Eintrag · Mittellateinisches Wb.
dualis
dualis, -e. 1 adi.: a binarius, duplex, bipertitus — zweifach, doppelt, zweiteilig: MLWAmalar. ord. antiph. 21,5 mentio -isdualis facta est ... verborum adorandi Dominum: una MLWeqs. MLWComm. microl. 70 p. 114 quae (organica constitutio) diaphonia dicitur: dia, id est -isdualis, phonia, id est sonus. Honor. August. quaest. II 1 est ... -isdualis creatio hominis, una in aeternitate ..., altera sub temporalitate. MLWLamb. mus. quadr. p. 269a,31 in quo (discantu) trina ... consonantia ... secundum -emdualem mensuram naturaliter proportionata manet. MLWal. b duo — zwei: MLWChart. Sangall. A 457 (a. 850/58) inter -esduales ... partes quicquid ... diffinitur MLWeqs. MLWAlbert. Stad. Troil. 4,847 regnum reginae ... rexere -esduales. c dimidius — halb: MLWChart. scrin. Col. A I 12,5 p. 188,4 (a. 1189) emerunt Wilhelmus et Reinburgis sibi ... -emdualem partem ... domus. MLWChart. Mog. A I 462 p. 370,28 -isdualis pars totę possessionis sue (sc. hominis) in abbatis potestatem cedat. MLWChart. Wirt. IV 1229 p. 298,17 quod ... curiam ... cum -iduali parte decimarum ... contulerunt nobiles. 2 subst.: a masc.: α gramm. i. q. numerus dualis — Dual: Erchanb. MLWgramm. p. 41,18 quamvis quidam tertium numerum introducunt, hoc est -emdualem. β anat. usu plur. de incisoribus mediis i. q. dentes duplices — Doppelzähne: MLWAlbert. M. animal. 1,184 ad medium coniunctionis duorum anteriorum dentium superiorum, qui -esduales vocantur. 1,195 quatuor dentes sunt -esduales vel incisores vocati, duo superius et duo inferius. 2,46. 7,51. b neutr.: α dualitas — Zweiheit: MLWAlbert. M. metaph. 5,1,9 p. 230,23 -eduale in divisione (cf. p. 1016b,28 διχῄ διαιρετὸν) est superficies, unicum autem secundum divisionem est linea. β de mensura agri i. q. pars diurnalis — ‘Zweiteil’ (de re v. J. u. W. Grimm, Dt. Wörterb. XXXII. 1954. MLWs. v.): MLWChart. Mog. A II 30 (ante 1141) recipiens Embricho a nobis ii iugera et i -eduale. MLWChart. Eberb. 68 p. 135,4 recompensarant fratres ... ius advocatię ... per unum -eduale vinearum, quod est szveideil. MLWRegistr. Eberb. MLWapp. 38 p. 471, 25 unum -eduale, id est unum zueideil. MLWChart. Argent. I 379 septem agros ... preter unum -eduale ... comparavimus. MLWal. Niederer