disciplinalis

disciplinalis, -e. I adi.: A de instructione i. q. docens, ad institutionem pertinens, aptus — unterrichtend, zum Lernen gehörig, der Unterweisung dienend: MLWAlbert. M. resurr. 4,2,4,1 p. 343,18 quod visus et auditus sunt sensus -esdisciplinales (MLWsent. 3,13,4 p. 240^b,42. MLWibid. al.). MLWsumm. theol. II 14,89,1 p. 164^a,4 alia (sc. operatio sive cultura) -isdisciplinalis est et liberalis, per quam ... per fructum opere discitur, quid virtutis sit in radice (spectat ad Vulg. gen. 2,15; cf. Aug. gen. ad litt. 8,9). B de ordine: 1 strictius: a ad severitatem, ordinem pertinens — zur Strenge, Zucht, Ordnung gehörig: MLWAbsal. serm. 46 p. 264^A quadripartita ... scripturarum serie tanquam quatuor paradisi fluminibus faciem terrae irrigavit Augustinus, ... alia naturalis, alia iuridicialis, alia speculativa, alia -isdisciplinalis potest appellari ...; -isdisciplinalis est, per quam claustrales docuit religionis virtutem.severus — streng: MLWHincm. divort. 2 p. 129,9 cautissime ac prudentissime auctoritatis ecclesiasticae -isdisciplinalis providit discretio, ut eqs. b castigans, puniens — züchtigend, strafend: MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1075 p. 277,33 spinas, tribulos et zizania ... cum falce -idisciplinali sensim demetere. MLWHadr. II. epist. 35 p. 741,25 nec propter amorem carnis -idisciplinali parcendum esse virgae a sapiente monemur. MLWHildeg. epist. 57 MLWl. 30 oculos intentionis eorum (filiorum) cum sole iustitie obscura (sc. abbas) et cum nube -isdisciplinalis correptionis. MLWChart. Lux. III 290 p. 315,19 (epist. papae) sacrilegi exactores, a quibus ... ob ... carnes putridas, quas -isdisciplinalis mucro non resecat, ... catholice matris corpus in ostentum ducitur et contemptum.poenalis — Straf-: MLWArno Reichersb. apol. p. 247,8 aliorum conciliorum nonnullae -esdisciplinales constitutiones dispensationem mihi videntur admittere. 2 latius: a decens, conveniens — vorschriftsmäßig, schicklich: MLWWillib. Bonif. 2 p. 10,10 ut labore manuum cottidiano et -idisciplinali officiorum administratione incessanter secundum ... Benedicti ... constitutionis formam insisteret. MLWOrd. Rom. 6,14 ponit subdiaconus mappulam in sinistro brachio pontificis super planetam cum -idisciplinali ad genua eius inclinatione. b accuratus, exactus, mathematicus — genau, exakt, mathematisch: MLWAlbert. M. metaph. 1,1,1 p. 1,47 tales habitus per speculativum intellectum adepti scientiae verae nomen acceperunt et doctrinales et -esdisciplinales vocantur ideo, quia ex principiis non mutantibus ... docentur. 5,2,2 p. 238,12 quia talia accidunt ex numero dimensionum -iumdisciplinalium, quae secundum actum accipiuntur in corporis actuali quantitate. p. 238,18 corpus ... -edisciplinale est quantitas actualium dimensionum superficie vel superficiebus terminatum non secundum esse, sed secundum rationem mensurae quantitatis acceptum. MLWibid. al. v. et p. 716, 69. 71. 719, 3. II subst. neutr. plur. i. quae ad scientiam exactam pertinent — das Gebiet der exakten Wissenschaften: MLWAlbert. M. elench. 1,5,6 p. 630^b,41 oportet docentem in -busdisciplinalibus non disputare vel interrogare. MLWanimal. 16,139 in gyometricis ... et in omnibus aliis -busdisciplinalibus est sermo falsus vocatus, qui dicitur esse alio modo quam sit in re. MLWibid. al.