ditonus

ditonus (bitonus) -i m. (δίτονος) I. große Terz II. Bezeichnung für ein Intervall mit drei Tonstufen (große oder kleine Terz) — I. major third II. term that designates an interval with three degrees (major or minor third) I große Terz — major third [syn.: semidiatessaron] A als Einzelintervall — as single interval 1 Etymologie — etymology [s.XI] LmLLib. argum. 71 p. 25: Ditonus quare dicitur? ‚Di‘ Graece Latine ‚duo‘. Inde ditonus dicitur a duobus tonis. LmLIoh. Cott. mus. 8, 10: Ditonus Graece appellatur, quod duos in se tonos habeat. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 496b: Dytonus... dicitur a ‚dya‘, quod est ‚duo‘, et ‚tonus‘, quasi duos tonos continens. LmLMetrol. 84 p. 76. LmLAnon. Couss. VII 11, 8. LmLLambertus p. 258a. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 35. LmLHier. Mor. 14 p. 59, 22. LmLTrad. Garl. plan. I 176 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 102. LmLTrad. Garl. plan. V 135). LmLTrad. Garl. plan. V 161. al. LmLAnon. Ratisb. 3, 6. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. LmLTrad. Franc. I p. 18. LmLAnon. Couss. IV p. 69, 12. LmLPs.-Mur. summa 958: Ditonus dicitur quasi duplex tonus. LmLEngelb. Adm. 2, 2, 6: dytonus nominatus a duobus tonis. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b. LmLIac. Leod. cons. 19. LmLInterv. Proportionum p. 19. LmLInterv. Sunt autem p. 22. LmLIac. Leod. spec. 4, 4, 4: aliae (sc. coniunctiones) ab aequalitate partium, quas includunt, nominantur, ut ditonus, tritonus. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 91. LmLPetr. Palm. p. 509. LmLQuat. princ. 2, 13. al. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLCompil. Ticin. p. 23. LmLHenr. Zel. 39: Ditonus dicitur quasi divisio, id est de duobus tonis. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 32. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 24 p. 114, 6. LmLProsd. contr. II 3, 5. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 733. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 1. LmLUgol. Urb. 1, 22, 8. LmLTact. Opusculum 136. LmLAnon. Philad. 51. LmLThom. Bad. p. 93. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 18. LmLTrad. Holl. II 33 p. 21 (p. 423b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. LmLTrad. Holl. IV 36. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 17. LmLConr. Zab. tract. OO 11: Dytonus per y Graecum <scribendus> a ‚dya‘ Graece, id est ‚duo‘ Latine, appellatur. LmLFr. Gafur. extr. 7, 5, 3. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 4, 6. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 10. LmLFr. Gafur. op. 5, 7. LmLNicol. Burt. 1, 21, 120. LmLBonav. Brix. 14, 41. LmLLad. Zalk. A 61. LmLMich. Keinsp. 6, 25. LmLCompend. mus. 78. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 7 p. 30. LmLInterv. Prima species p. 229. LmLContr. Ad sc. artem p. 68b. LmLContr. Volentibus I p. 24b. 2 qualitative Bestimmung — qualitative designation a als Dissonanz — as dissonance [s.XII] LmLGuido Aug. 76: Harum septem coniunctionum, ubi diapason includamus, quatuor priores dicuntur dissonantie, tonus []videlicet, semitonum, ditonus, semiditonus (inde LmLMus. man. 29, 12). LmLTheinr. Dov. 1, 1, 11: Ditonus et diapente cum semitonio, quamvis dissonantiae, tamen admittuntur in organa. [s.XIII] LmLMus. man. 29, 7. LmLLambertus p. 260a: Quarum autem (sc. dissonantiarum) quedam dicuntur imperfecte, quedam medie et quedam perfecte. Imperfecte vero sunt tonus, semitonium et tritonus ... Medie vero sunt ditonus et semiditonus (ed.: semitonium). Perfecte sunt tonus cum diapente et semitonium cum diapente. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 260, 37: Quidam vero ditonum et semiditonum inter discordantias medias posuerunt. LmLWalt. Odingt. 2, 10, 14: Superpartiens vero nec integrum servat nec singulas admittit partes, sed plures partes, et ideo ipsa relicta est. Et per consequens ditonus et semiditonus non sunt symphoniae. Verumtamen quia vicinae sunt sesquiquartae et sesquiquintae habitudinibus, quarum unitas facit differentiam, iccirco plurimos (pro plurimi?) estimant consonas esse. Et si in numeris non reperiantur consoni, voces tamen hominum sua subtilitate ipsos ducunt in mixturam suavem et penitus in consonum. LmLWalt. Odingt. 2, 15, 2: Concordes discordiae sunt sex: semiditonus, ditonus, diapente cum tono, diapason et semiditonus, diapason et ditonus, diapason et diatessaron. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 11: Sed si tonus non est consonantia, qui inest in proportione musicali, quanto minus semitonium, quod est pars eius, et ditonus et semiditonus, quorum nulla est proportio? LmLIac. Leod. spec. 2, 36, 14: haec consonantia (sc. diatessaron) secundum antiquos est minima inter consonantias ... quantum ad illos, qui nec ditonum, nec semiditonum, nec tonum in numero posuerunt consonantiarum. LmLIac. Leod. spec. 4, 14, 2: consonantiarum autem vocum inaequalium ... aliae prope consonae, quae non perfecte discordant ut tonus, semiditonus, ditonus et consimiles ad melos aptae. LmLIac. Leod. spec. 6, 32, 28: Ditonus autem et tritonus inter consonantias et concordias ab antiquis non numerantur. al. LmLComm. Boeth. II p. 348, 17: dissonancie sunt tres: tonus perfecta scilicet dissonancia ... medie sunt semiditonus bona, ditonus melior, tonus cum diapente optima de mediis appellatur. Secundum quosdam eciam sex vocantur concordes discordie, scilicet semiditonus, ditonus, diapente cum tono, diapason cum semiditono, diapason cum ditono, diapason cum diapente; que concordes discordie pro eo dicte sunt, quod ipse et si discordent, aliis preposite tribuunt eisdem concordiam suaviorem. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 59 p. 210, 6: Toni vero et semitonia, ditoni atque semiditoni non sunt consonantie, sed intervalla quedam et spatia vocum et membra consonantiarum. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 21: aliae sunt omnes dissonantiae, quamquam ditonus ac semiditonus, tonus cum diapente sive semitonium et huiusmodi sint compassibiles. al. LmLTrad. Holl. VI 17, 9: Medie (sc. dissonancie) sunt sicut dytonus et semidithonus. LmLNicol. Burt. 2, 1, 12: Emmeles autem sunt, quae, cum non sint consonae, tamen aptantur ad contrapunctum, ut est dytonus, semidytonus, diapente cum tono et diapason cum dytono et huiusmodi. b als Konsonanz — as consonance [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 1, 12: dissoni quam plurimi auditus iudicio (ms.; ed.: ruditio) in numerum admittuntur consonantiarum, ut sunt termini ditoni, diapente cum semitonio, ter et quater diapason. [s.XIII] LmLMus. man. 29, 16: nota, quod duae illarum, quas dicit (sc. Guido Augensis) dissonantes, ditonus scilicet et semiditonus, aliquando non solum nihil dissonare probantur, sed et decenter consonare in voce dumtaxat humana, cum tonus et semitonium semper discordent. Quod evidenter apparet in primo passu cantus huius duplicis „Austro terris <influente>“, in quo consonat ditonus, sicut et in locis fieri solet, quando canens et succinens pariter in eandem vocem debent ex diversis locis occurrere. LmLIoh. Garl. mens.[] 9, 8: Imperfecta (sc. concordantia) dicitur, quando duae voces iunguntur in eodem tempore ita, quod una vox ex toto percipitur ab alia secundum auditum, et hoc dico secundum concordantiam, et sunt duae species, scilicet ditonus et semiditonus. ... Sic apparet, quod sex sunt species concordantiae, scilicet unisonus, diapason, diapente, diatesseron, ditonus, semiditonus. al. LmLAnon. Couss. VII 11, 23: Notandum est, quod unisonus et dyapason sunt consonantiae perfectae, dytonus et semidytonus sunt inperfectae, dyatesseron et dyapente dicuntur mediae (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 2). LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 5: Quatenus autem ditonus et semiditonus in concordantiarum numero debeant collocari, patet per cantus musicos approbatos, in quibus saepius sunt reperti. al. LmLFranco Col. 11, 9: Imperfectae (sc. concordantiae)... sunt duae, scilicet ditonus et semiditonus. LmLPs.-Franco comp. 1, 5: Consonantiarum 3 ... sunt per accidens, scilicet semiditonus, ditonus in ordine ad diapente vel unisonum, vel tonus cum diapente in ordine ad diapason. LmLHier. Mor. 15 p. 72, 3: quod ditonus simul et semiditonus sint consonantiae, sensui patet. LmLHier. Mor. 15 p. 72, 20: Secundariae vero consonantiae sunt XXX, scilicet semiditonus, ditonus, minus diapente, tritonus eqs. al. LmLTrad. Franc. I p. 32: Imperfectae (sc. consonantiae) sunt ditonus et semiditonus, quae sunt bonae veniendo a diapente in diapente vel a diapente ad unisonum. LmLAnon. Couss. IV p. 85, 32: Concordantiae organi puri regulares dicuntur unisonus et diapason, diatesseron et diapente, semiditonus et ditonus; et istae sex dicuntur primae concordantiae. al. LmLIoh. Groch. 54. al. LmLEngelb. Adm. 2, 15, 2. LmLWalt. Odingt. 2, 10, 14 (cf. LmL col. 1065, 11). [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 2. LmLIac. Leod. cons. 21: Est autem semiditonus consonantia melior ditono, maxime, cum suae voces dulciter simul proferantur. al. LmLIac. Leod. spec. 4, 36, 1: illae voces, quas Ptolomaeus vocat <emmeles>, quae, etsi non sint perfecte consonae, possunt tamen recte aptari ad melos, quia partes sunt principaliores aliquarum perfectarum concordiarum ut semiditonus et ditonus. His duabus inter non perfectas concordias in discantibus amplior est usus. Placet enim multis una tertia, si dulciter in loco suo, scilicet ante unisonum vel diapente, decantetur. LmLIac. Leod. spec. 4, 36, 4: mediis concordantiis, semiditono scilicet et ditono. al. LmLPetr. Palm. p. 512. LmLQuat. princ. 4, 1, 12. al. LmLGoscalc. 2, 1 p. 110, 5. al. LmLHeinr. Eger 4 p. 43: Imperfecta (sc. species) est, quando ab auditu multum differe sentiuntur, non tamen discordant, et sunt duo, scilicet semiditonus et ditonus. Semiditonus tamen melior est, ex quo semitonium habet, cuius dulcedinem omnis concordantia requirit. LmLComm. Boeth. II p. 362, 25: Quamplures siquidem ditonum et semiditonum consonos esse existimant pro eo, quod sunt vicine sesquiquarte et sesquiquinte habitudinibus ... qui etsi in numeris non reperiantur consoni, voce tamen hominum sui subtilitate ipsos ducunt in mixturam suavem. al. LmLHenr. Zel. 4. [s.XV] LmLOrig. et eff. 12, 3. LmLIoh. Olom. 7 p. 32: Semiditonus ... imperfectius et mollius sonat quam ditonus. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 59 p. 208, 6: habendum iudicium est de Guidonistis, qui ob penuriam rationis dicunt tonum, semitonium, ditonum et semiditonum consonantias esse (cf. LmL col. 1074, 54) LmLAnon. Philad. 62. LmLIoh. Keck 4 p. 326b. LmLAnon. Carthus. theor. 20, 7. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 2, 12, 3. LmLTact. Bona 14: due sunt species perfecte, scilicet diapente et diapason. ... Et illis additur dytonus, scilicet tertia perfecta. LmLIoh. Tinct. diff. 3. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 3, 4: Imperfecte (sc. consonantie) dittonus et semidittonus veniendo a dyapenthe vel a dyapason ad unisonum et e converso. LmLCompos. Natura 2, 7. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 13. al. LmLAdam Fuld. 2, 10. LmLAnon. Couss. I p. 445. LmLAnon. Tegerns. III p. 103. LmLContr. Ad sc. artem p. 69a. LmLContr. Circa modum p. 28, 33. al. LmLContr. Septem s. cons.[] 63 p. 148 (p. 466b). al. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306b. LmLContr. Sex s. spec. II p. 382. LmLContr. Volentibus I p. 27a. 3 quantitative Bestimmung — quantitative designation a als Intervall mit drei Tonstufen (zwei Ganztönen) — as interval with three degrees (two tones) [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 61: ‚ditonum‘: duos tonos. al. [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 255a: tonus et tonus, id est ditonus. LmLAdalb. 1B, 17. LmLGuido micr. 4, 6: Item inter aliquam vocem et tertiam a se tum ditonus est, id est duo toni, ut a ⋅C⋅ ad ⋅E⋅; tum semiditonus, qui habet tantum tonum et semitonium, ut a ⋅D⋅ in ⋅F⋅ et reliqua. LmLGuido reg. 86. LmLGuido ep. p. 486, 206: Ditonus autem est, cum inter duas voces duo sunt toni, ut inter terciam et quintam. al. LmLLect. Guid. p. 44. LmLInterv. Diapason p. 59. LmLComm. Guid. 69 p. 105. LmLLib. spec. 43 p. 34: Ditonus habet species? Non. Quare? Quia ditonus constat ex tono et tono. LmLPs.-Guido arithm. p. 59b: omnis vox ad tertiam a se semiditonus est aut ditonus. LmLFrut. brev. 6 p. 51: Est autem ditonus integrum et sibi cohaerens duorum tonorum spatium. [s.XI-XII] LmLQuaest. mus. 1, 21 p. 56: Ditonus uniformis est ex duobus tonis. LmLTheog. Mett. 4, 3 (p. 184b). LmLIoh. Cott. mus. 8, 10. LmLTrad. Guid. 2. LmLGuido Aug. 72: Ex quibus duabus simplicibus quatuor composite coniuntiones nascuntur, scilicet ditonus, qui componitur ex duobus tonis. LmLTon. Parkm. p. 108. LmLAnon. La Fage I 4, 2. LmLTheinr. Dov. 1, 4, 8: Trichordum: ditoni et semiditoni. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 487a. LmLMus. man. 32, 2. al. LmLMetrol. 61 p. 74. LmLIoh. Aegid. 14, 4: Unde sicut se habet semitonus ad tonum, ita semiditonus ad ditonium seu ditonum. al. LmLAmerus 19, 1. al. LmLAnon. Couss. VII 11, 8. LmLLambertus p. 258a (inde LmLTrad. Lamb. 3, 5, 7). LmLAnon. Emmeram. 4 p. 262, 35. al. LmLHier. Mor. 14 p. 59, 21. al. LmLTrad. Garl. plan. I 92. al. LmLTrad. Garl. plan. II 98. al. LmLTrad. Garl. plan. III 46. LmLTrad. Garl. plan. V 160. LmLAnon. Ratisb. 3, 6. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. al. LmLTrad. Franc. I p. 18. LmLAnon. Couss. IV p. 68, 19. LmLVers. Postquam pro 94. al. LmLIoh. Groch. 54. LmLPs.-Mur. summa 958. LmLEngelb. Adm. 2, 2, 3. al. LmLWalt. Odingt. 2, 6, 8. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 8. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b: Dytonus constat ex tribus vocibus, in quibus invenimus duos tonos ..., et nominatur tertia perfecta. LmLGuido Dion. 1, 1, 236. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 8. LmLIoh. Mur. spec. 2, 118. LmLIac. Leod. cons. 19. LmLInterv. Proportionum p. 19. LmLInterv. Sunt autem p. 22. LmLIac. Leod. comp. 2, 3, 6. LmLIac. Leod. spec. 2, 77, 3: Est autem advertendum, quod ditonus multipliciter potest <sumi>, uno modo pro duobus minoribus tonis simul iunctis, secundo modo pro duobus maioribus, tertio modo pro minore et perfecto tono, quarto pro minore et maiore tono simul iunctis, quinto pro perfecto et maiore tono, sexto pro duobus perfectis tonis iunctis simul immediate secundum sub et supra. Et omnes hi ditoni in natura sunt possibiles et eis propriae suae respondent numerales proportiones. Sed doctores <loquuntur> et nos loqui intendimus de solo ditono, qui ex duobus praecise constat tonis integris. LmLIac. Leod. spec. 2, 80, 7: Sed ditoni divisio in semiditonum et in maius semitonium in partes inaequales est, vel in tria minora semitonia et in maius et comma, vel in quattuor minora semitonia et in duo commata. Hae omnes partes, si simul secundum sub et supra iungerentur, ditonum redderent, sed sola divisione eius in tonos duos in sonis utimur. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 91. al. LmLQuat. princ. 2, 13. al. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 28: dytonum invenerunt inter tres cordas, quarum prima se habebat ad mediam sicut media ad tertiam. eqs. LmLIoh. Boen mus. 1, 45. al. LmLAnon. Michaelb. I p. 48. LmLGoscalc. 1, 9 p. 100, 5. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. LmLComm. Boeth. II p. 278, 8. LmLCompil. Ticin. p. 23. LmLAnon. Mediol. 1, 6. LmLHenr. Zel. 39. al. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLAnon. La Fage II p. 424: []Dictonus est dispositio trium vocum et coherentia duorum tonorum. LmLAnon. Seay p. 31. al. LmLAnon. Monac. II 73: Tertia autem aliquando continet in se ditonum, aliquando semiditonum. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 32. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 24 p. 114, 4. al. LmLProsd. contr. II 3, 5: tercia maior est illa, que in se duos continet tonos, et hec alio nomine ditonus, quasi combinatio duorum tonorum appellatur. LmLIac. Theat. 15. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 733: Diptonus est duorum sonorum inequalium in duabus diversis et mediatis manus musicalis partibus existentium tonosque duos amplectantium acceptio. ibid. al. LmLAnon. Claudifor. 6, 4, 1. LmLUgol. Urb. 1, 23, 8: semitonia duo sunt maiora et duo minora in diphtono implicita. al. LmLAnon. Philad. 51. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLThom. Bad. p. 93. LmLIoh. Keck 2 p. 323a. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 10. al. LmLTrad. Holl. I p. 175. al. LmLTrad. Holl. II 33 p. 21 (p. 423b). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 35: Dithonus est modus quartus et est distantia sive intervallum duorum tonorum continuorum faciens saltum unius vocis in tertiam ac fortiter et viriliter sonans. LmLTrad. Holl. III 5 p. 39 descr.: In 3 (sc. chordis) intense et sic est dythonus, remisse et sic semidithonus. LmLTrad. Holl. IV 36. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 17. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 3, 29: semiditonus per diesin, cuius haec est nota ♯, ditonus fiat integer. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 20. al. LmLConr. Zab. tract. OO 11. al. LmLConr. Zab. mon. N 2. LmLIoh. Tinct. diff. 4. LmLFr. Gafur. extr. 7, 5, 2. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 6. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 4, 5. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 9. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLBart. Ram. 1, 1, 3 p. 6: Unde inter ⋅C⋅ et ⋅E⋅ spatium, quoniam ex tonis duobus constat, ditonus sive bitonus dicitur. LmLNicol. Burt. 1, 21, 120. al. LmLBonav. Brix. 14, 41. LmLLad. Zalk. A 61. al. LmLGuill. Pod. ench. 30 p. 391. LmLGuill. Pod. 1, 18. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3. al. LmLMich. Keinsp. 6, 25. LmLErasm. Hor. p. 74b. LmLCompend. mus. 76: De ditono. Ditonus est duorum sonorum seu vocum per duo spatia plena, integra atque perfecta iunctorum acceptio. Habet ergo ditonus duos tonos, voces tres et intervalla duo, et quia ex tonis est eius compositio, debet esse perfecta, plena et integra eius pronuntiatio. LmLCompil. Salisb. 76. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 7 p. 30. al. LmLInterv. Prima species p. 229. LmLContr. Ad sc. artem p. 68b. LmLContr. Circa modum p. 28, 27. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Inprimis 5, 13. LmLContr. Quatuor sunt p. 410a. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306a. LmLContr. Species plani 6. LmLContr. Volentibus I p. 24b. LmLMon. Boetius p. 234, 65. LmLMon. Figure I p. 175, 50. b als Zahlenverhältnis — as numerical ratio [s.XI] LmLAdalb. 1B, 12: Si duae chordae aequales et similes duobus ponderibus tendantur, quorum unum sit sesquioctavum ad alterum, fiet consonantia, quae dicitur tonus. ... Addatur tertia chorda, et tendatur decem libris et earum octava unius; sic proveniet iterum tonus. Igitur inter primam chordam et tertiam fiet ditonus. LmLAdalb. 1B, 14: Si ergo tres chordae aequales et similes tribus tendantur ponderibus, quae habeant proportionem primi ad secundum sicut LXIIII^or ad LXXII, item secunda ad tertiam sicut 72 ad 81, fiet tonus a prima chorda ad secundam et alius tonus a secunda ad tertiam. Ergo a prima ad tertiam fiet ditonus. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 1, 19, 1: De <terminis> ditoni. Ditoni vero hoc modo: quaere, quis numerus in 8 et 9 aequalia partiri possit, ut octava quidem partem sui auctus in acutam partem unum, nona vero minutus alium in gravem terminet; hic autem est 72, scilicet occies 9 et nonies 8. Qui octava parte sui crescens reddit 81, nona vero decrescens facit 64; horum itaque ultimi (ms.; ed.: ultum) ditonum proportione superpartiente 17 sexagesimas quartas terminant. LmLTheinr. Dov. 2, 6f, 2: ditonus, qui sesquiquartae sonorum proportioni, quae prima sequitur sesquitertiam, adeo propinquus est, ut octogesima prima tantum []parte maioris termini hic superet hanc, quod auditu percipere difficile est. [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 10, 6. LmLHier. Mor. 17 p. 148, 24: Ditonus in sonis est super decem et VII partiens sexagenas quartas in numeris, ut LXXXI ad LXIIII. LmLTrad. Garl. plan. I 66 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 41. LmLTrad. Garl. plan. III 102. LmLTrad. Garl. plan. IV 11). al. LmLIoh. Groch. 54. LmLWalt. Odingt. 2, 5, 15 descr.: 192 : 243 ditonus. LmLWalt. Odingt. 2, 6, 8 descr.: 1536 : 1944 ditonus. al. [s.XIV] LmLPs.-Mur. arg. p. 108b. LmLIac. Leod. spec. 2, 79, 1: Quod ditoni proportio maior sit quam sesquiquarta, minor tamen quam sesquitertia. LmLIac. Leod. spec. 5, 39, 17: inter 2916 et 2304 est integra ipsius ditoni proportio. al. LmLQuat. princ. 2, 23 (sim. LmLTrad. Ptol. p. 285a). LmLIoh. Boen mus. 1, 51. al. LmLComm. Boeth. II p. 362, 15. al. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 232 app. crit. al. [s.XV] LmLOrig. et eff. 21, 2. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 24 p. 116, 1. LmLProsd. spec. p. 741. al. LmLUgol. Urb. 5, 15, 14: quod isti numeri 5832 et 4608 habeant diphtoni proportionem, probatur. al. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLIoh. Keck 5 p. 328b: habebis quinque terminos illos, videlicet 524288, 531441, 559872, 629856, 708588, quorum ... tertius et quintus ditonum... resonabunt. al. LmLAnon. Carthus. theor. 21, 12. al. LmLTrad. Holl. VI 29, 15: Tres autem que restant consonancie, hoc est ditonus, semiditonus et semithonium, a numerorum proporcione sunt separate; nam aut in nullis cadunt proporcionibus aut nimis difficilibus, ut eas vix philosophorum intelligencie comprehendant. LmLFr. Gafur. extr. 7, 5, 4. LmLBart. Ram. 3, 2, 3 p. 98: Verum si ad <⋅q⋅> ⋅h⋅ comparetur, in sesquiquarta collatione esse deprehendimus. Et ex ista comparatione ditonus sive bitonus consonantia fit. LmLIoh. Hoth. exc. p. 24. LmLAdam Fuld. 4, 4: sesquiquarta proportio metiri haberet ... ac sub ditono consonantia locatur. ibid. al. LmLErasm. Hor. p. 87a. LmLMon. Boetius p. 234, 65. LmLMon. Si quis p. 132, 17. 4 im Tonsystem lokalisiert — situated within the tonal system [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 6 p. 320, 19: trite autem hyperboleon diatonos a nete hyperboleon ditonum distat. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 4, 6, 36. [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 255a: ⋅Γ⋅ ... ad ⋅B⋅ vero est tonus et tonus, id est ditonus. LmLBerno prol. 5, 16 app. crit.: ⋅B⋅C⋅D⋅E⋅, quae est semitonium et ditonus. ibid. al. LmLGuido micr. 4, 6. al. LmLAribo 72 p. 8: ditonus a ⋅C⋅ in ⋅E⋅. LmLComm. Guid. 69 p. 105. al. LmLLib. argum. 51 p. 23: De ordinatione ditoni. ⋅Γ⋅ ditonus ⋅B⋅, ⋅C⋅ ditonus ⋅E⋅, ⋅F⋅ ditonus ⋅a⋅ eqs. al. LmLLib. spec. 42 p. 34. LmLTon. Aug. p. 101a. LmLOrg. Berol. 29. al. LmLVers. Ars est 62. LmLFrut. brev. 16 p. 108. al. [s.XI-XII] LmLQuaest. mus. 1, 4 p. 15. LmLIoh. Cott. mus. 8, 18 descr.: Ditonus: ut - intensio - mi - remissio - ut. LmLTrad. Guid. 2. LmLGuido Aug. 441. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 487a: Dytonus est consonantia constans ex duobus tonis continuis, cuius sunt species, scilicet ut mi, fa la ascendendo, la fa, mi ut descendendo. al. LmLMus. man. 19, 1. al. LmLMetrol. 61 p. 74. LmLAmerus 20, 16. al. LmLLambertus p. 258a. LmLAnon. Emmeram. 4 p. 264, 10. LmLHier. Mor. 23 p. 171, 24. al. LmLTrad. Garl. plan. I 177. al. LmLTrad. Garl. plan. II 101. al. LmLTrad. Garl. plan. V 160. al. LmLAnon. Ratisb. 3, 6. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. al. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 12. al. LmLVers. Postquam pro 135-139. LmLPs.-Mur. summa 958. LmLEngelb. Adm. 2, 28, 9: hec consonancia dicitur dytonus et est coniunctio quarta, ut a ⋅C⋅faut in ⋅E⋅lami. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 5. LmLIac. Leod. cons. 23. LmLIac. Leod. comp. 1, 5, 18. LmLIac. Leod. spec. 5, 30, 9: trite hyperboleon distet per ditonum a nete hyperboleon. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 92: Et habet dytonus duas species adscendendo de ut ad mi et de fa ad la vel e converso descendendo, et habet fieri XIII vicibus per voces manus. LmLIoh. Mur. contr. 8. LmLQuat. princ. 2, 17. al. LmLIoh. Boen mus. 1, 45. al. LmLAnon. Michaelb. I p. 48. LmLGoscalc. 1, 9 p. 100, 5. LmLHeinr. Eger 3 p. 41. al. LmLComm. Boeth. II[] p. 274, 6. LmLCompil. Ticin. p. 23. LmLAnon. Mediol. 1, 6. LmLHenr. Zel. 54. LmLCompil. Lips. p. 134. al. LmLAnon. Seay p. 31. LmLAnon. Monac. II 73. [s.XV] LmLIoh. Olom. 7 p. 32. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 17 p. 78, 13. al. LmLIac. Theat. 17. LmLGob. Pers. p. 184b. LmLProsd. spec. p. 733. LmLAnon. Claudifor. 6, 2, 6. al. LmLUgol. Urb. 1, 12, 8: Diphtoni denaria sunt numerositate inventi, scilicet a ⋅Γ⋅ ad ⋅C⋅, a ⋅C⋅ ad ⋅E⋅, ab ⋅F⋅ ad ⋅A⋅, a ⋅G⋅ ad ⋅C⋅, a ⋅B⋅ ad ⋅D⋅, a ⋅C⋅ ad ⋅E⋅, ab ⋅F⋅ ad ⋅A⋅, a ⋅G⋅ ad ⋅C⋅, a ⋅B⋅ ad ⋅D⋅, a ⋅C⋅ ad ⋅E⋅. al. LmLTact. Opusculum ex. 18. LmLArn. Zwoll. p. 31. LmLThom. Bad. p. 93. LmLIoh. Keck 3 p. 324b. al. LmLAnon. Carthus. theor. 22, 20 descr. al. LmLTrad. Holl. I p. 175. LmLTrad. Holl. II 36 p. 21 (p. 423b). al. LmLTrad. Holl. III 5 p. 42. al. LmLTrad. Holl. IV 40. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 3, 4. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 8, 3: De ⋅D⋅ gravi: ⋅D⋅ grave coaequatum ⋅D⋅ gravi siquidem unisonus, attamen ⋅F⋅ grave semiditonus et cum diesi ditonus. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 20. LmLConr. Zab. tract. p. 240. al. LmLFr. Gafur. extr. 7, 5, 5. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 4, 5. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 4. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLBart. Ram. 1, 1, 6 p. 16. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 40. LmLNicol. Burt. 1, 21, 120. LmLBonav. Brix. 14, 41. LmLAdam Fuld. 2, 9. al. LmLLad. Zalk. A 61: Ditonus ut mi cum fa la sibi iungit. al. LmLGuill. Pod. ench. 30 p. 391. LmLGuill. Pod. 2, 8. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3. LmLMich. Keinsp. 6, 27. LmLErasm. Hor. p. 74b. LmLAnon. Couss. I p. 444b. LmLCompil. Salisb. 76. LmLSzydlov. 7 p. 30. al. LmLInterv. Prima species p. 229. LmLContr. Ad sc. artem p. 68b. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Inprimis 5, 13. LmLContr. Quatuor sunt p. 410a. LmLContr. Quot sunt spec. p. 74b. LmLContr. Volentibus I p. 24b. LmLMon. Figure I p. 175, 50. LmLMon. Si vis facere p. 173, 19. LmLCymb. Si vis add. 2. al. 5 Verwendung — usage a allgemein — general [s.VI] LmLCassiod. inst. 2, 5, 8: Hypolydius est hypoaeolium hemitonio, hypophrygium tono, hypoiastium tono semis, hypodorium ditono praecedens. ibid. al. (inde LmLAurelian. 6, 33-36). [s.XI] LmLAdalb. 1B, 17. LmLGuido micr. 6, 17: Semitonium autem et ditonus et semiditonus, etsi voces ad canendum coniungunt, divisionem tamen nullam recipiunt. LmLGuido reg. append. 20. LmLGuido ep. p. 486, 209. LmLHermann. mus. p. 59 (p. 145b-146a) (inde LmLWilleh. Hirs. 28 (c. 27), 4-5. al.). LmLHermann. expl. p. 149b: TT duplicata ditonum titulat (inde LmLTrad. Hermann. II 5. LmLFrut. brev. 10 p. 82. LmLAnon. Wolf p. 196. LmLIoh. Cott. mus. 21, 48. Ps.-Mur. summa 1152. LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 20). LmLAribo 78 p. 8. al. LmLComm. Guid. 53 p. 120. al. LmLLib. argum. 74 p. 26: Semiditonus quare dicitur? Semis videlicet, id est non plenus ditonus. LmLLib. spec. 42 p. 34. al. LmLTon. Aug. p. 85. al. LmLAnon. Lips. p. 157: Tertius (sc. tonus)... ad ⋅C⋅ descendit a finali ditono. al. LmLOrg. Montep. 7: ⋅D⋅ ditonum non habet descendendo. LmLVers. Ars est 80: Ditonum, qui vult, per istud intelligat . LmLPs.-Guido form. 4, 2: ⋅A⋅ ditono deponitur et semitonio, elevatur autem per tonum, semitonium et ditonum et alium semitonium et ditonum usque ad alium ⋅a⋅ acutum. al. LmLPs.-Guido arithm. p. 59a. LmLFrut. brev. 8 p. 60: assumens (sc. tertius modus) supra semitonium, raro semiditonum, infra vero tonum et aliquando ditonum (sim. LmLFrut. ton. p. 134). al. LmLFrut. ton. p. 144. al. LmLPs.-Osbern. 87. al. LmLQuaest. mus. 1, 5 p. 15. al. LmLTheog. Mett. 34, interp. 3 (p. 193b) (sim. LmLUdalsc. 35. LmLTon. Baumg. 4, 2. LmLTon. Baumg. 8, 3). LmLIoh. Cott. mus. 8, 10 (inde LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27). [s.XII] LmLTrad. Guid. 3. LmLGuido Aug. 85. al. LmLTon. Gratianop. p. 52. LmLAnon. La Fage I 3, 12. al. LmLTheinr. Dov. 3, 1, 2. LmLDisc. Omnis homo I 1 p. 241. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 496b. LmLMus. man. 32, 6: Simplices namque coniunctiones sunt semitonium, tonus et ditonus. Compositae reliquae omnes. al. LmLIoh. Aegid. pr. 29. LmLAmerus 2, 25. LmLAnon. Couss. VII 10, 1. al. LmLPs.-Franco comp.[] 1, 2. LmLHier. Mor. 14 p. 61, 30. al. LmLTrad. Garl. plan. I 60 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 34. LmLTrad. Garl. plan. II 80. LmLTrad. Garl. plan. III 32. LmLTrad. Garl. plan. V 147). al. LmLTrad. Garl. plan. III 71: Semidiatesseron a minori non ponitur, quia idem est quod ditonus. al. LmLTrad. Garl. plan. V 133. al. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 34. al. LmLTon. Lips. p. 107. LmLAnon. Couss. IV p. 69, 14. LmLIoh. Groch. 17. LmLPs.-Mur. summa 958. al. LmLEngelb. Adm. 2, 22, 2. al. LmLWalt. Odingt. 2, 18, 5: Toni signum est maius S, semitonii minus s. Et ditoni maius T, semiditoni minus t. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 22: ‚Dya‘ enim Grece Latine ‚duo‘; ideo ditonus in duobus intervallis positus in dyatonico genere dicitur constitutus. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 120. al. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 8. LmLInterv. Proportionum p. 19. al. LmLInterv. Sunt autem p. 22. LmLIac. Leod. comp. 1, 3, 6. al. LmLIac. Leod. spec. 2, 74, 1: Consonantia haec semiditonus nominatur communiter, idest imperfectus ditonus et non, quia sit integra medietas ditoni. LmLIac. Leod. spec. 4, 4, 3: una tertia ut semiditonus, ditonus. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 91. al. LmLPetr. Palm. p. 514. al. LmLQuat. princ. 2, 10. al. LmLPs.-Mur. interv. p. 311a. LmLSumm. Guid. comm. 1, 10. LmLIoh. Boen mus. 3, 96. LmLAnon. Michaelb. I p. 48. LmLCompil. Ticin. p. 22. LmLAnon. Mediol. 1, 1. LmLHenr. Zel. 41. LmLPs.-Mur. mod. p. 99b: authentici toni cantantur sepius supra ditonum vel semiditonum, id est supra tertiam vocem a finalibus suis. Plagales vero se tenent sub semiditono vel sub ditono a finalibus suis. LmLAnon. La Fage II p. 424. LmLAnon. Seay p. 30. al. [s.XV] LmLOrig. et eff. 22, 1. al. LmLIoh. Olom. 7 p. 29. al. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 24 p. 114, 11: Omnis ditonus duobus intervallis positus diatonicum genus est. al. LmLIac. Theat. 18. al. LmLGob. Pers. p. 184b. al. LmLProsd. spec. p. 732. al. LmLAnon. Claudifor. 6, 1, 6. al. LmLUgol. Urb. 1, 12, 4. al. LmLIoh. Keck 2 p. 323b. al. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 1. al. LmLInterv. Notandum 9 p. 158 (p. 470b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 35. LmLTrad. Holl. IV 30. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 6, 3: Phthongi namque, sicuti dictum est, litterae sunt musicales, toni cum semitoniis syllabae ditonique cum semiditonis, diatessaron autem ac diapente dictiones. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 1, 7: nam et priscorum ignari (sc. tibicines) mutavere vocabula philosophorum appellando ditonum tertiam, diatessaron quartam et diapente quintam. al. LmLTrad. Holl. VI 6, 19. al. LmLTact. Bona 23: Ditonus dicitur tertia perfecta. LmLConr. Zab. tract. NN 1. al. LmLConr. Zab. mon. N 2. LmLIoh. Tinct. diff. 18. LmLFr. Gafur. extr. 5, 7, 3. al. LmLIoh. Tinct. nat. 21, 4: autentici per hanc licentiam infra suum finem usque ad ditonum aut semiditonum possunt descendere. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 34. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 12. LmLFr. Gafur. op. 5, 2: Dictum enim puto dyatonicum quasi dyttonum naturaliter habens in duobus intervallis (sim. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2). al. LmLBart. Ram. 1, 2, 2 p. 30: coniuncta est facere de semitonio tonum et de tono semitonium, sic et de semiditono ditonum et de ditono semiditonum. al. LmLIoh. Hoth. exc. p. 41. LmLNicol. Burt. 1, 1, 3: Elementa enim huiusmodi disciplinae sunt consonantiae et proportiones membraque proportionum et tonus, semitonium, dytonus et huiusmodi, quae ad consonantiam rediguntur. al. LmLIoh. Tinct. inv. p. 41: duabus mediis ad ditonum, ceteris vero ad diatessaron temperatis lyra sit perfectissima. LmLGuil. mon. 5 p. 32. LmLBonav. Brix. 14, 106. al. LmLLad. Zalk. B 10. al. LmLFr. Gafur. theor. 2, 3. al. LmLGuill. Pod. ench. 1 p. 363. al. LmLGuill. Pod. 2, 8: de ditono incomposito etiam necessario dicendum. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 15: Tertiae vero et quartae maneriei iudiciales chordae ditoni distantia a propriis finalibus in acutum seiunctae sunt. al. LmLErasm. Hor. p. 74a. LmLCompend. mus. 62. al. LmLFr. Gafur. gloss. 12, 4. LmLCompil. Salisb. 66. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLContr. Ad sc. artem p. 68b. LmLContr. Inprimis 5, 1. LmLContr. Species plani 1. LmLContr. Volentibus I p. 23b. al. LmLMon. Organalis p. 45. [] b als Teil größerer Intervalle — as constituent part of larger intervals [s.XI] LmLGuido reg. append. 4: Ditonus atque semis diatessaron omne replebit. LmLInterv. Diapason p. 58-59. LmLPs.-Berno mon. 7, 2. LmLWilleh. Hirs. 8 (c. 7), 18. al. LmLAribo 93 p. 57: Constitutivae partes sunt diatesseron tonus et semiditonus vel ditonus et semitonium. al. LmLComm. Guid. 94 p. 108. al. LmLLib. argum. 59 p. 25. LmLLib. spec. 40 p. 34. LmLAnon. Lips. p. 155. LmLOrg. Berol. 31. LmLPs.-Guido arithm. p. 60. LmLFrut. brev. 11 p. 89: diapente symphoniam ditono et semitonio itemque tono constantem habebis. al. LmLAnon. Wolf p. 215. LmLIoh. Cott. mus. 8, 12. [s.XII] LmLAnon. La Fage I 5, 14: De omnibus nichilominus recte interpretatur (sc. diapason), quia omnes coniunctiones et consonantias, videlicet tonum, semitonium, ditonum, semiditonum, diatesseron et diapente in se continere probatur. LmLTheinr. Dov. 3, 18, 3. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 487a-b. LmLMus. man. 32, 10. al. LmLLambertus p. 258b. LmLHier. Mor. 14 p. 60, 6. LmLTrad. Garl. plan. I 91 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 61. LmLTrad. Garl. plan. III 113. LmLTrad. Garl. plan. IV 37). LmLTrad. Garl. plan. I 199: Dytonus cum diapente est spacium inter duos unisonos continens in se dytonum cum diapente (sim. LmLTrad. Garl. plan. I 202. LmLTrad. Garl. plan. II 131-133). LmLTrad. Garl. plan. I 210 (sim. LmLTrad. Garl. plan. II 140). LmLTrad. Garl. plan. III 49: Semitritonus a minori idem <est, quod> ditonus cum semitonio maiori. LmLPs.-Thomas Aqu. II p. 35. al. LmLAnon. Couss. IV p. 68, 17. al. LmLIoh. Groch. 58: Qui enim scit, quid tonus, quid ditonus, potest de levi per additionem toni tritonum efficere. LmLEngelb. Adm. 3, 16, 4: Differencia autem tetracordorum secundum diversum ascensum et descensum per dytonos et semitonia et semiditonos constituunt diversas species dyapente et dyatesseron. al. LmLWalt. Odingt. 2, 16-17, 8. [s.XIV] LmLMarch. luc. 11, 4, 240: Quinta constat ex semiditono et ditono... Sexta ex tono, semitonio et ditono. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 155. LmLIoh. Mur. spec. 2, 119: ditonus cum semitonio minori, quod unico nomine diatessaron appellatur. LmLIac. Leod. spec. 2, 18, 2: Recipit autem (sc. diapason) et multas alias divisiones, ut in tonum cum diapente et semiditonum, in semitonium cum diapente et ditonum, in tritonum et semitritonum. Omnes enim dictae partes simul iunctae secundum sub et supra diapason constituunt in vocibus. al. LmLQuat. princ. 3, 18: diapason ... in se omnes voces sive consonancias retinet, videlicet unisonum, semitonium, tonum, semiditonum, ditonum, diatesseron, tritonum, diapente, semitonium cum diapente, tonum cum diapente, semiditonum cum diapente, ditonum cum diapente et diapason. al. LmLIoh. Boen ars 2, 17, 30. al. LmLIoh. Boen mus. 2, 53. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 102, 2: Septima species dicitur ditonus semitonatus, et est spacium inter duas voces continens in se ditonum inter duo semitonia minora. LmLCompil. Ticin. p. 24. LmLAnon. Monac. II 80: Decima in se continet diapason cum ditono. [s.XV] LmLOrig. et eff. 24, 2. LmLIoh. Olom. 7 p. 36. LmLIoh. Cicon. mus. 1, 29 p. 138, 1. al. LmLProsd. spec. p. 735. LmLAnon. Claudifor. 3, 2, 5. LmLUgol. Urb. 5, 18, 40: si pratice semidiphtono addatur diphtonus, conficitur diapente et similiter theorice, si proportioni semidiphtoni addatur proportio diphtoni, resultat proportio sexquialtera. al. LmLAnon. Philad. 62. LmLThom. Bad. p. 93. LmLIoh. Keck 2 p. 323a: Dysemiditonus quoque ditono et duabus constat diesibus, id est minoribus semitoniis. ibid. al. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 11. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 3, 21. al. LmLTrad. Holl. VI 7, 21. al. LmLConr. Zab. tract. PP 2. LmLIoh. Tinct. diff. 4. LmLFr. Gafur. extr. 7, 5, 1: Tertia vocum combinatio dicitur dittonus, qui maxime ipsius consonantie dyapason causa dicitur esse remota et ipsarum dyatessaron, dyapente consonantiarum causa propinqua, quarum etiam pars est. al. LmLIoh. Tinct. nat. 2, 6. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 2, 18. al. LmLBart. Ram. 1, 2, 8 p. 50: []Diceret tamen aliquis: quare dicimus diapente et diatessaron, quae simul iuncta complent diapason? Num quid enim idem faciet ditonus cum hexade minori. LmLGuill. Pod. 1, 6. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3. LmLContr. Est autem p. 366b. LmLContr. Quot sunt spec. p. 74b: Quarta imperfecta: Ditonus cum semitono. Quarta plena vel mala quinta: Ditonus cum duobus semitonis. ... Octava bona: Ditonus et semitonus cum quinta. LmLFist. Primam fist. I 8 p. 104. c als konstitutives Intervall des enharmonischen Tongeschlechts — as structural interval of the enharmonic genus [s.V] LmLMart. Cap. 9, 957: Et harmonia quidem, cum ab immutabilibus sonis cingitur, modulationi oboediet in acumen per diesin <et diesin> et ditonon incompositum. [s.VI] LmLBoeth. mus. 1, 21 p. 213, 16: Enarmonium ..., quod cantatur in omnibus tetrachordis per diesin et diesin et ditonum. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 21, 47, 5. al. [s.XI] LmLPs.-Berno mon. 3, 6. LmLOliva 72-74. LmLFrut. brev. 6 p. 51: Enharmonici vero generis mensuratio haec tenetur, ut singula tetrachorda in ditonum et diesin ac diesin resecentur. al. [s.XII] LmLTheinr. Dov. 3, 21, 2. al. [s.XIII] LmLMus. man. 20, 9. LmLComm. Boeth. I 1, 15 p. 51: est autem diatonicum (ex errore pro enarmonium cf. LmLComm. Boeth. I 1, 21 p. 60) genus, cum secunda vox ad primam resonat diesin et tercia ad secundam diesin, quarta vero ad terciam ditonum. al. LmLHier. Mor. 9 p. 44, 29. al. LmLTrad. Garl. plan. I 20 (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 20). LmLIoh. Groch. 69. LmLWalt. Odingt. 3, 1, 13. al. [s.XIV] LmLMarch. luc. 9, 1, 20: Ditonus autem in uno intervallo positus ratione dicta enarmonicum genus est. al. LmLIac. Leod. comp. 2, 4, 37. LmLIac. Leod. spec. 5, 9, 3: Sunt enim in quolibet (sc. tetrachordo) tria spatia vel intervalla ..., in enharmonio diaschisma et diaschisma et ditonus. LmLIac. Leod. spec. 5, 50, 8: quantum ad genus enharmonium, sesquitertiam proportionem dividunt in ditoni proportionem et duabus proportionibus, quae simul iunctae minoris semitonii constituunt proportionem. al. LmLQuat. princ. 2, 14. LmLIoh. Boen ars 2, 21, 16: Bene ergo Boetius hunc cantum enarmonicum dicebat quasi extra omnem armoniam et incompositum eo, quod durus dytonus duas solummodo cordas obtinuit et molle semitonium cordas tres. al. LmLIoh. Boen mus. 2, 29. al. LmLComm. Boeth. II p. 272, 12. al. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 230 app. crit. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 24 p. 114, 5. al. LmLProsd. spec. p. 735. LmLUgol. Urb. 5, 44, 17: in enarmonico genere, quod fit ex diesi et diesi ac diphtono, is diphtonus etiam, ex quo uno conficitur intervallo, incompositus est. al. LmLGeorg. Ans. 1, 126. LmLAnon. Carthus. theor. 14, 84. LmLTrad. Holl. I p. 161-162. LmLIoh. Legr. rit. 1, 3, 1, 8. al. LmLFr. Gafur. op. 5, 2. LmLBart. Ram. 1, 2, 6 p. 43. LmLNicol. Burt. 1, 12, 74. LmLDiff. mus. 68. LmLFr. Gafur. theor. 5, 2. LmLGuill. Pod. ench. 14 p. 375-376. LmLGuill. Pod. 2, 6. al. LmLFr. Gafur. pract. 1, 3. LmLErasm. Hor. p. 87a. al. LmLMon. Boetius p. 232, 5. LmLMon. In primis 8. al. d als Zusammenklangsintervall in der Mehrstimmigkeit — as simultaneous sonority in polyphony [s.XI] LmLGuido micr. 18, 16: Superior nempe diaphoniae modus durus est, noster vero mollis, ad quem semitonium et diapente non admittimus, tonum vero et ditonum et semiditonum cum diatessaron recipimus (inde LmLTrad. Guid. 9). LmLGuido micr. 18, 29: occursus tono melius fit, ditono non adeo, semiditono numquam (inde LmLTrad. Guid. 9). al. LmLOrg. Berol. 5: Organum est vox sequens precedentem sub celeritate diapente vel diatassaron vel dittoni vel semidittoni. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 9. LmLTheinr. Dov. 2, 7, 1: Quare tamen ditonus <et> semiditonus admittuntur in organa. eqs. [s.XIII] LmLMus. man. 29, 17. LmLAnon. Couss. VII 11, 22: Et notandum, quod unisonus, semidytonus, dytonus, dyatesseron, dyapente et dyapason sunt magis necessariae species quam aliae, quia omnis discantus se habet cum tenore suo in aliqua istarum consonantiarum (sim. [] LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1). LmLFranco Col. 11, 29: aut discantus incipit in unisono cum tenore ... aut in ditono. LmLPs.-Franco comp. 3, 1. LmLHier. Mor. 15 p. 65, 6. LmLAnon. Couss. IV p. 71, 17: Omnis inceptio naturalis armonica inter organistas optimos est aut in unisono vel diapason vel diapente vel diatesseron vel semiditono vel ditono. Sed finis proprie loquendo non est in semiditono vel ditono, quamvis aliqui ibidem sonos suos improprie terminant. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 24. LmLIac. Leod. spec. 2, 80, 10: Et nonne, si duo simul cantent, unus la la la sol, alius la fa fa sol descendens in fa facit unam falsam? Non ditono, sed potius utitur semiditono, quia voces eius magis placent auditui. LmLIac. Leod. spec. 7, 5, 21: Quamvis autem aliqui discantus, etsi raro, incipere possint ab aliquibus imperfectis concordiis, ut a tertiis in semiditono vel ditono, non sic tamen in eis debent terminari. al. LmLPetr. Palm. p. 507: Concedo tamen ascendere simul et descendere eodemque modo sive divisione aliqua in speciebus sive differentiis imperfectis, sicut est semiditonus, ditonus et tonus cum diapente. al. LmLIoh. Mur. contr. 13: Semiditonus, idest tertia minor, est species imperfecta; requirit naturaliter post se unisonum. Potest etiam habere aliam speciem perfectam vel imperfectam, sed tunc oportet tantum sustineri, quod fiat ditonus (inde LmLGoscalc. 2, 1 p. 112, 8). al. LmLQuat. princ. 3, 14: quando duo cantores simul cantant, unus autem planum cantum et alius discantum, si, qui discantat, descenderit, et gravis vox ascendat, et tercia intersit, illa tercia habet fieri ex semiditono. Sed si cantant in unisono, et unus recedit ab alio per unam terciam vocem, illa tercia esse debet ex ditono. LmLGoscalc. 2, 1 p. 112, 9. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 74 p. 232, 3. al. LmLTheod. Capr. p. 95. al. LmLIoh. Legr. rit. 2, 3, 12, 39. al. LmLTrad. Holl. VI 32, 8: Est aliud vero genus organi, quod simplex vocatur; hoc autem est, ubi inferius unus tantummodo est subsecutor, in quo quatuor tantum consonancie reperiuntur, id est tonus, dytonus, semidithonus, quamvis raro, et dyateseron. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 4, 4. LmLCompos. Natura 5, 9. al. LmLCompos. Capiendum 10, 7: Quando discantus est supra tenorem per ditonum vel semiditonum, id est per terciam perfectam vel imperfectam, tunc contratenor potest esse infra tenorem in tercia. al. LmLNicol. Burt. 2, 1, 7: Tametsi ad inchoandum et finiendum contrapunctum duae dumtaxat consonantiae perfectae sint, videlicet diapente et diapason, et duae imperfectae, ut dytonus et diapente cum tono. al. LmLContr. Inprimis 9, 3: Ut, si post dyapason formare poteris tonum cum dyapente, decentius est, quam si post dyapason formares dyapente aut ditonum. al. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306a-b. LmLContr. Sex s. spec. II p. 381. al. LmLContr. Volens igitur p. 383. e als Melodieintervall — as melodic interval [s.XI] LmLComm. ton. I 4, 7: Habet etiam antiphonarum septem differentias; harum prima una modulatur cum ditono voce. al. LmLAdalb. 1B, 9: Secundariae vero consonantiae vocibus suis non simul, sed successive factis bene sonant. Sunt autem quattuor secundariae consonantiae: tonus, ditonus, semitonium, semiditonus. LmLGuido micr. 4, 12: Habes itaque sex vocum consonantias, id est tonum, semitonium, ditonum, semiditonum, diatessaron et diapente. In nullo enim cantu aliis modis vox voci coniungitur vel intendendo vel remittendo (inde LmLWilleh. Hirs. 22 (c. 21), 1. LmLFrut. brev. 10 p. 64. LmLMetrol. 67 p. 75. LmLEngelb. Adm. 2, 3, 3. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 2, 44. LmLMon. Figure I p. 176, 61). LmLGuido micr. 16, 22 descr. LmLGuido reg. append. 11. LmLGuido ep. p. 486, 205. al. LmLLect. Guid. p. 44: Dissimiles autem voces in unum concorditer rediguntur aut per tonum aut per semitonium aut ditonum aut semiditonum aut diatessaron aut diapente aut diapason; praeter has simphonia nulla reperitur. LmLHermann. mod. p. 150: Ter terni sunt modi, quibus omnis cantilena contexitur, scilicet unisonus, semitonium, []tonus, semiditonus, ditonus, diatessaron, diapente, semitonium cum diapente, tonus cum diapente, ad haec sonus diapason (inde LmLFrut. brev. 10 p. 72. LmLIoh. Cott. mus. 8, 1. LmLMus. man. 38, 1. LmLTon. Franc. p. 148a. LmLAmerus 7, 1. LmLHier. Mor. 14 p. 62, 7. LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27. LmLAnon. Couss. IV p. 63, 27. LmLCompil. Lips. p. 135. LmLGob. Pers. p. 184a. LmLAnon. Carthus. pract. 15, 52. LmLTrad. Holl. II 69 p. 26 (p. 425b). LmLTrad. Holl. III 5 p. 39. LmLLad. Zalk. A 71. LmLSzydlov. 7 p. 32). LmLHeinr. Aug. 14. LmLWilleh. Hirs. 25 (c. 24), 5. LmLMot. Musica est p. 154: Motus vocum sunt VI species: Tonus, semitonium, semiditonus, dytonus, diatessaron, diapenthe. al. LmLAribo 88 p. 56: Sex consonantiarum tres nobiles, tres sunt ignobiles. Nobiles diapente, diatesseron, tonus, quia originem et parentelam suam profiteri possunt ... Ignobiles sunt ditonus, semiditonus, semitonium, cum incertae sint gradationis, id est proportionis. Unde etiam credimus eas esse minus dulcisonas. al. LmLComm. Guid. 8 p. 99: quaedam consonantiae sunt proportionales ut tonus, diatessaron, diapente et diapason, quaedam autem non, ut semitonium, ditonus et semiditonus. eqs. al. LmLLib. argum. 15 p. 20: Quot sunt consonantiae? Septem. Quae sunt illae? Ut superius dixi: tonus, semitonius, ditonus, semiditonus, diatessaron, diapente, diapason, per quas omnis cantilena discurrit. al. LmLMot. Omnis cantus p. 187. al. LmLTon. Aug. p. 146b: virga, per quam ditonum in secunda sui sillaba intendit (sc. antiphona). al. LmLCompil. Casin. 1, 86 p. 175. LmLVers. Ars est 51. LmLVers. Ars humanas p. 111a. LmLPs.-Guido form. 1, 11. al. LmLFrut. brev. 10 p. 65. al. LmLPs.-Osbern. 3. LmLQuaest. mus. 1, 15 p. 34. LmLIoh. Cott. mus. 19, 13: plerumque cantus eius (sc. tertii toni) a finali per ditonum et semiditonum surgat. LmLIoh. Cott. mus. 19, 24: Item decentissimus in cantu sonus est, si diatessaron interdum ita varietur, ut semiditonus vel ditonus nunc praecedat, nunc subsequatur (inde LmLReg. comp. p. 194). al. LmLIoh. Cott. ton. 24, 14. al. [s.XII] LmLTrad. Guid. 2: Musica autem ex sex symphoniis constat, id est semitonio, tono, semiditono, ditono, diatesseron, diapente. Et est symphonia quidam apta vocum copulatio, cum vox voci apte coniungitur. al. LmLUdalsc. 19. al. LmLTon. Gratianop. p. 22. al. LmLTon. Parkm. p. 108. LmLAnon. La Fage I 4, 8. al. LmLAnon. Pannain p. 117: Item si cantus remittatur semitonio, discantus intendatur ditono. ibid. al. LmLDisc. Quicumque I 7. al. LmLDisc. Tres sunt 7 p. 238. al. LmLDisc. Omnis homo I 7 p. 252. al. [s.XIII] LmLAnon. Lovan. p. 486b. al. LmLDisc. Quicumque II 2, 1. al. LmLDisc. Omnis homo II 4 p. 253. al. LmLMus. man. 56, 5: Maioribus quidem saltibus utitur parcius minoribus vero, scilicet ditonis et semiditonis intensis similiter et remissis maxime delectatur. al. LmLMetrol. 49 p. 73. LmLDisc. pos. vulg. p. 191, 24. al. LmLAmerus 20, 16. al. LmLLambertus p. 259b. al. LmLTrad. Lamb. 3, 1, 1. LmLAnon. Emmeram. 1 p. 160, 41. al. LmLDisc. Quicumque III 11 p. 262. al. LmLHier. Mor. 24 p. 176, 34. al. LmLTrad. Garl. plan. II 154. al. LmLTrad. Garl. plan. V 199. LmLAnon. Ratisb. 8, 1, 8: a peripatemeson inchoantes et per dytonum surgentes. LmLDisc. Videndum 7. al. LmLAnon. Couss. IV p. 63, 16. LmLVers. Postquam pro 75. LmLPs.-Mur. summa 913. LmLEngelb. Adm. 3, 11, 13. al. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 38a. al. LmLGuido Dion. 1, 1, 132: omnes consonantie et concordantie musicales reducuntur ad septem, que sunt tonus, semitonus, ditonus, semiditonus, dyatessaron, dyapente et dyapason. al. LmLIac. Leod. cons. 1: Tredecim consonantiae sunt, quibus omnis ecclesiasticus cantus contexitur, scilicet unisonus, semitonium, tonus, semiditonus, ditonus eqs. al. LmLIac. Leod. spec. 5, 24, 8: Et sic de ceteris harum coniunctionum sex primae, scilicet semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, diatessaron, diapente sic in ceteris sequentibus et maioribus includuntur, ut sine illis nulla fit vocum concordia intendendo vel remittendo. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 132. al. LmLIoh. Mur. contr. 17. LmLQuat. princ. 3, 58. al. LmLHeinr. Eger 5 p. 58. [] LmLCompil. Ticin. p. 25. LmLCompil. Lips. p. 134. al. [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 4, 2 p. 366, 10. al. LmLIac. Theat. 15. LmLNicol. Cap. p. 326. al. LmLAnon. Claudifor. 3, 1, 1: duodecim sunt species sive modi saltuum, quae vel qui occurrunt in cantibus, sc. unisonus, semitonium, tonus, semiditonus, ditonus, diatesseron, diapente, semitonium cum diapente, tonus cum diapente, semiditonus cum diapente, ditonus cum diapente et diapason. Alii autem solum ponunt novem modos, non adnumerando videlicet semiditonum cum diapente et ditonum cum diapente, quia isti duo modi valde raro concurrunt in cantu Gregoriano. al. LmLUgol. Urb. 1, 97, 10: per diphtonum uno intervallo ascendens ad ⋅A⋅. al. LmLTact. Opusculum 136: Sunt autem 3^e quattuor, scilicet re fa, mi sol, ut mi, fa la, ex quibus prime due dicuntur depresse, relique vero due elevate, quia elevantur et constituuntur ex duobus tonis; et depresse tantum ex uno tono et semitonio. Et vocantur aput musicos elevate dittone quasi duo toni et depresse semitonium <cum tono>. al. LmLGeorg. Ans. 3, 51-52. LmLAnon. Tegerns. I p. 105. LmLAnon. Philad. 51. LmLTrad. Holl. I p. 175: In cantu vero plano et ecclesiastico non nisi sex modis uti convenit ascendendo vel descendendo, scil. tono vel semitonio, semiditono, diatessaron, ditono et diapente, ut vult Boetius, quoniam praeter has nulla mulcet vocum compositio ipsum auditum ad affectionem animi. al. LmLTrad. Holl. II 89 p. 121 (p. 457a). al. LmLAnon. Couss. XII 2, 18. LmLTrad. Holl. III 9 p. 62. al. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 2, 11. LmLTrad. Holl. VI 22, 11. LmLConr. Zab. tract. p. 242. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 5, 3. al. LmLCompos. Capiendum 3, 13. al. LmLIoh. Tinct. exp. 8, 4. LmLFr. Gafur. op. 5, 8. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 66. LmLNicol. Burt. 1, 15, 93. LmLBonav. Brix. 26, 51. LmLAdam Fuld. 2, 7: Ditonus est saltus ad tertiam excluso semitonio. LmLLad. Zalk. B 53: non surgit, sed cadit per ditonum. al. LmLGuill. Pod. 4, 21. LmLReg. comp. p. 193. LmLAnon. La Fage III p. 244. LmLSzydlov. 8 p. 37. al. LmLContr. Est autem p. 367a. al. LmLContr. Prima regula 59. al. LmLMon. Figure I p. 176, 78. B in zusammengesetzten Intervallbezeichnungen — in compound terms for an interval [s.XIII] LmLHier. Mor. 15 p. 72, 33: ditonus cum duplici diapason. [s.XIV] LmLIoh. Mur. spec. 2, 121: erit a g ad a b tonus cum diapente aut ditonus cum diatessaron. LmLIac. Leod. spec. 2, 94, 3: Vel posset dici (sc. pentatonus) ditonus cum tritono. LmLIac. Leod. spec. 2, 117, 1: Quid sit ditonus cum diapente et diapason. LmLIac. Leod. spec. 2, 126, 26: De ditono cum diapente et bis diapason transeo, quia locum expressum non habet in tacto monochordo. al. LmLGoscalc. 1, 9 p. 106, 8: Nota, quod ultra dictas 14 species possent computari semitonium maius, ditonus cum semitonio maiori ... et multe alie. [s.XV] LmLProsd. spec. p. 737: diapason cum diapente et diptono. LmLAnon. Carthus. theor. 20, 32: ditonus supra duplicem dyapason dicitur duplex decima perfecta. LmLAnon. Carthus. theor. 22, 49: Ditonus supra triplicem dyapason stat in proportione decupla sesquioctava, ut 648 ad 64. LmLAnon. Carthus. theor. 22, 56: Ditonus cum dyapenthe supra triplicem dyapason. al. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 1, 12: diapente cum ditono supra diapason quartadecima perfecta. LmLIoh. Tinct. contr. 2, 9, 1: diapente cum ditono supra bisdiapason, id est ... vicesimaprima perfecta. al. v. bisdiapason II, bis ditonus, diapente cum ditono II Bezeichnung für ein Intervall mit drei Tonstufen (große oder kleine Terz) — term that designates an interval with three degrees (major or minor third) [s.XI] LmLGuido reg. append. 11: ditonus et semis, quia ditonus alter habetur. LmLLib. spec. 40 p. 34: Pars vero aliquando ponitur pro toto, ut ditonus pro tono et semitonio. Igitur, quia ditonus species est, species ditoni unde constat? Ex tono et semitonio. (?) []ex errore ed. pro diatessaron: LmLPs.-Thomas Aqu. I p. 27: Simplices sunt dytonus, dyapente, dyapason.