lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

donarius

GWB bis lat. · 2 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 2 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

donarius

Bd. 3, Sp. 975
donarius, -a, -um. 1 adi. i. q. ad praestationem doni q. d. pertinensdie Abgabe des sog. Pflichtgeschenkes betreffend: MLWAdemar. hist. 1,2 quicumque potuerit introire in paludes istas et gentem istam pravam eiecerit, concedam eis tributa -adonaria annis decem. MLWAnnal. Quedl. MLWa. 999 p. 76,35 quidquid habere potuit imperatrix, regni videlicet censum toto orbe tributario iure vel etiam -odonario quaesitum, ... manibus pauperum ... commendare non destitit. 2 subst. neutr. (fere usu plur.; sing.: l. 12. 24. 26): a gener.: α thesaurus (templi), gazophylaciumSchatzkammer (eines Gotteshauses), (Kirchen-)Schatz (in imag.: MLWl. 4): MLWWalth. Spir. Christoph. II prol. 5 sui decimas pro fructibus agri ... aecclesiae vehat ad -adonaria quisque gratis. MLWCarm. imag. 11,1,5 obtulit Heinricus hunc librum ... in -adonaria templi, ut sit perpetuum decus illic omne per aevum. MLWCarm. de Iuda 2,316 nil huius doni decet ad -adonaria poni.de ipso templo (spectat ad Verg. georg. 3,533): Gloss. II 641,59 St.-S. -adonaria vvihhusun. β donum (votivum)Geschenk, Weihegabe: MLWEinh. Karol. 16 p. 19,17 legati eius, quos cum -isdonariis ad ... Domini ... sepulchrum ... miserat. MLWWalahfr. Gall. 2,6 optulerunt donatores -umdonarium, quod ... in supremis non poterat perire periculis. MLWWipo gest. 6 p. 28,20 in -isdonariis frequentibus, quibus eos (milites) fortia audere coegit rex eqs. persaepe. v. et p. 299,13.in imag.: MLWWalahfr. Blaithm. 169 cum sanctis, quorum meritis mea crimina solvi credo, quibus laudum supplex -adonaria misi. MLWRup. Tuit. trin. 32,28 MLWl. 1668 illud ... nostram exiguitatem contristat, quod ... non omnium (sc. virorum clarorum veteris testamenti) singulos licuit agnoscere vultus vel -adonaria confessionis ponderare, quae a singulis offeruntur. b publ. et iur.: α donatioSchenkung: MLWConc. Merov. p. 140,9 quia multae tergiversationes infidelium ecclesiam quaerunt collatis privare -isdonariis (item p. 189,6). MLWChart. Fuld. A 527 p. 234,30 (dipl. Ludow. Pii) placuit ... idem -umdonarium nostrum cum nostrę imperialis dignitatis preceptione munire et sigillo nostrę maiestatis insignire. MLWChart. episc. Wirz. I 72 p. 32,9 prędia ... hęc -odonario acquisivi (sc. episcopus) a milite meo Gozwino. MLWDipl. Conr. III. 148 p. 271,18 -adonaria supradicta ... edicti nostri munimento constare et permanere decernimus. MLWal. β tributum, praestatio doni q. d.Abgabe, sog. (Pflicht-)Geschenk: MLWDipl. Karoli III. 47 p. 78,29 ut nullus publicus exator (sic) census aut -adonaria aut mansionatica vel aliqua publica servitia ab eis (hominibus) exigat (item 85 p. 138,23; inde MLWDipl. Otton. I. 256 p. 366,13). MLWDipl. Otton. II. 253 p. 287,30 ita ut ... tributa ab eis (servis et ancillis), angarias et opera, census et -adonaria exigant principes saeculares. MLWActa imp. Winkelm. I 734 p. 581,2sq. si ... -adonaria fiant alia quam esculentum et poculentum ab illis, qui sunt in regno, de mutuo tantum diminuatur, quantum erit in -isdonariis, salvo quod, si tam -adonaria quam mutua sint eidem (comiti) necessaria pro acquisitione terre, utrumque habebit. al. γ stipendium, collatio, alimentaZuschuß, Zuwendung, Unterhalt: MLWEgilm. epist. p. 360,17 cum ... Karolus ... singulos ... episcopatus ex decimarum stipendiis constituisset, quia aliis ... pastores et episcopi -isdonariis carebant, unde paulatim roborari christianitas potuisset (item MLWDipl. Ludow. Germ. 51 p. 69,12 [spur.]). MLWChron. Reinh. MLWa. 1197 p. 555,22 quod quingentos pugnatores ... in sufficientibus -isdonariis et victualibus ... ad recuperationem Terre Sancte in Tyro ... decertantes haberet imperator. MLWChart. Burgenl. I 102 p. 69,34 (dipl.) volumus (sc. rex) ... eos (monachos) esse liberos ... in omnibus locis regni nostri sive inportando sua seu exportando nostra -adonaria (item 161 p. 119,20 [dipl. MLWspur.]. MLWal.). al. Mandrin
3836 Zeichen · 211 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Donarius

    Goethe-Wörterbuch

    Donarius lat: jd, der ein Geschenk angenommen hat 1) ; redender Name eines bestechl Richters ReinF VIII 328 1) vgl Du Ca…

  2. Latein
    donarius

    Mittellateinisches Wb.

    donarius , -a, -um . 1 adi. i. q. ad praestationem doni q. d. pertinens — die Abgabe des sog. Pflichtgeschenkes betreffe…

Verweisungsnetz

3 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit donarius

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von donarius 2 Komponenten

donar+ius

donarius setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — donarius kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „donarius". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/donarius/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „donarius". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/donarius/mlw. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „donarius". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/donarius/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_donarius_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„donarius"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/donarius/mlw},
  urldate      = {2026-05-10},
}