Eintrag · Mittellateinisches Wb.
directio f.
directio, -onis f. 1 de statu: a proprie (in imag.: l. 40): α rectitudo — Geradheit (expressius i. q. proceritas — gerader Wuchs: MLWl. 42): Const. imp. II 238 p. 327,28 (a. 1242) quales semitas ostenditis (sc. cardinales) errantibus, qui a -isdirectionis gressibus deviatis? MLWAlbert. M. veget. 6,109 fiunt ex ipso ligno (sc. fraxini) hastae lancearum propter fortitudinem et duritiam et -emdirectionem ipsius. MLWmetaph. 11,2,23 p. 513,52 alias ... tres (sc. sphaeras) dedit Calippus propter tria, quae apparent in eis, quorum unum est retrogradatio, secundum statio et tertium cursus -odirectio.ordo rectus, progrediens — fortschreitende, aufsteigende Reihenfolge: MLWAnon. minut. 1,3 p. 232,2 in omni multiplicatione tantumdem valet conversio quantum -odirectio; sicut ... idem mihi est, si dicam vel directim ‘ter quatuor’ vel conversim ‘quater tres’ ..., sic MLWeqs. β cursus, regio — Verlauf, Route, Richtung: MLWMetell. exp. Hieros. 5 capit. p. 115 -odirectio itineris usque ad Ierusalem. MLWMappa Ebstorf. p. 8b que (mappa) ... non parvam prestat legentibus utilitatem, viantibus -emdirectionem. b meton. i. q. linea recta — gerade Linie, Gerade: MLWPs. Boeth. geom. 798 diagoni ... -odirectio bissena numeretur quantitate. 2 de actione: a proprie: α missio — (Ent-)Sendung, Übermittlung: Donat. Ermenl. 5 (MGMer. V p. 694,10) fratres ... de ... monasterio sancti Florentii praeveniendo eorum (fratrum Antrensium) -isdirectionis (-emdirectionem MLWvar. l.; MLWsc. perscrutatoris) abstulerunt laborem. MLWAbbo Sangerm. bell. praef. p. 77,13 huius eliminata -isdirectionis (sc. opusculi) causa. MLWEpist. pont. Rom. 235 p. 469,30 in ... Petri ... apostoli ordinatione, benedictione, -edirectione gentibus ad predicandum Christi evangelium. MLWActa imp. Winkelm. I 919 p. 693,21 quantumcumque ... dominantes exornet mandatorum modesta -odirectio. β reparatio, refectio — Ausbesserung, Instandsetzung: MLWAlbert. M. pol. 6,6e ‘qualiter bonus ornatus sit’, in civitate scilicet, ‘et’, supple: qualiter sit, ‘cadentium aedificiorum et viarum salvatio et -odirectio’ (p. 1321b,21 διόρϑωσις). b translate: α regimen, moderatio, gubernatio — Leitung, Lenkung, Führung: MLWVita Willeh. 5 p. 844B cum deficientibus ... viris regalis prosapiae feminea ... dicione (-edirectione MLWvar. l.) res administraretur publica. Gundech. lib. pont. p. 245,25 quinque episcopi omni illorum -isdirectionis numero ... in unum collecto centum annos compleverunt. MLWAlbert. M. animal. 1,58 habent (sc. grues) in volatu ducem, propter cuius -emdirectionem ordine literato volare dicuntur. MLWpol. 2,8c p. 172b,43 dicimus, quod non oportet eodem modo dari ‘ -esdirectiones’ (p. 1271a,8 εὐϑύνας), id est, principatus alios dirigentes. saepius. v. et p. 689, 60.auctoritas, potestas — Befugnis, Berechtigung: MLWChart. Gelr. 968 p. 935,2 (a. 1275) quam limitem ... dominus Rutgerus ... a nobili viro ... tenet in feodo cum ... antiqua consuetudine ac -edirectione, palatione et distinctione praedictae limitis seu feodi. β diligentia, accuratio — Sorgfalt, Gründlichkeit: MLWConst. imp. III 66 (a. 1274) solent ardua ... perpensis digesta consiliis sentire potius celeritatis ex -edirectione compendium quam pati dispendium tarditatis. γ ?comprobatio — ?Be-, Nachweis: MLWTrad. Frising. 1437 (c. 1031/39) tradidit ... Wolfolt ... predium ... cum omni ususcapione, sicuti ipse in proprietatem possedit, excepta -edirectione ipsius nobilitatis, si necesse sit, in manum ... advocati ... ęcclesię. c meton. i. q. res bene gestae, proventus — Ruhmestat, Erfolg: MLWEpist. pont. Rom. sel. I 2 p. 14,32 pro specie et pro multitudine et potentia et de -busdirectionibus in preliis (cf. Chrysost. serm. in epist. ad Rom. 32,2 κατορϑωμάτων). Gansweidt