Eintrag · Mittellateinisches Wb.
diverticulum n.
diverticulum, -i n.MLWscript.: -rdi-: MLWGloss. I 104,9 St.-S. (var. MLWl.) -col-: MLWGloss. I 104,9 St.-S.MLWmetr. -tīc-: MLWl. 33. 1 trames, callis (transversus) — (Neben-, Seiten-)Weg, (Schleich-)Pfad: a proprie vel in imag.: α in univ.: MLWGump. Wenc. 8 p. 216,20 -orumdiverticulorum ac semitarum lapillosa ... inter civitates itinera ... perlustrabat. MLWPetr. Dam. epist. 40 prol. 4 postica latro per -adiverticula repit. MLWGesta Lob. 11 sepius ... nocturno -odiverticulo iacendo pauperes mansionarios ... affligunt advocati. Epist. Albert. Beh. 51 (MLWMG Briefe I. 2000. p. 201,8) falsiloqui excitati adversus ecclesiam exorbitantes per amfractus varios more vulpis captiosa -adiverticula exquirebant. MLWal. β iter devium — Abweg, Irrweg, Umweg: MLWAlcuin. epist. 137 p. 211,17 nec per -adiverticula (verticula MLWvar. l.) cuiuslibet novitatis in dexteram vel in sinistram a via regia declinate (sc. fratres). MLWErmenr. ad Grim. 13 p. 548,2 tantum ductoribus illius (sc. Consentii grammatici) in huiusmodi -odiverticulo non consentiamus. MLWBenzo ad Heinr. IV. 1,14 fuerit ... ridiculum iteratę reversionis -umdiverticulum. γ effugium — Ausweg, Fluchtweg: MLWAnnal. Altah. MLWa. 1046 p. 43,3 sic ... concluserant optimates iter regi suo, ut non haberet -umdiverticulum ullo in loco. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1074 p. 180,3 cum omnia prius incassum pertemptasset rex -adiverticula, ... permisit, ut MLWeqs. MLWChart. Hall. 106 p. 108,32 legatus fratrum de Halle ... -adiverticula querens contra racionem inducias peciit. MLWal. b translate: α digressio, excursus — Abschweifung, Exkurs: MLWRuotg. Brun. 16 a -odiverticulo ad propositum redeamus (MLWsim. MLWFolcuin. Lob. 26 p. 67,41. MLWPetr. Dam. epist. 36 p. 344,31). MLWGozech. epist. 38 MLWl. 888 ad quae verborum -adiverticula me traxisti (sc. frater) dulcedine tuae caritatis ebrium?de melodia: MLWGuido Augens. mus. 519 consideratur ... compositio secundum ... multiplices -orumdiverticulorum varietates (MLWsim. MLWIoh. Aegid. mus. 12,5). β tortuositas — Geschraubtheit: MLWConr. Hirs. dial. 1638 scientiam ... mundanam professi querunt in literis suis ambitiosa oratorie declamationis -adiverticula. MLWHildeg. vit. mer. 6,883 hec ... vera sunt, et homini huic, quae simplex in -isdiverticulis verborum est, veraciter ostensa sunt. γ subterfugium, tergiversatio — Ausflucht, Vorwand, Ausrede: MLWAnselm. Bis. rhet. 13 p. 125,6 pocius querere videris (sc. Rotilandus) -umdiverticulum quam MLWeqs. MLWAnselm. Leod. gest. 65 p. 229,12 responsalis ... moras redimere et quasi -adiverticula querere ... nitebatur. MLWHonor. August. glor. 3 cur ... tergiversando ad personarum qualitatem -adiverticula facis? δ perversio, depravatio — Verdrehung, Verfälschung: MLWChart. Salisb. II 633 p. 134,7 (a. 1209/ 10) prepositus intendens vacare potius quam secularium disputationum -isdiverticulis obviare. 2 deversorium, hospitium — Rastplatz, Unterkunft, Herberge: a in univ.: Vita Gang. I 4 (MGMer. VII p. 159,18) cum ... ab itinere -umdiverticulum cum suis peteret, ut MLWeqs. MLWAnselm. Leod. gest. 33 pauperum manus, qui sese per nota viarum -adiverticula divisissent, largiter replendo. MLWDipl. Heinr. IV. 469 ut ... nocturna seu diurna -adiverticula commeancium negociatorum cum deposicione ... sarcinarum eorundem Laubiis habeatis (MLWsc. abbas cum fratribus; inde MLWGesta Lob. 13). MLWBerth. Zwif. chron. 29 p. 232,1 dedit dux ... unum mansum ad -umdiverticulum nobis in eandem silvam pergentibus maxime necessarium. MLWal. b habitaculum, sedes — Wohnsitz: MLWFund. Consecr. Petri p. 292,14 principes ... ad sua -adiverticula cum magno gaudio repedarunt. c camera, cubiculum — Zimmer, Kammer, Raum: MLWMirac. Liutg. II 11 pauper quidam in -isdiverticulis episcopalis domus ... repertus. Chart. ord. Teut. 139 p. 139,13 alii ... omnia sancte domus -adiverticula incontinencie sue sordibus macularant. MLWSalimb. chron. p. 160, 27 in ... palatio plures erant camere et -adiverticula multa. 3 intimum et extremum — das Innerste und Äußerste: MLWGodesc. Aquens. opusc. 4,12 p. 146,24 non per testiculum intravit mors ad oculum, sed per oculum ad animam vivificantem et testiculum et omnia -adiverticula membrorum. Gansweidt