discantus

discantus -us et -i m. I. Diskantsatz II. Diskantstimme — I. composition in discant style II. discant vocal part[] I Diskantsatz (Bezeichnung für den mehrstimmigen mensuralen Satz bzw. die Satztechnik) — composition in discant style (term that designates the polyphonic mensural composition, or the compositional technique) A Definition und Worterklärung — definition and explanation of the word [s.XII] LmLAnon. Pannain p. 116: Item Iohannes. Dyaphonia est congrua vocum dissonantia. Hanc ergo dissonantiam discantum sive organum appellamus; agitur enim ad minus inter duos, scil. discantorem et succentorem, quorum voces ab invicem disiuncte et concorditer dissonent et dissonanter concordent. Unde Guido. Discantus dicitur, quotienscumque suavis concordia in diversis vocibus reperitur. Ita videlicet, ut succentore cantum tenente alter per diversas neumas, similes vel dissimiles, convenienter discurrat et in singulis pausationibus ambo in eadem voce vel in quarta vel in quinta vel octava sibi respondeant. [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 1, 4: Discantus est aliquorum diversorum cantuum sonantia secundum modum et secundum aequipollentis sui aequipollentiam (sim. LmLIoh. Garl. mens. 11, 3. inde LmLAnon. Emmeram. 5 p. 270, 18. LmLTrad. Franc. I p. 30. LmLAnon. Monac. 1, 26. LmLFr. Gafur. extr. 10, 1, 1). LmLLambertus p. 269a: Discantus vero est aliquorum diversorum generum cantus duarum vocum sive trium, in quo trina tantummodo consonantia, scilicet diatessaron, diapente et diapason, per compositionem longarum breviumque figurarum secundum dualem mensuram naturaliter proportionata manet (inde LmLIac. Leod. spec. 7, 5, 8. ad. loc.: LmLIac. Leod. spec. 7, 5, 8). LmLFranco Col. 2, 1: Discantus est aliquorum diversorum cantuum consonantia, in qua illi diversi cantus per voces longas, breves vel semibreves proportionaliter adaequantur et in scripto per debitas figuras proportionari adinvicem designantur (inde LmLMarch. pom. 45, 1-4. LmLIac. Leod. spec. 7, 4, 6. LmLQuat. princ. 4, 2, 11. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 26. LmLAnon. Vratisl. p. 331a. LmLNicol. Cap. p. 310. LmLAnon. Monac. 1, 26. LmLMens. Si ille p. 508, 1. ad loc.: LmLIac. Leod. spec. 7, 4, 7). LmLFranco Col. 11, 28: discantus dicitur dupliciter: primo dicitur discantus quasi diversorum cantus, secundo dicitur discantus quasi de cantu sumptus (inde LmLIac. Leod. cons. 96. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 2. LmLQuat. princ. 4, 2, 20). LmLTrad. Franc. I p. 30: Discantus dicitur quasi diversus cantus eo, quod illi cantus, ex quibus componitur, differre debent ita, quod, quando unus cantus ascendit, alter descendat (inde LmLPetr. Palm. p. 507. LmLFr. Gafur. extr. 10, 1, 2. sim. LmLAnon. Vratisl. p. 331a. LmLMens. Circa artem p. 511, 13. LmLAnon. Monac. 1, 27). LmLDisc. Videndum 1: Videndum est, quid sit discantus. Discantus est diversorum cantuum vel duarum cantuum consonantia. LmLWalt. Odingt. 6, 11, 4: Et aliud est genus (sc. cantuum organicorum), in quo attenditur consonantia vocum et mensurationum in duplici aut triplici, quadruplici, et dicitur discantus quasi duorum cantus ad minus. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 4, 2. al. LmLPetr. Palm. p. 507. [s.XV] LmLAnon. London. II 1, 1: Discantus est diversorum cantuum secundum modum, tempus ac prolationem per figuras longas, breves et similes ad invicem proportionabilis consonantia (sim. LmLAnon. Tegerns. II 2). LmLIoh. Tinct. diff. 4: Discantus est cantus ex diversis vocibus et notis certi valoris aeditus. LmLContr. In presenti 5-10. LmLContr. Quoniam hom. 1, 1. LmLContr. Quoniam latens p. 288: biscantus est diversorum cantuum in unum redacta concordia ... Biscantus dicitur quasi versus cantus, quod unus ascendit et alius dicitur descendere. B Klassifikation — classification [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 1, 3: Unde organum et est species totius mensurabilis musicae et est genus diversimode tamen, prout dictum est superius. Sciendum est ergo, quod ipsius organi generaliter accepti tres sunt species, scilicet discantus, copula et organum. LmLLambertus p. 269a: tria tantummodo []sunt genera, per que tota mensurabilis musica discurrit, scilicet discantus, hoketus et organum. LmLAnon. Emmeram. pr. p. 70, 25: Cuius mensurabilis musicae tria sunt genera, scilicet discantus, copula et organum. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 270, 3: de discantu faciet mentionem, qui est genus et vinculum ad omnium cantuum genera principale vel radicale, nam in eo omnium cantuum genera continentur et ad eum sunt generaliter reducenda. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 276, 3: Facta superius mentione de organo in generali prout est genus ad omnes cantuum species generale seu etiam radicale, et illud a nobis et aliis discantus specialiter apellatur, in hoc loco de quadam ipsius specie sive membro, quae copula dicitur, vult actor propositum declarare dicens, quod vix aut nonquam sine copula perfecta discantus cognitio poterit perhiberi eo, quod in suo genere discantum reddit melicum et placentem, licet in hoc suae rectitudinis nil amittat. al. LmLFranco Col. 1, 8: Dividitur autem mensurabilis musica in mensurabilem simpliciter et partim. Mensurabilis simpliciter est discantus eo, quod in omni parte sua tempore mensuratur (inde LmLQuat. princ. 4, 1, 2. LmLQuat. princ. 4, 2, 48. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 18). LmLFranco Col. 11, 1: De discantu et eius speciebus. al. LmLWalt. Odingt. 6, 11, 6: Habet quidem discantus species plures, et si, quod unus cantat, omnes per ordinem recitent, vocatur hic cantus rondellus, id est rotabilis vel circumductus. ... Alia vero discantus species est cum littera vel sine littera, in qua, dum unus cantat, alter tacet et e contrario, et huiusmodi cantus truncatus dicitur a rei convenientia, qui et hoquetus dicitur. C Gebrauch — usage 1 allgemein — general [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 12, 1: Dicto de discantu dicendum est de copula, quae multum valet ad discantum, quia discantus numquam perfecte scitur, nisi mediante copula. Unde copula dicitur esse id, quod est inter discantum et organum. al. LmLHier. Mor. pr. p. 7, 9. al. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 276, 28: Hic vult actor assignare differentiam inter copulam et discantum dicens, quod copula delicatiori modo et subtiliori voce quam discantus praecipue provulgatur, licet in figuris et rectitudine temporum sint eadem. Et ex hoc resultat, quod inter discantum et organum speciale sit copula mediatrix. al. LmLDisc. Quicumque III 28 p. 263. LmLFranco Col. 11, 21: Discantus autem aut fit cum littera aut sine et cum littera. Si cum littera, hoc est dupliciter: cum eadem vel cum diversis. Cum eadem littera fit discantus in cantilenis, rondellis et cantu aliquo ecclesiastico. Cum diversis litteris fit discantus ut in motetis, qui habent triplum vel tenorem, quia tenor cuidam litterae aequipollet. Cum littera et sine fit discantus in conductis et discantu aliquo ecclesiastico, qui improprie organum appellatur (inde LmLIac. Leod. cons. 88-89. LmLIac. Leod. spec. 7, 10, 5. LmLQuat. princ. 4, 2, 42-43). LmLFranco Col. 14, 2: Sciendum, quod purum organum haberi non potest, nisi supra tenorem, ubi sola nota est in unisono ita, quod, quando tenor accipit plures notas simul, statim est discantus (sim. LmLQuat. princ. 4, 2, 48: tanta vicinitate discantus et organum connectuntur, ut medium non habent, nam recedente discantu a mensura, statim fit organum, et econverso). al. LmLTrad. Franc. I p. 30. al. LmLAnon. Couss. IV p. 60, 27. al. LmLIoh. Groch. 149: Quidam autem per experientiam attendentes ad consonantias tam perfectas quam imperfectas cantum ex duobus compositum invenerunt, quem quintum et discantum seu duplum organum appellaverunt. LmLWalt. Odingt. 6, 17, 19. [s.XIV] LmLMarch. pom. 45, 7: Licet autem discantus dicatur alius simpliciter prolatus, alius truncatus et alius copulatus, qui discantus sunt organum communiter sumptum. al. LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 36b. LmLInterv. Proportionum p. 21. al. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 3: in principio in discantu non erant nisi duo cantus, ut ille, []qui tenor dicitur, et alius, qui supra tenorem decantatur, qui vocatur discantus. LmLIac. Leod. spec. 7, 4, 7: sicut consonantia requirit distinctas voces simul mixtas, sic discantus distinctos cantus simul mixtos et sicut non quicumque soni simul mixti faciunt mixtionem suaviter dulciterque auditui se facientem, sic nec omnes distincti cantus simul mixti discantum faciunt, sed illi, qui invicem concordant. LmLIac. Leod. spec. 7, 5, 22: ad speciales discantandi regulas descendere, quae tangere possunt totius discantus processu, principium, medium atque finem. al. LmLPetr. Palm. p. 507: illi cantus, ex quibus discantus componitur, debent differre ita, quod quando unus ascendit, alter descendat et e contrario (sim. LmLMens. Circa artem p. 511, 14). LmLQuat. princ. 4, 2, 41: unus in discantu expertus habens (ed.: hominis) vocis habilitatem, potest cum aliis habentibus habilitatem canendi magnam facere melodiam. al. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 24. LmLGoscalc. 2, 2 p. 118, 5: habito fundamento discantus, quod est ipse contrapunctus. al. LmLHeinr. Eger 4 p. 44: Plana musica consonantiam diapason excedentem non recipit, sed discantualis bene propter cursum cantuum diversimodum, prout in discantibus olim factis sub tenore, triplo et motetis videre poteris. al. LmLAnon. Ellsworth 5 p. 236, 4. LmLAnon. Seay p. 30: Tonus est sonus plenus et vocatur in discantu secunda. LmLAnon. Monac. II 109: qui contrapunctus vocatur contrapunctus grossus, qui est fundamentum totius biscantus. al. LmLAnon. Vratisl. p. 331a. LmLMens. Si ille p. 507, 25. LmLMens. Circa artem p. 511, 6 (cf. LmLAnon. Vratisl. p. 331a). LmLNicol. Sen. p. 10. [s.XV] LmLIoh. Olom. 5 p. 16: In cantibus vero irregularibus et discantibus nonnulli ⋅dd⋅ superacutum ponunt pro clave. LmLProsd. contr. I 5, 2. LmLPhil. Cas. contr. 2. LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 11, 1-2. LmLFr. Gafur. extr. 10, pr. 1. al. LmLConr. Zab. tract. YY 10. LmLCompos. Capiendum pr. 9 (sim. LmLCompos. Capiendum 2, 1). LmLAnon. Tegerns. II 139: In discantu de duobus choris discantus potest sub tenore poni. LmLContr. Ad sc. artem p. 68a. LmLContr. Circa modum p. 28, 36. LmLContr. Cum notum 4 p. 299: contrapunctus ... est fundamentum discanti. LmLContr. Est autem p. 366a. LmLContr. Et primo II 35 p. 143 (p. 464b). LmLContr. In presenti 1. LmLContr. Nota quod I p. 287. LmLContr. quarta quod p. 12b. LmLContr. Quoniam hom. pr. 7. al. LmLContr. Quoniam latens p. 288. LmLContr. Septem s. conc. p. 141. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306a. 2 zu speziellen satztechnischen Aspekten — concerning particular compositional aspects a Rhythmus und Mensurierung — rhythm and mensuration [s.XIII] LmLIoh. Garl. mens. 11, 16: sunt tres species discantus: aut rectus modus contra rectum, aut modus per ultra mensuram contra modum per ultra mensuram, aut rectus contra per ultra mensuram. al. LmLPs.-Dietr. p. 5. LmLLambertus p. 269a. LmLAnon. Emmeram. 2 p. 234, 44: regularis ordinatio discantus secundum aliquem modum. al. LmLFranco Col. 1, 8: Mensurabilis simpliciter est discantus eo, quod in omni parte sua tempore mensuratur (inde LmLQuat. princ. 4, 1, 2. LmLQuat. princ. 4, 2, 48. LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 182, 18). LmLFranco Col. 2, 3: quilibet discantus per modos procedit. al. LmLAnon. Couss. IV p. 77, 10. al. [s.XIV] LmLMarch. pom. 12, 3: aliquando dividit (sc. pontellus) modos discantus sicut quando ponitur inter duas vel tres breves positas inter duas longas ... Aliquando autem solum dividit modos proportionandi notas ad invicem absque divisione modi discantus. eqs. LmLAnon. Paris. I 3, 2. LmLIac. Leod. spec. 7, 10, 6: quantum ad modernos distinguuntur discantus secundum tempus et mensuram, quia quidam dicuntur de tempore perfecto, alii de tempore imperfecto. al. LmLPs.-Mur. motet. p. 75a: In arte motetorum sive discantuum quinque sunt modi notularum, scilicet duplex, longa, brevis, semibrevis et minima. al. LmLQuat. princ. 4, 1, 41. [] LmLIoh. Hanb. sum. 1 p. 184, 3. LmLHeinr. Eger 4 p. 45. LmLMens. Item notandum p. 414b. LmLMens. Sciendum est 1, 1: quatuor sunt tempora discantus, scilicet tempus perfectum maioris prolationis, tempus perfectum minoris prolationis, tempus inperfectum maioris prolationis et tempus inperfectum minoris prolationis. LmLAnon. Couss. V p. 234, 8. [s.XV] LmLAnon. London. II 2, 15. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 3 p. 66. LmLFr. Gafur. extr. 9, 7, 2: Quatuor hiis notulis discantus describitur omnis: longa, brevis, minima, semibrevis. al. b verwendbare Zusammenklänge und Intervallverbindungen — sonorities and successions of intervals that may be used [s.XII] LmLAnon. La Fage I 5, 2: Tres vero sunt consonantiae ex coniunctionibus compositae, quibus in discantu et organo organizatores utuntur. [s.XIII] LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1. LmLAnon. Emmeram. 5 p. 274, 12: non solum vera musica sufficit ad discantum, immo nonquam discantus sciri perfecte poterit vel componi, nisi falsa musica, id est ficta, ad compositionem ipsius manum porrexerit ad vitricem. LmLFranco Col. 11, 2: Sed quia discantus quilibet per consonantias regulatur, videndum est de consonantiis et dissonantiis factis in eodem tempore et in diversis vocibus (inde LmLQuat. princ. 4, 2, 11). LmLHier. Mor. 23 p. 173, 16: Licet autem in discantibus synemmena sint utilia, tamen cantus ecclesiasticus ipsa non recipit ullo modo. LmLAnon. Hailspr. 3 p. 68. LmLTon. Lips. p. 106. LmLTrad. Franc. I p. 32: Componitur autem discantus ex consonantiis principaliter et ex dissonantiis incidentaliter (inde LmLInterv. Proportionum p.19). al. LmLVers. Postquam pro 17. al. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 37a: quomodo iste septem species ponende sunt in discantu. al. LmLTrad. Phil. I f. 61vG, 1: Sex sunt species principales sive concordantie discantus. al. LmLPs.-Mur. arg. p. 108b. LmLIac. Leod. cons. 90: Potest autem discantum faciens quandoque in locis debitis intermiscere discordantias ad pulchritudinem sui cantus salvandam, maxime in discantu currente. al. LmLInterv. Sunt autem p. 25. LmLIac. Leod. comp. 3, 4, 20. LmLIac. Leod. spec. 4, 34, 12: sicut diapason est prima consonantia multiplicium proportionum, sic bis diapason ultima et altissima, quantum scilicet ad usum in discantibus. LmLIac. Leod. spec. 4, 36, 2: semiditonus et ditonus ... ponuntur ab aliquibus in discantuum principiis. LmLIac. Leod. spec. 4, 50, 7: Unisonus autem et diapason, quia perfectissimae sunt concordiae, ideo finis principalis sunt discantuum et organorum. Possunt tamen discantus in diapente terminari. al. LmLPetr. Palm. p. 508. al. LmLQuat. princ. 4, 2, 20: considerandum est, qualiter cum concordanciis perfectis et imperfectis in discantu operandum est, dissonanciis semper evitatis. al. LmLIoh. Tork. disc. p. 136: Septem sunt species discantus secundum modernos. LmLIoh. Tork. disc. p. 137: Si cantus incipiat alte et base descendit, discantor debet incipere cum illo, qui tenebit in unisono vel in quinta ad hoc, quod possit devenire in alciori concordancia super tenorem cum illo, qui tenebit in duodecima. Item sciendum est, quod omnis discantus debet incipi 4 modis, scilicet per unisonum, quintam, per octavam vel per duodecimam et finiri. LmLGoscalc. 2, 1 p. 110, 3. al. LmLTrad. Pipudi p. 45: novem sunt species discantus. LmLAnon. Mediol. 1, 5: Nota, quod semitonus armonicus est ille, qui armonice figuratur ac ponitur, et isto utimur in moctectis et discantu. LmLPaul. Flor. 2-3. [s.XV] LmLHenr. Zel. 25: Et notandum, quod omnis discantus debet incipi et finiri in perfectis vel in mediis. LmLTheod. Capr. p. 95. LmLIoh. Keck 4 p. 327a. LmLTrad. March. p. 931: scias, quod in cantu plano tantum modo duo semitonia inveniuntur, videlicet dyatonicum et armonicum. In discantu vero quatuor, videlicet predicta duo et cromaticum et diesis. LmLAnon. Monac. II 68. al. LmLFr. Gafur. extr. 9, 3, 13. al. LmLCompos. Capiendum 1, 8: Harum autem specierum quedam sunt concordancie et ingrediuntur []discantum; alie vero discordancie, que nullo modo habent ingredi discantum, maxime simplicem contrapunctum, licet in discantu fioribus et ornatu quelibet illarum cum una minima vel semiminima tangi possit. LmLCompos. Capiendum 2, 3: nullus discantus incipiat in specie imperfecta vel terminetur, nisi multitudo vocum ad hoc cogat et tunc admittitur. al. LmLAnon. Tegerns. II 144: In discantu non prohibentur dissonantiae. LmLIoh. Hoth. contr. I 2. al. LmLInterv. Prima species p. 229 (inde LmLContr. Volentibus I p. 24a). LmLContr. Ad sc. artem p. 68a. al. LmLContr. Et primo II 37 p. 143 (p. 464b): Sed in discantu plures sunt, quia quarta et septima in discantu possunt esse species, et hoc in sincopacionibus. al. LmLContr. Notandum quod p. 115b. al. LmLContr. Primo sciendum p. 291. LmLContr. Quot sunt spec. p. 74b. LmLContr. Septem s. conc. p. 141. LmLContr. Septem s. spec. p. 28a. LmLContr. Sex s. spec. I p. 306a. al. LmLContr. Sex s. spec. II p. 381. LmLContr. Volentibus I p. 23a. al. LmLContr. Volentibus II 2: novem sunt species, quibus utimur in biscantu secundum aliquos modernos. al. II Diskantstimme (Bezeichnung für die erste Gegen- bzw. Oberstimme in einem mehrstimmigen mensuralen Satz) — discant vocal part (term for the first contrapuntal part or upper voice in a mensural polyphonic composition) A Definition und Worterklärung — definition and explanation of the word [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 189, 2: Est autem discantus diversus consonus cantus (sim. LmLDisc. pos. vulg. p. 192, 33). LmLFranco Col. 11, 28: discantus dicitur dupliciter: primo dicitur discantus quasi diversorum cantus, secundo dicitur discantus quasi de cantu sumptus (inde LmLIac. Leod. cons. 96: Discantus vero dicitur quasi de cantu, id est tenore, sumptus. LmLIac. Leod. spec. 6, 79, 3. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 2: discantus uno modo dicitur a ‚dya‘, quod est ‚duo‘, et cantus, quasi duplex vel duo cantus, seu duorum cantus quia, etsi possit esse plurium, magis proprie tamen est duorum. ... Vel potest dici discantus a ‚dy‘, quod est ‚de‘, et cantu, quasi de cantu sumptus, idest de tenore. LmLQuat. princ. 4, 2, 20. LmLContr. Quoniam hom. 1, 5). LmLAnon. Couss. IV p. 74, 7: Cantus vel tenor est primus cantus primo procreatus vel factus. Discantus est secundo procreatus vel factus supra tenorem concordatus. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 4, 9: discantus est supra tenorem cantus factus ab illo distinctus, sed propter suavem vocum mixtionem quasi cantus unus. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 257: Est vero discantus cantus modus, in quo cantor plures numero profert cantabiles voces mensura temporis maioris note. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59: Discantus est diversus cantus supra tenorem progrediens, in quo note breves, semibreves ac minime longioribus equipolentibus occurrent cum suavi resonancia ita, quod tenore descendente discantus ascendat et e converso. LmLAnon. La Fage III p. 243: Quid est discantus? Est differens a cantu. B Gebrauch — usage 1 für eine Note gegen Note geführte Stimme (im Unterschied zum Organum) — for a vocal part that proceeds note against note (in contrast to organum) [s.XII] LmLAnon. La Fage I 14, 7: Et hoc etiam omni cura maximaque cautela cavendum est, ne discantus plures punctos habeat quam cantus, quia aequali punctorum numero ambo debent incidere. Sed si forte in fine clausulae in ultima aut in penultima dictionis sillaba, ut discantus pulchrior et facetior habeatur et ab auscultantibus libentius audiatur, aliquos organi modulos volueris admiscere, licet facere, quamvis natura hoc non velit auferre; aliud enim discantus, aliud organum esse cognoscitur. Proinde cum deflorere finem clausulae volueris, vide, ne nimios modulos per nimium saepius discantui misceas, ne, cum discantum facere putaveris, organum aedifices et discantum (mss.; ed.: discantis) destruas. LmLAnon. La Fage I[] 15, 10: Inter discantum vero et organum hoc interesse probatur, quod discantus aequali punctorum numero cantui suo per aliquam semper consonantiarum respondet aut compositio facit unisonum. Organum autem non aequalitate punctorum, sed infinita multiplicitate ac mira quadam flexibilitate cantui suo concordat in aliqua ... consonantiarum. al. LmLAnon. Pannain p. 117: Item consideranda est differentia inter discantum et organum. Discantus namque tantum in simplicibus notis vel neumis discurrit; organum vero tum in simplicibus, tum in diversis. al. 2 allgemein — general [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 192, 28. LmLIoh. Garl. mens. append. 14, 5: triplum est cantus proportionatus aliquis conveniens et concordans cum discantu. Et sic est tertius cantus adiunctus duobus. LmLAnon. Emmeram. 6 p. 284, 40. (?) LmLFranco Col. 11, 26: primo accipitur cantus aliquis prius factus, qui tenor dicitur eo, quod discantum tenet et ab ipso ortum habet (inde LmLQuat. princ. 4, 2 , 42). LmLPs.-Franco comp. 3, 4. al. LmLHier. Mor. 25 p. 179, 29: firmus sive planus, praecipue ecclesiasticus cantus potest considerari dupliciter, primo scilicet inquantum per se, id est sine discantu ab uno, duobus aut a pluribus vel etiam a toto choro canitur, secundo, inquantum discantui subiicitur (sim. LmLHier. Mor. 26 p. 189, 13). LmLTrad. Franc. I p. 32: requiritur bona cadentia dictaminum cum discantu ita, quod longae figurae longis syllabis, breves brevibus nobiliter adaptentur (inde LmLFr. Gafur. extr. 10, 1, 6). al. LmLAnon. Couss. IV p. 74, 6. al. LmLVers. Postquam pro 234: biscantus (glo.: generati cantus). LmLEngelb. Adm. 3, 12, 13. LmLWalt. Odingt. 6, 16, 11: Hoc etiam inspiciatur, ut syllabae carminibus apte cohaereant notis discantus. [s.XIV] LmLIac. Leod. cons. 93-94. LmLIac. Leod. comp. 3, 3, 6: Itaque rite sicut est in cantu, ita erit et in discantu. Sicut enim ibi sunt partes, pedes et clausulae, similiter et in discantu opus erit. al. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 3: in principio in discantu non erant nisi duo cantus, ut ille, qui tenor dicitur, et alius, qui supra tenorem decantatur, qui vocatur discantus. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 9: Discantus igitur a tenore dependet, ab eo regulari debet, cum ipso concordare habet, non discordare. Non tenor de discantu sumitur, sed e converso. al. LmLQuat. princ. 4, 2, 44. al. LmLAnon. Monac. II 194. LmLMens. Circa artem p. 512, 19. al. [s.XV] LmLProsd. ital. I p. 247a: Causa autem necessitatis huius augmentationis et diminutionis fuit, ut super tenore aliquo brevi pluries diversimode repetito discantare possemus discantus notabilis longitudinis sine prolongatione figurationis ipsius tenoris (sim. LmLProsd. ital. II p. 68). al. LmLGeorg. Ans. 3, 284: immo neque quotiens pausat tenorista, is ipse pauset, qui discantum profert. LmLIoh. Keck pr. p. 321a. LmLPetr. Talh. p. 20. LmLAnon. Couss. XII 6, 3: pausa omnia tegens spatia dicitur pausa generalis, ubi tam tenor quam discantus et aliae voces simul pausantur (sim. LmLAnon. Monac. 5, 9). LmLIoh. Legr. rit. 2, 1, 11, 8. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 60: Contratenor est acuti et gravis soni mixtura occurrens utrique, hoc est tenori et discantui secundum coequacionem elevacionis et depressionis, acuminis et gravitatis ad utrumque. al. LmLConr. Zab. chor. 5, 1. LmLCompos. Natura pr. 6. al. LmLCompos. Capiendum 10, 13. LmLCompil. Salisb. 44: sicut medius chorus dicitur contratenor, ita contrapunctus dicitur discantus (sim. LmLContr. Contr. est ars 28). LmLAnon. Couss. I p. 447a: communiter ordinare debetis in discantu clavem de ⋅C⋅solfaut in linea prima vel secunda. al. LmLInterv. Prima species p. 229 (sim. LmLContr. Volentibus I p. 24a). LmLContr. Cum notum 2 p. 298. LmLContr. Quoniam hom. pr. 7: sub meorum correctione magistrorum <at>que aliorum ponens primo duos quidem terminos, qui unum et idem sonare dicuntur, scilicet contrapunctus et discantus. LmLContr. Quoniam latens p. 291. [] 3 zu speziellen satztechnischen Aspekten — concerning particular compositional aspects a verwendbare Zusammenklänge und Intervallverbindungen —sonorities and successions of intervals that may be used [s.XIII] LmLDisc. Quicumque II 2, 1: Prima regula de discantu talis est: si cantus ascendit unum tonum, discantus debet incipere in dyapason et descendere tonum cum dimidio vel ditonum. eqs. LmLDisc. pos. vulg. p. 191, 14: si firmus cantus habeat duas notas unisonas in quacumque clavi ... et discantus cum prima illarum sit in quinta ... velitque descendere in unisonum cum secunda, per tertiam ... debet descendere et e converso ascendere. eqs. al. LmLAnon. Couss. VII 11, 22 (sim. LmLTrad. Lamb. 3, 15, 1). LmLFranco Col. 11, 34: Qui autem triplum operari voluerit, respiciendum est tenorem et discantum ita, quod, si discordat cum tenore, non discordet cum discantu vel e converso; et procedat ulterius per concordantias, nunc ascendendo cum tenore vel descendendo, nunc cum discantu ita, quod non semper cum altero tantum (inde LmLQuat. princ. 4, 2, 43). al. LmLTrad. Franc. I p. 22. al. LmLDisc. Videndum 3: si cantus ascendit unam vocem per tonum vel per semitonum, discantus debet incipere in quintam vel in ottavam. Si incipit in quintam, descendat vero quartam et erit in cantum. Et si incipit in ottavam, descendat terciam et erit in quintam eqs. LmLAnon. Couss. IV p. 75, 2. LmLEngelb. Adm. 4, 44, 16. [s.XIV] LmLPs.-Phil. lib. mus. p. 37b: quando cantus ascendit, et tunc discantus incipit in quinta, tunc quinta debet habere post se tertiam, et tertia unisonum eqs. al. LmLPetr. Palm. p. 513: illa species discantus imperfecta debet perfici in discantu sustinendo semitonium. eqs. al. LmLQuat. princ. 4, 2, 23. al. LmLGoscalc. 2, 1 p. 114, 22. LmLCompil. Ticin. p. 22: Nam in mensurabili musica aliud videmus, quod tenor alicuius motecti vel organi vel conducti stat in ⋅b⋅fa⋅b⋅mi dicendo per ♮ durum, tunc accipiendo in diapente sive discantum oportet dicere mi ... per falsam musicam. LmLTrad. Pipudi p. 46. al. LmLNicol. Sen. p. 11. LmLPaul. Flor. 19. eqs. [s.XV] LmLOrig. et eff. 15 tit. LmLProsd. contr. I 5, 5. LmLProsd. contr. II 5, 6. al. LmLTheod. Capr. p. 97. LmLGeorg. Ans. 3, 279. LmLPetr. Betschk p. 540, 13: Quando enim tenor in bassa stat et discantus stat in octava, tunc contratenor debet stare in quinta supra tenorem et in quarta sub discantu. eqs. al. LmLCant. pass. p. 132: Et sic concludendo concordat bassus cum tenore in sua octava et cum discanto in decimis, quae sunt perfectissime voces. LmLFr. Gafur. extr. 9, 2, 4. al. LmLCompos. Natura 5, 8: Regule specialiores. Prima: Quandocumque discantus ponitur ultra tenorem in tercia, contratenor potest poni infra tenorem in quarta, melius tamen in quinta supra tenorem. eqs. LmLCompos. Natura 6, 14: Omnia concordare debent inter se; divisim tamen discantus cum tenore sonabit. al. LmLCompos. Capiendum 2, 18: Item nota, quod discantus debet secundum posse suum querere consonancias viciniores. al. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 6, 9. LmLBart. Ram. 3, 2, 4 p. 101. LmLAnon. Tegerns. II 126: Item <in contrapuncto> ex tribus choris <composito> discantus et contratenor debent ad tenorem componi et dari universaliter et particulariter concorditer, sed ex quatuor sufficit, quod generaliter omnes chori conveniant insimul prolati (sim. LmLContr. Prima regula 23-24). al. LmLAnon. Couss. I p. 446b: quando cantus superior aut discantus b mollaris fuerint, tunc alii cantus debent esse bemollares. al. LmLCompil. Salisb. 20. LmLContr. Circa modum p. 29, 3. eqs. LmLContr. Consonantia 25 (sim. LmLContr. Si discantus 27). LmLContr. Et primo I 26 p. 141 (p. 464a). LmLContr. Notandum quod p. 115b. LmLContr. Not. quod novem 38: inquantum contrapunctus ex paucis choris componitur, videlicet ex tenore et discantu, sic magis variabiliter debent species variari in perfectis consonantiis et imperfectis. al. LmLContr. Prima regula 19: primo debet tenor componi a prima nota ad ultimam. Illo finito et regulariter completo debet []discantus, id est supremus chorus, de omni puncto ad punctum, id est de omni <nota> ad notam, concordanter dari seu componi. al. LmLContr. quarta quod p. 12a: Quinta regula et ultima, quod licitum est duas, tres et quatuor in discantu facere voces dissonantes successive et immediatas, dummodo fiat et incipiatur in voce consonanti. LmLContr. Si discantus 2. eqs. LmLContr. Si enim 58 p. 147 (p. 466a). eqs. al. LmLContr. Volentibus I p. 27a-b (sim. LmLContr. Volentibus II 12-18. LmLContr. Volentibus III p.13a). LmLContr. Volentibus III p. 12b. al. b Rhythmus und Mensurierung — rhythm and mensuration [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 190, 31: Omnes autem notae discantus sunt mensurabiles per directam brevem et directam longam. al. LmLFranco Col. 11, 36: Notandum, quod tam in discantu quam in triplicibus etc. inspicienda est aequipollentia in perfectionibus longarum, brevium et semibrevium ita, quod tot perfectiones in tenore habeantur, quot in discantu vel in triplo etc. (inde LmLIac. Leod. cons. 97. LmLQuat. princ. 4, 2, 43). LmLPs.-Petr. Cruc. U A, 4. LmLAnon. Couss. IV p. 74, 12: Et quia in primo modo primus punctus est longus in discantu, et simili modo est longus in tenore, quare coaequantur ad invicem. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 2, 5: organum duplum, quod ubique non est certa temporis mensura mensuratum, ut in fioraturis in penultimis, ubi supra vocem unam tenoris in discantu multae sonantur voces. LmLPetr. Palm. p. 516. al. LmLAnon. Couss. V p. 244, 1. al. LmLAnon. Kellner 8, 1. al. LmLMens. Si ille p. 495, 16. al. LmLAnon. Vipiten. 4, 7. [s.XV] LmLGeorg. Ans. 3, 257. al. LmLPetr. Betschk p. 538, 25: si discantus, medium vel tenor non concordarent in temporibus, non valeret nec esset cantus mensuratus. al. LmLAnon. Couss. XII 15, 14. eqs. LmLAnon. Monac. 1, 27: discantus multo plus quam alie partes per diversos tactus et colores discurrit. LmLIoh. Tinct. pr. 1, 5, 4. passim LmLCompos. Natura 4, 16: Si vis componere discantum, distingue tenorem in tabula scriptum per tempora (sim. LmLCompos. Natura 4, 10). LmLCompos. Natura 4, 22: Si velis pulcrum discantum edere, tunc, ubi poteris, inferre sincopaciones et maxime circa fines clausularum. Alia regula: Propter cursum discantus pone sepe flores vel proporciones superparticulares ... Secunda regula: Ubicumque convenienter poteris, ordina eas partes, scilicet tenorem et discantum, in diversis speciebus notarum, ut si tenor habuerit <longam>, pone in discantu duas breves vel alias proporciones. eqs. LmLCompos. Cum igitur 1, 28. c Anfangs- und Schlußklänge — initial and concluding sonorities [s.XIII] LmLFranco Col. 11, 29: aut discantus incipit in unisono cum tenore ... aut in diapason ... aut in dyapente ... aut in dyatessaron ... aut in ditono. LmLAnon. Couss. IV p. 74, 9: primus punctus discantus debet concordare cum primo puncto tenoris, et hoc aut in diapason vel diapente vel diatesseron vel semiditono vel ditono vel unisono. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 4, 50, 7. LmLPetr. Palm. p. 512. LmLQuat. princ. 4, 2, 21: In concordanciis perfectis discantus habet semper incipere et finire, unde, si planus cantus, id est tenor, valde grave inceperit, discantus incipere potest in duodecima vel in quintadecima voce. Si non valde grave inceperit, principium discantus in octava voce vel in duodecima poni potest. Si vero tenor non nimis alte, sed mediocriter fuerit, incepcio discantus poni potest in quinta vel in octava voce a tenore. Si autem tenor, id est planus cantus, valde acute situatur, discantus incipere potest cum plano cantu vel in quinta voce a tenore. al. [s.XV] LmLAnon. London. II 3, 1. LmLCompos. Natura 4, 17: Et incipe discantum secundum placitum, scilicet in octava vel in quinta, quintadecima vel duodecima supra primam notam tenoris. al. LmLFlor. Fax. 13 p. 86. LmLContr. Et primo I 28 p. 141 (p. 464a). LmLContr. Prima regula 4. [] d Stimmlage, Stimmumfang und Stimmführung — register, range and voice leading [s.XIII] LmLFranco Col. 11, 30: prosequendo per consonantias, commiscendo quandoque discordantias in locis debitis ita, quod quando tenor ascendit, discantus descendat vel e converso. Et sciendum, quod tenor et discantus propter pulcritudinem cantus quandoque simul ascendit et descendit (inde LmLQuat. princ. 4, 2, 20). LmLPs.-Franco comp. 3, 2. LmLAnon. Couss. IV p. 75, 17. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 7, 8, 7: videtur esse, ut discantus amplius se tenere debeat supra tenorem quam e converso, quia discantui magis congruunt voces acutae consonantiarum concordiam importantium, tenori vero graves. al. LmLPetr. Palm. p. 511. al. LmLQuat. princ. 4, 2, 22 (sim. LmLAnon. Vratisl. p. 331a. LmLMens. Circa artem p. 511, 16). LmLIoh. Tork. disc. p. 136. LmLTrad. Pipudi p. 45. LmLAnon. Mediol. 2, 4. LmLMens. Circa artem p. 511, 19. [s.XV] LmLTheod. Capr. p. 97. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59. LmLFr. Gafur. extr. 9, 4, 1: De contrarietate discantus. ... Discantus enim debet esse contrarius suo tenori in quantum potest. Unde si tenor ascendit, discantus debet descendere et e converso. al. LmLCompos. Natura 4, 3: Omnis discantus, quia materna voce cantatur, supra dyapason tenoris ponendus est, scilicet in octava vel duodecima vel quintadecima. LmLCompos. Natura 4, 8: non solum respici debent pulcre armonie, verum eciam pulcer processus discantus secundum ascensum et descensum per amenas melodias. ... non immediate ponat illic discantum, sed videat, quod illa nota discantus cum notis precedentibus et sequentibus ipsius discantus retineat bonam melodiam. al. LmLCompos. Capiendum 2, 17. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 68. LmLAnon. Tegerns. II 128: Item numquam dabitur in contrapuncto ultima nota tenoris a penultima in ascensu, sed semper in descensu, et ultima nota discantus dari debet a penultima in ascensu, nisi esset in positione media. LmLIoh. Hoth. contr. I 7. al. LmLFlor. Fax. 13 p. 85. LmLAnon. Couss. I p. 446a: Item discantus non debet multum saltare per magnas species sicut per quintas, sextas aut septimas aut octavas, sed aliquando potest, non autem sepius. ibid. al. LmLCompil. Salisb. 41 (sim. LmLContr. Contr. est ars 26). LmLContr. Ad sc. artem p. 69b. LmLContr. Ad sc. artem p. 70a. LmLContr. Circa modum p. 29, 1. LmLContr. Et primo II 44 p. 144 (p. 465a): Ulterius sciendum, quod discantus in tonis imparibus non potest ascendere ultra quindecimam supra finem tenorum; id est, si tenor sit primi toni, tunc discantus potest ascendere usque ad ⋅⋅lasol, et alius usque ad ⋅⋅la et ultra, sed raro; sed si tenor sit tercii, tunc discantus potest ascendere usque ad tredecimam et ultra, sed raro. al. LmLContr. Notandum est p. 46. LmLContr. Notandum quod p. 115b. LmLContr. Not. quod novem 26: quando tenor bassius in aliquo contrapuncto incipit, tanto altius debet discantus secum incipere, ut per ornatum convenientius cadat vel descendat. Si autem tenor alte incipit, saepius solet quo ad eius finalem, sic potest discantus secum incipi in unisono, id est in una et eadem clave, ut per ornatum convenientius ascendat, dum tenor descendit. al. LmLContr. Prima regula 25: saltus sex clavium in tenore aut discantu dari non debet nec septem clavium. LmLContr. Prima regula 31: tenor in contrapuncto aut alias in cantu de tribus choris composito non semper tenetur subesse nec medium mediare nec discantus superesse, sed pro maiori parte sic debent fieri. al. LmLContr. Primo sciendum p. 291. LmLContr. Quoniam latens p. 288. LmLContr. Volentibus I p. 26b. LmLContr. Volentibus II 14. LmLContr. Volentibus III p. 12a. 4 zu speziellen Satztypen und Kompositionsgattungen — concerning particular types of composition and genres [s.XIII] LmLDisc. pos. vulg. p. 193, 2-5. LmLFranco Col. 11, 27-33 (inde LmLQuat. princ. 4, 2 , 42). [s.XIV] LmLAegid. Mur. p. 128b. LmLMens. Circa artem p. 527, 8-15. [s.XV] LmLProsd. exp.[] 90, 7: non solum diminutio reperitur in tenoribus motetorum, sed etiam reperitur in tenoribus baladarum et aliorum cantuum et, quod plus est, reperitur etiam in discantibus quamplurium baladarum. LmLAnon. Monac. 1, 21: Et licet alique compositiones plures habeant partes quam tres, sicut sunt carmina aut canciones quatuor aut quinque vocum, in quibus aliquando reperiuntur duo discantus, tenor, contratenor et subcontratenor aut duo contratenores et cetera, et eciam alique solum duas habeant partes, scilicet discantum et tenorem, sicut sunt gemellia et huiusmodi, tamen hoc non fit ita communiter. al. LmLAnon. Mell. 2, 11-13. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 60: Rundelus est cantus mensuralis solum per duplum vadens, in quo discantus cum dulci proporcione occurrit suo tenori, interdum tenorista silente et discantorista cantante aut e converso. LmLPaul. Paulir. 7, 2, 1 p. 61: Balida est cantus mensuralis, in quo discantus habet tres partes et una pars habet suum clausorium ab aliis distinctum, quibus tenor quarta parte obvians concorditer omnibus dissonat et dissonanter omnes concordant melodia suavissima et unaqueque pars suo incessu dulcissime progrediendo. al. LmLCompos. Natura 7, 1: De duobus discantibus. LmLCompos. Natura 8a, 3: Sequitur de fugativis. ... Si discantus precedit per tales notas (sequitur exemplum) et postea inmediate canet tenor vel contratenor easdem notas sicque discantus denique concordaret cum aliis partibus. al. LmLCompos. Cum igitur 4, 2: faulxbourdon sic describitur: Est alicuius cantilene duarum vocum specie distinctorum pulcra composicio, in qua discantus super tenorem inceptus fit continuando locum tercie vocis, scilicet contratenoris, in bona consonancia perfectaque supplebit. al. LmLFlor. Fax. 16 p. 87: Prima igitur species (sc. compositionis), id est ad faulx bourdum, hoc pacto componitur. Completo discantu tenor nil praeter sextas cum octavis in eo sonet, in quo dyapente super eodem incepta discantus notulae contratenori inservient. ... Secundi generis species, quam fugatam dicimus, ita componetur. Possumus a quocumque easdem neumas reiterare intervenientibus inter hosdem aliquibus pausis, id est, prius et discantus et tenor et contratenor incipere potest, deinde alterum alter sequatur. al. LmLContr. Et primo I 12 p. 139 (p. 463a): Item contrapunctus aliquando accipitur pro tota rondela, videlicet discantu, tenore et contratenore. 5 zur instrumentalen Ausführung auf einem Tasteninstrument (Orgel) — concerning performance on a keyboard instrument (organ) [s.XV] LmLTact. Octo princ. 3: tactus generales, ex quibus formabitur discantus (sim. LmLTact. Reperi 28). al. LmLTact. Opusculum 97: in quacumque nota clausulatur cantus, ibidem fit clausulacio et discantus. LmLTact. Opusculum 104: Quoscumque tactus tetigeris super ut re mi in 8^va tenoris, eosdem poteris tangere super sol fa la et hoc variando claves in discantu, scilicet 8^vi <et> 5^ti ipsius fa. al. LmLTact. Ad habendum 25: ut et fa non discordant in discantu et in mutatione clavium, quia omnes tactus, quos tangis super ut, potes eciam tangere super fa et econverso (sim. LmLTact. Ad habendum 21). LmLTact. Prima est 16-18. LmLTact. Concordanciarum p. 167, 24. al. LmLTact. Reperi 7-9. LmLTact. Bona 37. al. LmLArn. Zwoll. p. 30: solum 10 grosse fistule serviant pro tenore, et simplicia organa pro discantu. C in verallgemeinerter Verwendung für weitere Gegen- bzw. Oberstimmen — in generalized usage for additional contrapuntal or upper parts [s.XIV] LmLIac. Leod. cons. 92: Similiter et in fine ante pausationes, maxime cum simul discantus pausat vel pausant cum tenore. LmLIac. Leod. spec. 7, 3, 11: fieri discantus, ut motetus, triplum, quadruplum. Et cum supra tenorem unum fit unus discantus, perfectiores et pauciores observari debent concordiae et praecipue diapente. Quanto autem plures sunt discantus, []plurium concordiarum potest esse usus. eqs. [s.XV] LmLContr. Quicumque p. 92b: Quicumque voluerit duos contrapunctus sive discantus componere super unum tenorem. cf. LmLHMT s. v. Discantus / Diskant