desuper (de super) MLW
adv. et MLW
praep. (cf. de
p. 44,32) I
adv.: A
de loco: 1
e superiore loco, ex alto, superne, deorsum —
von oben, herab: a
in univ.: MLWPaul. Diac. Lang. 5,2 p. 144,6 multas ... ei
(Perctarit) iniurias faciens fuste eum insuper
(om. C. D) percutere -rdesuper
(erasum G2, MLW
om. G5c) et urguere non cessabat
Unulfus. MLWAgnell. lib. pont. 131 p. 364,42 exclamavit
abbas voce magna ad suos, ut eum -rdesuper de tecto
(sc. monasterii) deponerent. Vita Heinr. IV. 7 p. 25,13 minister doli sursum ... scandens -rdesuper observabat. MLWMetell. exp. Hieros. 2,243 cum -rdesuper obtenebrantur
catholici nube sagittarum. MLWHeinr. Lett. chron. 28,6 p. 204,26 elevabat ... unusquisque
(sc. oppugnatorum) consocium suum -rdesuper
(sc. de turri) in castrum.
saepius. v. et p. 484, 62. 485, 18.
in imag. de arrogantia: MLWGunzo epist. 9 p. 37,18 -rdesuper immissi impetus gravitate sollicitabar. b
caelitus —
vom Himmel (herab): MLWWillib. Bonif. 6 p. 31,19 inmensa roboris moles divino -rdesuper flatu exagitata ... corruit. MLWCand. Fuld. Eigil. II 17,77 -rdesuper adveniens ... arbiter orbis
(sc. Christus). MLWVita Pirmin. I 1 Deo -rdesuper cuncta illius opera dispensante. MLWCarm. Cent. 67,5 〈de〉super, oro, tua
(sc. Dei) defendat dextra iacentes
(sc. in lecto). MLWThietm. chron. 6,11 Deus pater ingenitus, speculator -rdesuper.
saepe.expressius i. q. divinitus —
von Gott, durch göttliche Fügung: MLWVita Desid. Vienn. 14 tantam bonam
(animam) in unum hominem -rdesuper fuisse fundatam. Humb. Sim. 3,5 p. 204,17 principes ecclesiis Dei tutores ... assignati relicto officio -rdesuper sibi commisso MLW
eqs. MLW
al. 2
(in)super, supra, in superiore parte, in summo —
darüber, darauf, oberhalb, oben: a
in univ.: MLWLex Baiuv. 4,19 si
quis alicui scalam ... eiecerit ... et ille -rdesuper fuerit relictus. MLWAgnell. lib. pont. 64 p. 323,11sq. deferantur quatuor pedes, et ponite mensam -rdesuper; quatuor ... pedes quatuor evangelistae sunt ..., mensa vero -rdesuper est sancta ara MLW
eqs. MLWVita Emm. 35 cumque ... a sepulchro humum removissent, erat inmensus lapis -rdesuper (asuper MLW
var. l.) constitutus. MLWWiduk. gest. 2,11 p. 77,2 Thancmarus ... stabat iuxta altare depositis -rdesuper armis. MLWGerh. August. Udalr. 1,14 MLWl. 28 episcopus ... sepulchrum sibi fodere ... et ... arcum muratum -rdesuper curvare praecepit. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 6 p. 189,29 falconum ... modus est volare alte et stare -rdesuper in directo falconarii.
saepe. v. et p. 478, 37. 38.
in imag. de regimine: MLWTrad. Lunaelac. 115 (a. 805) Kamalo monachus -rdesuper
(sc. super Maninseo) constitutus prepositus. 75 honorando ... Lantperhto abbati de monasterio Maninseo -rdesuper regere videtur.
longius —
weiter weg: MLWAlbert.
M. metaph. 1,5,4 p. 74,67 ‘parum ... -rdesuper (
p. 990a,23 ἄνωϑεν) aut subtus
(sc. de centro universi)’ est ‘iniustitia’. b
in scripto: MLWTrad. Frising. 29 p. 57,26 (a. 769) pars ipsius
(ecclesiae) ... -rdesuper scripta. c
in formulis chartarum de collocatione in fundis fere i. q. ibidem, inibi —
etwa: daselbst, darauf: α
de aedificiis: MLWCod. Lauresh. 858 (a. 766/67) mansum i cum casa et scura -rdesuper
(sc. confirmamus). MLWChart. Sangall. A 257 p. 245,11 dono ... in eadem marcha tam terris, domibus -rdesuper positis, campis ... hobas vestitas cum mancipiis (Dipl. Ludow. Germ. 12 hobas duas cum casis -rdesuper p. MLWTrad. Ratisb. 28 p. 35,12 mansos tres ... cum ... ędificiis -rdesuper p. MLW
al.). MLWChart. Laus. 341 p. 305,9 trado ad ipsam casam Dei casale cum casa desuperstante
(sic). MLWDipl. Otton. I. 145 p. 226,10 ubi
(sc. in area) stationes -rdesuper extant, quas tenere videtur Iohannes. MLW
al. β
de hominibus: MLWTrad. Frising. 229 (a. 806) non in aliud ei
(diacono) commendavimus
(sc. episcopus) ecclesiam ..., nisi ut minister noster -rdesuper fuisset et servitium ... fecisset. MLWTrad. Corb. 27 tradidit Haddo in Stalo duas partes de manso et hominem nomine Wunred -rdesuper manentem (MLWDipl. Ludow. Germ. 154 [interp.] unum mansum ... cum hominibus -rdesuper manentibus. MLW
sim. MLWChart. Lux. I 76 p. 66,30 [dipl. Ludow. Pii] villam cum ... mancipiis -rdesuper comanentibus. MLWChart. Rhen. med. I 105 p. 109,28).
spectat ad actionem vindiciarum servandarum causa obsedendi: MLWTrad. Lunaelac. 120 (a. 821) cogitabo ... vobis (MLW
sc. abbati) vestire, quod ego habeo ad Mulipah, sicut ... missi vestri -rdesuper sedere fecerunt duos vices et nunc ego in tercio vice vobis vestitum abeo. 3
sursum —
nach oben, hinauf: MLWAgnell. lib. pont. 122 p. 359,26 patricius faleras equum superimponi iussit, ascendit -rdesuper. Vita Lamb. Nov. Op. 9 (MLWMGScript. XXX p. 952,6) aperto sanctuario felicem animam -rdesuper ad coelum duxerunt
(sc. angeli).foras —
heraus: MLWInvent. Memmii 1 (MGMer. V p. 366,8) Deus ... eam
(aquam) ... -rdesuper fontem
(om. 2) manare fecit. B
de additione i. q. insuper, praeterea —
obendrein, überdies, außerdem: MLWTrad. Lunaelac. 57 (a. 824) dono virgas v MLW
eqs.; ... trado -rdesuper de ipsa terra virga i et fustum unum pro remedium animae meae. MLWConsuet. Trev. 56 trium sustentatione pulmentorum ... sint fratres reficiendi abbate -rdesuper, quibus voluerit, caritatem faciente. MLW
ibid. iterum. MLWConst. imp. II 80/81 p. 102,13 milites et habitatores ipsius castri Gonzáge -rdesuper ponimus
(sc. Fridericus rex) in perpetuo banno nostro; preterea MLW
eqs. C
de relatione i. q. de hac re, super hoc —
diesbezüglich, darüber: MLWDipl. Heinr. II. 509 p. 652,20 comitatum ... in potestate predicti abbatis ... donavimus, ... ut ipse suique successores ... dehinc liberum habeant arbitrium quoquo modo -rdesuper precipiendi (
inde MLWDipl. Conr. II. 23). MLWAnnal. Worm. MLWa. 1226 p. 146,11 obtinuit
episcopus ... domum ... suam esse debere; acceptis itaque privilegiis imperialibus -rdesuper coram principibus MLW
eqs. MLWChart. Friburg. 192 p. 164,2 in huius rei evidentiam presentem -rdesuper conscribi fecimus paginam.
saepius. D
de tempore i. q. deinde, deinceps —
darauf, sodann: MLWAntidot. Glasg. p. 112,40 que
(sc. impensa) siccas, tundis et cribellas ... et -rdesuper paulatim iungis. p. 125,16 postea colligis ipsum unctum, -rdesuper aceto inunguis corpus, qui patitur. II
praep. c. acc. vel rarius c. abl. (c. gen.: l. 44): A
de loco: 1
de, a(b) —
von (...
herab, weg): MLWLex Sal. Merov. 61,1 si quis alteri de manu sua -rdesuper (super MLW
var. l.) illum aliquid inripuit, rem in caput reddat (de manu per virtutem aliquid tulerit, -rdesuper illam rem in caput reddat
A4 [sim. A3]). Pass. Thiem. II 13 p. 60,10 talis ... naturae est
unguentum, ut oblitam cutem -rdesuper ossibus et carne statim avellat. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 5 p. 157,18 falco ... tollendus erit -rdesuper aironem cum tiratorio. MLWAlbert.
M. animal. 1,244 cimbalaris
(sc. cartilago epiglossidis) aliquando ... cooperit peltalem et ipsam tunc comitatur, et aliquando recedit -rdesuper ipsam. MLW
al. 2
super, supra —
über, oberhalb: a
de positione: MLWLex Sal. Merov. 55,6 si quis basilicam expoliaverit -rdesuper (super MLW
var. l.) hominem mortuum. MLWAgnell. lib. pont. 27 literae ... -rdesuper capitis illius
(effigiei) scripta sunt:
‘eqs.’ MLWCarm. Cent. 55
tit. -rdesuper mensa. 76
tit. -rdesuper cylipsidra. MLWInvent. Matth. 4(2) apostoli ossa ... non ... sunt terrae infossa, sed -rdesuper terram ... in parietibus vel in altariis sunt recondita. MLWChart. Port. 206 p. 217,4 hereditatem agri siti in pago Thesnitzensi -rdesuper vineam, que Berchte vulgariter appellatur. MLW
al. v. et p. 478, 63. 64.
in imag. vel translate: MLWLiber hist. Franc. 7 p. 249,22 Egidium Romanum principem -rdesuper se (positum super se Franci MLW
var. l.) expulerunt a regno. MLWDipl. Heinr. II. 300 p. 373,16 omnes decimas -rdesuper totam abbatiam
(sc. largimur) in usum pauperum et hospitum (
ex MLWDipl. Otton. I. 240 p. 336,7). MLWGuido Augens. mus. MLWadd. p. 192
b si ... organum incipit cum cantu ... vel in quarta -rdesuper duplici vel in quinta -rdesuper duplici vel in quarta de sub cantu MLW
eqs. MLW
ibid.: si
organum incipit in quarta de super duplici de sub cantu MLW
eqs. MLW
ibid. MLW
al. b
de directione, motu (‘über [... hin]’): MLWVita Alcuini 22 p. 195,19 surgens ... e lectulo tulit cappam -rdesuper se. MLWAgnell. lib. pont. 141 electi
(sc. interfectores) sibi
(Iohanicio) septam cervicem ... levaverunt ... -rdesuper lapidem ...; et extensum -rdesuper lapidem unum, et aliam plathomam -rdesuper viventi in colla emissa fregit corpus eius. MLWAnnal. Erf. Loth. MLWa. 1136 visum est -rdesuper civitatem in aere quoddam in modum scalae transvolare. MLWMetell. exp. Hieros. 2,61 machina ... tela repellens -rdesuper ... hostis. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 5 p. 170,5 airo ... aut volabit veniendo ad faciem falconarii et procedendo -rdesuper caput ad posterius hominis aut econtrario. MLW
al. v. et p. 485, 56.
expressius i. q. in —
auf: MLWTrad. Frising. 343 (a. 815) Mezzi ... seu ... Helmberti ... coram testibus -rdesuper altare sanctae Mariae posuerunt
(sc. unam coloniam, MLW
i. chartulam traditionis eius). Vita Heinr. IV. 7 p. 25,8 grande saxum super trabem ad feriendum -rdesuper caput imperatoris posuit
(sc. minister doli). 3
per confusionem c. desubter (cf. p. 478, 22. 27) i. q. sub —
unter: MLWRhythm. 149,98 induebat
Eligius cilicium ad carnem utique asperrimum -rdesuper veste optima. B
de relatione i. q. de, super —
hinsichtlich, betreffend: 1
in univ.: MLWChart. Bund. 271 (epist. papae MLWa. 1121) peticioni tuę, quam -rdesuper episcopalis oneris allevatione facere voluisti, nullum ... prebere possumus ... assensum. MLWChart. episc. Halb. 920 MLWl. 36 ne quis contra eam
(paginam) venire presumat vel ipsum monasterium -rdesuper eadem decima in aliquo molestare. 2
in —
an: MLWChart. episc. Hild. II 1152 (a. 1260) cum ... abbatissa et conventus monasterii ... a nonnullis ... graves -rdesuper possessionibus et aliis bonis suis ... patiantur molestias et iacturas. 3
pro —
für: v. p. 484, 34. C
de tempore i. q. post —
nach: MLWAntidot. Glasg. p. 125,17 involutum
(sc. corpus) -rdesuper unccionem de lentio suptilissimum.
Antony