,19 eum (Heinricum) imperator ... tamquam principem gloriosum ... cum honesto -uducatu abire ad regnum proprium permisit. al. β remissius i. q. praesidium — Schutz: MLWGalb. Karol. 19,16 rogatu ... clericorum in suum -umducatum suscepit omnes ... captos. MLWChart. Xant. 40 p. 30,28 prepositus dum ... ab his, qui ex iure -umducatum ecclesię prestare debebant, personam idoneam postularet. MLWChart. Rhen. med. III 210 p. 176,33 promittimus (sc. comes), quod ... -umducatum et defensionem debitam vobis (sc. abbati) exhibebimus. al. 2 spectat ad res i. q. vectura — Fuhre, Fuhrdienst (usu publ. et iur.): MLWRegistr. Eins. 1 p. 37,45 (a. 1217/ 22) quattuor plaustra ad -umducatum bis in anno. p. 46,33 duos sol. ad -umducatum vini. MLWRegistr. Baiuv. A p. 216,28 pro -uducatu vini xii denarios. al.MLWmeton. de vectigalibus: MLWChart. select. Keutgen 135,4 (a. 1164) omnem ibidem (Hagenowe) inhabitantem ... ab omni thelonio, ab omni -uducatu pro rerum suarum vendicione vel portacione absolutum ... confirmamus. II imperium — Herrschaft: A gener. (in imag.: l. 42): MLWMarian. chron. a. m. 2337 Hebraeorum Iacob ... annorum cxxi erat usque ad -umducatum filii sui Ioseph. MLWa. m. 3749 p. 519^a,49 Neemias ... muros civitatis xii annis restituit et -ui duodecim annos praefuit. MLWGerhoh. Antichr. 1,39 p. 347,4 -umducatum sanguinis, utique negotio obnoxium, vel aliam dignitatem eiusmodi regalem laicaliter a regibus accipiunt plerique.spectat ad Christum: MLWBeda temp. rat. 9,73 quod ipsae hebdomades ad Christi usque -umducatum pertingerent (MLWMarian. chron. a. m. 3749 p. 520^b, 10). B publ. et iur. i. q. imperium ducis, (regii) procuratoris — ‘Dukat’, Gebietsstatthalterschaft, Herzogtum (de re v. MLWLexMA. III. p. 1487sqq.; cf. et H.-W. Goetz, ‘Dux’ und ‘Ducatus’. 1981. p. 285sqq. et 409sqq.): 1 de munere, dignitate: a strictius: α in univ.: MLWForm. Marculfi 1,8 carta de -oducato et patriciato et comitatu. MLWTrad. Frising. 34 anno -ui eius (Tassilonis) xxii (MLWTrad. Ratisb. 4 -usducatus. saepe). MLWThietm. chron. 6,3 Heinrico ... cum ... hasta signifera -umducatum dedit rex. MLWTrad. Teg. 8 p. 9,23 Noricę -umducatum provincię. MLWWipo gest. 33 p. 53,35 Adelbero ... imperatoris gratiam perdens -umducatum amisit. Const. I 159,4 marchiam Austrie in -umducatum commutavimus. Caes. Heist. MLWcatal. (MLWMGScript. XXIV p. 345,24) presules Colonienses duos -usducatus, Colonie scilicet et Westphalie, cum totidem vexillis ab imperatoribus suscipiunt. persaepe. β remissius in iunctura honor (dignitas) -usducatus: MLWChron. Fred. 4,13 successit Wandalmarus in honorem -iducati. MLWWipo gest. 27 Ernestus -usducatus dignitate privatus. saepius. b latius: α spectat ad maiores domus Francorum: Chron. Epternac. (MLWMGScript. XV p. 1305,14; MLWc. 1035) Pippinus dux ... rexit -umducatum regni Francorum xxvii annis. β spectat ad exteras nationes: MLWLiber hist. Franc. 48 Drocus -umducatum Campaniae accepit. MLWPaul. Diac. Lang. 4,46 Grimuald ... gubernavit ... -umducatum Samnitium. MLWEinh. Karol. 6 p. 8,24 Hruodgausum Foroiuliani -usducatus praefectum. MLWOtto Frising. gest. 1,6 Hierosolimis. MLWHelm. chron. 49 p. 96,23 -uducatu tocius Daciae preditus est Kanutus. saepe.spectat ad principes Venetiarum (‘Dogat’): MLWIoh. Ven. chron. p. 94,22 qui (sc. Ursus dux) apud Civitatem Novam Venecie -umducatum annis decem et octo et diebus viginti gubernaverat. MLWibid. al. v. et p. 126,71. 2 de territorio ducis dicioni subiecto: a strictius: α in univ.: MLWLex Ribv. 33 quod si servus, quando dominus interpellatur, infra -oducato fuga lapsus fuerit. MLWDipl. Karoli M. 83 p. 119,40 in do-o Alamanorum. MLWTrad. Frising. 107 qui (sc. monasterium) est constructus in -uducatu Baiouuariorum. MLWAnnal. Bert. MLWa. 839 p. 32,10sq. quarum (partium) altera (sc. habuit) regnum Italiae, ..., -umducatum Elisatiae, -umducatum Alamanniae, Curiam, -umducatum Austrasiorum eqs. MLWThietm. chron. 5,12 caput -usducatus sui Argentinam ... petit dux. MLWChart. Rhen. inf. II 410 p. 222,8 Iudei in diocesi Coloniensi et -uducatu archiepiscopi constituti. persaepe.pro MLWnom. propr.: MLWFrid. II. Imp. epist. A p. 194,28 in Marchia et D-u. β spectat ad subditos ducis: MLWChron. Fred. 4,45 Autharius ... dux cum integro suo do-o se dicione imperiae tradedit. MLWAnnal. regni Franc. MLWa. 748 Grifo de Saxonia ... in Baioariam usque pervenit, ipsum -umducatum sibi subiugavit. b latius: α de comitatu: MLWDipl. Loth. I. 3 p. 59,12 que (res) erant site in Valle Tellina in -uducatu Mediolanense (cf. notam MLWed.). MLWOtto Frising. gest. 1,9 p. 26,3 nisi quis -umducatum esse dicat comitatum inter Iurum et montem Iovis. MLWVita Annon. III 4,9,3 Henricus arcem dat Siegebergicam in Montium sitam -uducatu (‘Grafen von Berg’). MLWChart. Brixin. 100 Conradus ... universis hominibus Brixinensis ecclesie et -usducatus fidelibus imperii gratiam suam et omne bonum. al. β de provinciis, pago sim.: MLWTrad. Corb. 42 (a. 822/26) tradidit Uffico in pago Leri in -uducatu Falhon ... mansos ii. Leithe-Jasper