demonstro

demonstro, -avi, -atum, -aredemonstrare.MLWscript. demos-: p. 291, 69. MLWdepon.: MLWl. 39.usu MLWrefl.: MLWl. 52. 54. 55.MLWc. MLWpraep.:in MLWc. MLWacc.: p. 293, 18.ad: p. 293, 3.MLWmetr. -andŏ: MLWl. 9. v. et p. 290, 5. I proprie i. q. monstrare, indicare — (auf-, vor)zeigen: A gener.: MLWArbeo Corb. 29 mulier ... cruentatam faciem ducisse flebile -batdemonstrabat voce. MLWEigil Sturm. 5 p. 136,10 (cod. W) explorantes, ubi Dominus servis suis in solitudine ad inhabitandum -retdemonstraret locum. MLWWett. Gall. 11 ibi ... noctis quies -aturdemonstratur, cum squamigeri gregis turba conspicitur. MLWHrotsv. Mar. 742 beluae praecedebant ... -andodemonstrando viam per deserti loca rectam. MLWThietm. chron. 7,26 inperator hunc (antistitem) scripta -antemdemonstrantem ... non exaudivit. MLWal. v. et p. 287, 67.in imag.: MLWBeda hist. eccl. 4,25 p. 263,14 accedens Adamnanus ... ad sacerdotem, a quo sibi sperabat iter salutis posse -aridemonstrari. MLWDipl. Loth. I. 32 p. 109,2 apostolicis documentis sibi (praelatis) excellentiorem -tamdemonstratam viam. B publ. et iur.: 1 de terminis inspiciendis: MLWCod. Lauresh. 2175 (a. 787/ 88) dono ... de terra, quantum misso MLWs. N. -stdemonst〈r〉avi. MLWSigeh. Maxim. 15 p. 28^D multa de sanctorum praediis ... falsa demonstratione in partes sui senioris transferre conatus est; ... chirotheca ... manu superducta, sicut voluit, -vitdemonstravit. MLWTrad. Frising. 1472 servi iuramento constricti eandem terminationem peragrantes et, ut hic scripsimus, denotantes -veruntdemonstraverunt. MLWChart. Burgenl. I 255 p. 183,43sq. Buza et fratres sui ... nobis versus terram Lapsa magnas et antiquas metas -aruntdemonstrarunt, similiter et populi de villa Curmend versus terram Buze metas -aruntdemonstrarunt, sed solas non binas. saepius. 2 de pecunia praesentanda: MLWChart. Aquens. 7 p. 134,17 (a. 1241) propter hunc ... fidelitatis affectum (sc. foedum cum imperatore) recepit Willelmus comes ab imperio ad augmentationem sui feodi quingentas m(arcas) Colon(iensium) d(enariorum), quas, cum requisitus fuerit, -bitdemonstrabit. MLWActa civ. Wism. B 102 Iohannes de Memela -vitdemonstravit Iordano Leuen et Wernero Wulfhagen vii m(arcas) d(enariorum) et iv s(olidos) super Silium et iii m(arcas) super Henricum Crullingum et super Ludekinum de Zwerin iii m(arcas) d(enariorum). II translate: A gener. i. q. ostendere, exponere, exhibere, manifestare — darstellen, darlegen, erkennbar, deutlich machen: 1 in univ.: MLWBeda hist. eccl. 5,19 p. 328,26 iiii diebus ac noctibus quasi mortuus iacebat Uilfridus halitu tantum pertenui, quia viveret, -ansdemonstrans. MLWArbeo Corb. 8 membra ... nobilitatis -banturdemonstrabantur (-bantdemonstrabant MLWvar. l.) originem. MLWHugeb. Willib. praef. p. 87,12 signa, que nobis per evangelii gratiam certa -anturdemonstrantur. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 305,28 quaedam ... miracula ... probabilibus personis ... attestantibus e litteris ea commendata -antibusdemonstrantibus recitata sunt. MLWStatut. ord. Teut. p. 26,27 regulam eorum (fratrum) ... ad ordinem et intellectum redegimus, ut subnotata per ordinem capitula -buntdemonstrabunt. saepius. v. et p. 289, 36. 290, 5.refl. i. q. apparere — erscheinen, sich zeigen: MLWAmalar. antiph. prol. 6 ubi ... ordinem reperi deficere, addidimus illum ..., ut se -buntdemonstrabunt feriae et ebdomadae ante nativitatem Domini et ebdomada paschalis. MLWThegan. Ludow. 6 p. 184,3 imperator praecepit (sc. filio) ... nullum ab honore suo sine causa discretionis eiecisset (sc. Hludouuicus futurus rex), et semetipsum omni tempore coram Deo et omni populo inreprehensibilem -aredemonstrare (-retdemonstraret pars MLWcodd.). Hincm. coll. 1 p. 83,2 non debet ... episcopus se -aredemonstrare turpis lucri esse cupidum. MLWOrd. celebr. conc. 7^B,60 quomodo ... seipsos imitabiles aliis debeant (sc. clerici) -aredemonstrare. 2 c. colore quodam: a narrare — erzählen: MLWWillib. Bonif. praef. p. 3,21 beati viri vitam praecelsasque eius virtutes ... iubetis (sc. Lullus et Megingozus) -aredemonstrare. MLWEinh. Karol. 4 ad actus et mores ceterasque vitae illius partes explicandas ac -andasdemonstrandas omissis incognitis transire disposui. MLWWalahfr. Wett. 698 dominus ... docens ostendit Iesus ante patris faciem stantes (caelicolas) servare fideles, atque liber pastoris opem -atdemonstrat eandem. MLWal. b explicare, docere — erklären, lehren: MLWBeda hist. eccl. 2,1 p. 76,31 primam ... et ultimam Ezechielis prophetae partem ... per omelias xx et duas, quantum lucis intus habeant, -vitdemonstravit Gregorius papa. MLWWalahfr. Wett. epil. 2,30 quis mihi nunc misero verbum -atdemonstrat adhortans? MLWCand. Fuld. Eigil. I 6 inspirante ac -antedemonstrante spiritu sancto. MLWGeber. clar. 1,5 per virtutem istius artis poterit -ostraredemostrare alchimista, quomodo poteris dealbare stagnum et ramem. saepe. c nuntiare — ankündigen: MLWHrotsv. Mar. 641 quae (stella) regem natum -retdemonstraret Iudęorum. d ostentare — deutlich zeigen, offenkundig dartun: α in univ.: Beda hist. MLWeccl. 1,33 p. 70,30 omnipotens deus, ut, qualis meriti vir fuerit, -retdemonstraret, omni nocte supra sepulchrum eius lux caelestis apparuit. MLWDipl. Arnulfi 115 p. 170,34 praesulis studium, quod in nostrae fidelitatis servitute efficatiter (sic) nititur -aredemonstrare, pensantes decrevimus eqs. MLWAlfan. premn. phys. 1,7 p. 6 ab hac (anima) ... movetur corpus ut instrumentum, quod mors -atdemonstrat (MLWPG 40,505^B δηλοῖ). saepe. β simulare — vortäuschen: MLWThegan. Ludow. 56 falsam pietatem sub obtentu religionis -aredemonstrare. γ exsequi, praestare — ausführen, leisten: MLWLiber diurn. 69 talibus beneficiis existens memor tu quoque meliora valeas ac festines -aredemonstrare servitia. δ revelare — enthüllen: MLWHraban. epist. 9 p. 395,4 ibi (sc. in libro Exodi) per corporalem exitum filiorum Israel de Aegypto terrestri noster exitus de spiritali Aegypto -aturdemonstratur. 11 p. 398,5 omnium mansionum ab Aegypto usque ad terram repromissionis, in quibus Israhelitę transeundo castrametati sunt, catalogus enumeratur, ut nobis -retdemonstraret (-etdemonstret, -eturdemonstretur MLWvar. l.), qualiter de Aegypto spiritali egressi ... debeamus ad repromissam in caelis patriam properare. 33 p. 466,30 canticum Annae ..., in quo ... electio ecclesiae de gentibus -aturdemonstratur. B spec.: 1 gramm. i. q. significare — bedeuten: MLWAmalar. off. 2,3,8 sacerdos praepositos -atdemonstrat, quod est domus Aaron. MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 374,29 dies longi seu tempora longa declarant incertitudinem, sicut superius omnia vel aeterna saecula -antdemonstrant certitudinem. 2 log., philos., theol. i. q. argumentari, comprobare — argumentieren, (zu) beweisen (suchen): MLWAlfan. premn. phys. 3,35 p. 58 novimus, quod nullus eis concedet -antibusdemonstrantibus (MLWPG 40,605^A ἀποφαινομένοις) sensus corporeas esse virtutes. MLWAlbert. M. anim. 1,1,4 p. 8,48 cum intellectus noster accipit intentiones essentialium principiorum huius rei -taedemonstratae. MLWibid. MLWal. 3 geom. i. q. facere, efficere — betragen, ergeben: MLWGerb. geom. 3,15 actus quadratus, qui et agripennus ... dicitur, per singula quatuor latera perticas xii, id est pedes cxx recipit, qui in se ducti cxliiii perticas constratas pedesque eiusmodi = cccc in agripenno -antdemonstrant (-atdemonstrat MLWvar. l.). 6,2. 4 medic. i. q. (condicionem corporis humani) cognoscere — (einen Gesundheitszustand) deuten, diagnostizieren: MLWMaurus progn. 1 p. 22^b,39 gloriam sibi comparat medicus dum preterita rememorans (sic), presentia -ansdemonstrans et futura predicans. MLWibid. MLWal. 5 publ. et iur.: a denotare, designare, describere — genau bezeichnen, angeben, beschreiben: MLWDipl. Otton. III. 233 forestum ..., ut loca infrascripta -antdemonstrant: a semita, que de Eberbach ducit eqs. MLWTrad. Brixin. 246 Lǒdowicus ... praedia ... ad mensuram ac plenitudinem xxx Sclavensium hôbarum terminatim notata et -tademonstrata ... supra altare ... in manus ... pontificis ... legavit ac tradidit. MLWTrad. Frising. 1729 quasdam (sc. hobas) statim nominando -vitdemonstravit, quasdam ... -andodemonstrando subpleri debere affirmavit. MLWChart. Steph. Wirz. 131 p. 138,30 quorum (agrorum) xxx^ta iacent -tidemonstrati iuxta vallum antique munitionis. MLWChart. Rhen. inf. II 650 que bona et pater et filius predicti infra dictum tempus -buntdemonstrabunt. al.MLWc. sensu enumerandi: MLWChart. Heinr. Leon. 92 p. 141,33 nomina villarum ... presens -atdemonstrat pagina: in terra Brizen villam Livbemari MLWeqs. b asserere, confirmare — versichern, bestätigen, bewahrheiten: α in univ.: MLWTrad. Frising. 585^a (a. 829) ibi in presentia -veruntdemonstraverunt traditionis firmitatem et testes videntes adstabant. MLWLigurinus 8,579 quicumque bona ... possederat idque probare legitimis poterat vel -aredemonstrare tabellis eqs. MLWChart. Port. 136 p. 158,9 quod prepositus in Wechterswikele ... Portensibus super xxx mansos ... -assetdemonstrasset sive notificasset, quod xvi mansi in ipsa villa ... essent in allodio absoluti. MLWRegistr. abb. Werd. MLWapp. 11 pronunciarunt ..., quod universi litones ... domino nostro ... in subventione teneantur, nisi per legitima documenta seu etiam validioribus rationibus possint ... contrarium -aredemonstrare. MLWal. β in locut. sibi -aredemonstrare i. q. sibi vindicare, sibi defendere — seinen Rechtsanspruch geltend machen, nachweisen (auf), für sich beanspruchen: MLWActa civ. Wism. B 463 (a. 1276) Hermannus ... habet xix marcas ..., quas -vitdemonstravit sibi in hereditate sua. MLWActa civ. Kil. 539 Constantinus pistor recognoscit predium suum esse Hecconis dimidium ... excepto aliquo edificio, quod sibi -aredemonstrare poterit. MLWActa civ. Wism. B 1185 si ... Iohannes Persic fuerit reversus, et si hec scripta sibi placuerint, sit ita, si autem aliud sibi poterit -aredemonstrare, hoc erit faciendum. c assignare, concedere — zuweisen, zuteilen, überlassen: MLWChron. Ven. Alt. p. 58,1 predia, que eis (Veneticis) pertinentia erant, omnia ad eum (Longinum) (om. D.V) -tademonstrata (-tidemonstrati D.V) sunt. Chart. scrin. Col. B 561 quando comes vel sui heredes Alexandro et uxori sue ... -buntdemonstrabunt trium marcarum redditus. MLWChart. episc. Halb. II 1081 p. 281,18 si in bonis nobis examinatam marcam -etdemonstret episcopus, sibi decem marcas examinatas dabimus, et si plus in bonis nobis -biturdemonstrabitur eqs. MLWChart. Arnstad. 40 p. 21,6 domino Heinrico de Mila -vimusdemonstravimus quinque marcas de moneta et theloneo nostro ..., quousque sibi assignabimus mansos solventes quinque marcas argenti. al. d constituere — vorgeben: MLWRegistr. Patav. I p. 133,10 villicatio in Laidratinge solvet tantum, quantum anni fertilitas -bitdemonstrabit (MLWsim. p. 134, 1 quantum -veritdemonstraverit annus). e (potestatis exsecutorem) instituere — (als Verfügungsberechtigten) einweisen, einsetzen: MLWActa civ. Wism. B 113 p. 37 (a. 1273) Bernardus institor tenetur Bernero xx marcas ... in festo beati Martini solvendas, pro quibus Nicholaus de Horne promisit secum et ideo idem Bernardus -vitdemonstravit eum in bona sua, ubicunque habuerit.Mandrin