lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

diligentia

GWB bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
1

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

diligentia f.

Bd. 3, Sp. 653
diligentia (-cia), -ae f.MLWscript.: del-: MLWl. 30. -ll-: MLWl. 43. -ie-: MLWl. 42.usu MLWplur.: p. 654, 13. I cura, sollertia, accuratio, studiumSorgfalt, Umsicht, Aufmerksamkeit, Gründlichkeit, Genauigkeit, Eifer (in malam partem: MLWl. 47): A proprie: 1 strictius: a in univ.: MLWGloss. med. p. 31,4 potest hepar qualitercumque sanari et non sine ingenti curationis congrue de-a. MLWWillib. Bonif. 2 p. 9,9 Wynberchtes abbatis ... spiritali litterarum -adiligentia provocatus elegit magisterium. MLWGebeh. August. Udalr. p. 595,32 -adiligentia ... humilitatis exterritus aiebat hoc operis apostolicae ... dignitati, non suae congruere parvitati. MLWAlbert. M. div. nom. 3,15 p. 111,29 ‘ -adiligentia’ (MLWPG 3,684B ἀκριβείᾳ), idest efficacia, ‘demonstrationum’, idest manifestationum. persaepe. v. et p. 656, 6.per MLWprosop.: MLWAlleg. cam. 29 sexta (cameraria Christi) est sancta -adiligentia mentis, illa ornat camaram. b locut. adv.: MLWAntidot. Lond. p. 21,17 colas (sc. confectionem) cum summa -adiligentia (MLWDipl. Karoli III. 80 p. 131,22. saepe). MLWArbeo Corb. 16 p. 205,18 qui (praepositus) virum Dei cum universo comitatu cum omni -adiligentia transponeretur (sim. Chart. ord. Teut. [Hass.] 346 o. -iencia. saepe). MLWDipl. Loth. I. 119 p. 273,30 qui (missi) fideliter magnaque -adiligentia (dill-cia MLWvar. l.) ea (sc. res) investigarent. saepe. cf. MLWl. 58. 2 latius: a gener.: α industria, sedulitas, operaFleiß, Rührigkeit, Mühe(waltung): MLWWett. Gall. 35 p. 277,1 quae (sc. Arbonenses thesauros suos in cellam viri Dei condidisse) per -amdiligentiam Erchanoldi ... tribuni sunt prodita MLWeqs. MLWLand. Mediol. (?) hist. 3,31 p. 98,19 illecebrarum facetiis ac -adiligentia Matildis ... coronam ... duci Redulfo ... misit (sc. Gregorius). MLWAdam gest. praef. p. 2,2 fortasse dixerit aliquis aut nihil eos (pontifices) dignum memoria fecisse ... aut, si fecerant quippiam, scriptorum, qui hoc posteris traderent, -adiligentia caruisse. β instantia, obsecratio(inständiges) Bitten, Nachdruck: MLWChart. Lub. II 10 p. 7,9 (a. 1229) ad instantiam et -amdiligentiam ... abbatis ... tres villas ... eisdem fratribus vendidimus (sc. comes). MLWChart. Port. 177 p. 193,9 mansos in manus eiusdem nobilis M. ... resignavit miles cum -adiligentia postulando, ut MLWeqs. (MLWsim. 253 p. 257,11 cum -ciadiligencia). γ appetentia, concupiscentiadas Trachten, Verlangen: MLWChart. Argent. I 74 p. 59,16 (dipl. Heinr. V.) quod (ius) tot annis odiosa questus -ciadiligencia Argentinensibus subtractum esse conspeximus. δ adimpletio congrua, convenientiagetreue Erfüllung, genaue Übereinstimmung: MLWEpist. Ratisb. 10 p. 324,5 quanta prefiguratio in veteri, quanta -adiligentia in novo testamento, quanta reverentia in evangelio ... fuit. b publ., iur., canon.: α auctoritas, arbitriumAutorität, Schiedsspruch: MLWDipl. Heinr. IV. 59 sicut pater noster sua -adiligentia ... litem determinaverit, ita MLWeqs. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 307,51 quae aecclesiae utilitati ... proficua fuerant, canonica -adiligentia ... diffinita sunt. al. β providentia, adiumentumFörderung, Unterstützung: MLWDipl. Heinr. II. 369 p. 472,16 imperialis nos contemplatio commonet illa ... disponere, que ad augmentum, -amdiligentiam et restaurationem venerabilium pertinet locorum (inde 469 p. 598,12). γ investigatio, quaestioUntersuchung, (Gerichts-)Verfahren: Dicta de disc. (MLWMG Lib. Lit. I p. 459b,42) cum ... aecclesie audientiam et synodalem subterfugeret Hildebrandus -amdiligentiam. c medic. i. q. curatioBehandlung: MLWAesculapius 22 p. 36,18 si crura ... vel manus paralisin passae fuerint, primum capitis erit -adiligentia, ut ungatur et fricetur (cf. Gariopont. MLWpass. 5,26). d rhet. i. q. brevitasKürze, Prägnanz: MLWAnselm. Bis. rhet. praef. p. 100,13 cuius (facultatis) longum et nimis diffusum laborem ad sat parvam -amdiligentiam perstrinximus (MLWsim. 3,6 p. 177,13 parva quadam -ciadiligencia [ -adiligentia MLWvar. l.]). B meton.: 1 caerimonia, sollemnitasZeremonie, Feierlichkeit: MLWHraban. hom. I 68 p. 129A pompa funeris, agmina exsequiarum sumptuosa, -aediligentiae sepulturae, monumentorum opulenta constructio vivorum sunt ... solatia. 2 intentio, consiliumVorhaben, Plan: Transl. Tib. 2 (MLWMGScript. XV p. 393,38; MLWs. XI.MLWin.) multa donaria recepit diaconus in sua et maxime mulorum prestantiam ad perficiendam suae reversionis -amdiligentiam (-adiligentia MLWvar. l.). II dilectio, amorWertschätzung, Liebe: MLWLand. Mediol. hist. praef. p. 36,22 ductus patriae atque civitatis meae amore nec non et cleri eiusdem -amdiligentiam (sic MLWcodd.) ... gesta archiepiscoporum ... perscribere deliberavi. Gansweidt
4627 Zeichen · 247 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    diligentia

    Goethe-Wörterbuch

    diligentia Fleiß, Aufmerksamkeit, nur idVbdg ‘praemium virtutis et diligentiae’ für eine Schaumünze 26,198,15 DuW 4 B2,1…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Diligentia

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Diligentia , lat., Fleiß; in obligatorischen Rechtsverhältnissen die Sorgfalt, welche ein verständiger Hausvater (d. dil…

  3. Latein
    diligentiaf.

    Mittellateinisches Wb.

    diligentia (-cia) , -ae f. script. : del-: l. 30 . -ll-: l. 43 . -ie-: l. 42 . usu plur. : p. 654, 13 . I cura, sollerti…

Verweisungsnetz

7 Knoten, 3 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 3 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit diligentia

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Keine Komposita gefunden — diligentia kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.