disiuncta -ae
f. 1. Bezeichnung für einen Hexachordwechsel ohne verbindende Mutation 2. ? Intervall zwischen []zwei nicht benachbarten Tonstufen —
1. term that designates a shift of hexachord without a common pitch of mutation 2. ? interval between two disjunct pitches 1
Bezeichnung für einen Hexachordwechsel ohne verbindende Mutation —
term that designates a shift of hexachord without a common pitch of mutation a
Definition [s.XIV] LmLGoscalc. 1, 2 p. 48, 3: Est enim disiuncta vehemens transitus ab una deduccione in aliam absque quacumque vocum mutacione ibi fieri possibile (
inde LmLAnon. Carthus. pract. 13, 50).
[s.XV] LmLPetr. Talh. p. 11: Nota, quod disiuncta est ascensus vel descensus sine mutatione et proprietate. LmLBart. Ram. 1, 2, 5 p. 37: disiunctas improprie vocant
(sc. contemporanei nostri), quando sine mutatione ab una proprietate in aliam se transferunt. b
Gebrauch —
usage [s.XIV] LmLGoscalc. 1, 2 p. 48, 3: Quia ab una deduccione sepe sit transitus ad aliam in cantu, quod absque mutacione vocum bono modo fieri non potest, licet aliquando fiat per disiunctas. LmLGoscalc. 1, 8 p. 94: Hic sequuntur alique disiuncte notabiles valde:
(sequitur exemplum).
[s.XV] LmLPetr. Talh. p. 11: Sequitur de disiunctis
(ms.; ed.: disiunctione). ... habet fieri, quando per mutationem non possumus ad cantum attingere, et etiam quoquomodo transcendat quintam, nam ut la disiuncta est, quamvis sine mutatione possimus iam proferre, ut hic sequitur:
(sequitur exemplum).
ibid. al. LmLAnon. Carthus. pract. 13, 49: Quod si quis mihi dixerit, ista duo exempla communissima et planissima sunt et cantari possunt per disiunctam (que disiuncta dicitur vehemens transitus ab una deductione vocum musicalium in aliam, altius scilicet quam la vel bassius quam ut, absque quacumque mutatione ibi fieri possibili), ergo non oportet tantas fringas facere de huiusmodi solvisatione? Ad quod ego respondeo, quod ego, Deo laus, etiam scio cantare per coniunctam et per disiunctam, sed hic nitor docere iuvenes <et> non musicos. LmLFr. Gafur. extr. 7, 12, 4: Invenitur etiam
(sc. dyapente cum semitonio) ab hypatheypaton ad lycanosmeson, scilicet a ⋅♮⋅ quadro gravi ad ⋅g⋅ grave dicendo mi sol per disiunctam, et sic intelligas in simillibus disiunctis sive per arsim sive per thesim, et etiam a lycanosypaton ad paramesse per proprietatem ⋅b⋅ mollis, scilicet a ⋅d⋅ grave ad ⋅b⋅ molle dicendo re fa, et sic in simillibus locis, ubi tallis connexio trium tonorum et duorum semitoniorum reperitur. LmLFr. Gafur. extr. 7, 13, 4. LmLFr. Gafur. extr. 7, 14, 3. LmLBart. Ram. 1, 2, 5 p. 37: si re- periantur in ⋅c⋅solfaut dicentes fa et ad ⋅f⋅faut descendere immediate cogantur et deinde ad graviores, tunc ille descensus dicitur disiuncta, quia fa in altiori voce et fa in inferiori pronuntiant. Sic et quando per diapason saltus fit, ubicumque fit, semper disiuncta fiet necessario. Dixi in diapason necessario, quoniam in diapente non semper fit de necessitate, sed solum, quando diapente est mi mi, ut ⋅e⋅♮⋅, aut fa fa, ut ⋅f⋅k⋅.
ibid. al. 2
? Intervall zwischen zwei nicht benachbarten Tonstufen —
? interval between two disjunct pitches [s.XIV-XV] LmLAnon. Seay p. 27: Disiunctae sunt heae:
(sequitur exemplum).