lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

defluo

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
1 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

defluo

Bd. 3, Sp. 198
defluo, -fluxi, -fluxum, -eredefluere.MLWscript. deff-: MLWl. 51. 67.MLWpartic. MLWperf. sensu MLWmedial.: p. 200, 30. 66. MLWal.MLWpartic. MLWfut.: p. 199, 49. 200, 44. MLWal. I proprie (saepius in imag., e. g. p. 199, 12. 14): A intrans. i. q. (deorsum) fluere(hinab-, herab)fließen: 1 strictius: a in univ.: α de aquis, fluviis sim. (interdum c. sensu percurrendi): MLWArbeo Corb. 28 tanta aquarum habundantia desudabat, ... ut usque ad imam montis crepidinem -retdeflueret. Dipl. Karoli III. 47 p. 78,12 per montana et planities ac colles et valles rivosque -entesdefluentes. MLWWilh. Apul. gest. 5,242 defecit aquarum copia, nec tantis iam -itdefluit alveus undis, ut MLWeqs. Dipl. Conr. III. 32 p. 52,13 alterum latus in ducaria, quę dicitur Cula, sicut ipsa ducaria -itdefluit versum prefatum fluvium Hauseris. MLWChart. Stir. I 706 p. 697,20 in proximo vertice ... ripa -itdefluit, que vocatur Scartpach (Chart. MLWBern. II 410 p. 730,7 r. ... deffluente). MLWal. β de imbri: Otfr. carm. 1,36 sub divo, ubi plurimus imber -itdefluit. MLWRup. Tuit. trin. 19,17 MLWl. 337 humor in nubibus densescit et de nubibus in terram concreta pluvia -itdefluit. MLWIoh. 3,1047 potissimum de nubibus -xitdefluxit ipsum ... diluvium.de grandine: Agob. 1,7 MLWl. 14 qui (tempestarii) dispersam grandinem et late per regionem decidentem faciant unum in locum ... -eredefluere. γ usu vario: MLWPaulin. Aquil. c. Fel. 3,5 MLWl. 60 quatenus per terram, in quam -eratdefluxerat gutta sanguinis (sc. Christi), ... martyrum depromeret membra evangelista. MLWTheodulf. carm. 2,48 lumine de accenso si cera aut humor olivi -itdefluit. MLWAgius vita Hath. 20 sudorem -entemdefluentem linteolo detergere. Chron. Erf. mod. II MLWa. 1248 p. 242,19 ignotum est, per quam negligenciam es in terram -xitdefluxit et campana periit. MLWTract. de chirurg. 668 〈f〉rons incisa per latitudinem eis valet, quibus per multas venas humores ad oculos -untdefluunt. MLWConr. Mur. nat. animal. 833 illorum (serpentum) virus per corpus (sc. cervi) deffluit (-itdefluit, diffluit MLWvar. l.) omne. MLWal. b c. colore quodam: α influere, se effunderehineinfließen, einmünden: Form. Augiens. B 13 unum wanc, qui ab occidentali parte ipsius rivi, qui in illum lacum -etdefluet, adiacere videtur. Dipl. Otton. II. 50 p. 60,12 tendit (sc. finis) usque ad Haram flumen et deorsum, sicut -itdefluit in flumen Wurm. Dipl. Constantiae 32 p. 101,31 idem fluvii in Adriaticum mare -untdefluunt. MLWal. β profluerehervorfließen: MLWRup. Tuit. trin. 2,24 MLWl. 1058 non ... ideo de nulla petra Moyse percutiente aqua -xitdefluxit, quia MLWeqs. γ effluereauslaufen: Decret. Frision. A p. 53,13 pro oculo, qui totus -xitdefluxit, xx geldmerka. MLWAurelius 24capit. de vesica si -eritdefluxerit (fluxerit MLWcod. Vindob. Lat. 68) in acutis febribus. δ fluendo dissipari, dilabiwegfließen, versickern: MLWTheodulf. carm. 72,107 a prima in quartam modus hic -eratdefluxerat horam, inde suas repetit post celer unda vias. Audrad. MLWcarm. 3,4,394 ut sanguis sanctorum ... adhaerens membris minimum -eritdefluxerit arvis. MLWBenzo ad Heinr. IV. 2,12 p. 226,5 Romana sapientia a nostro Greco fonte derivata ... instanti tempore ita -xitdefluxit, ut MLWeqs. (MLWsim. 4,34 p. 400,1). Chart. Sangall. B 470 p. 344,14 hominum memoria labilis est et ad modum fluentis aque -itdefluit. ε diffluereauseinander-, zerfließen: MLWEberh. Alem. labor. 914 furit indignatio, vultus -itdefluit, ut cera liquitur igne nova. MLWAlbert. M. meteor. 4,1,3 p. 711b,26 quando ... frigidum agit humidum, tunc, si non terminat coagulando vel coadunando humidum, tunc non constabit, et partes eius -entdefluent.expressius de pergameno atramentum diffundi permittente (de re v. MLWWattenbach, Schriftwesen. p. 128sq.): Nicol. Biber. carm. 1746 cartam presentem dixit rasor non esse fluentem ...; que sic -xitdefluxit, quod litera testis adhuc sit. 2 latius: a fluitare, secundo flumine fluere(auf dem Wasser) treiben, flußabwärts driften: Pass. Ursulae 12 cum integro armorum remigio alveum Rheni prono -entesdefluentes amni ... denuo inviserant Coloniam. Pass. Adalb. Prag. 3 (MLWMGScript. XV p. 707,45) septimo ... die piscino more -itdefluit ad ripam, ubi inveniebatur corpus. MLWBruno Magd. bell. 83 p. 79,12 leniter ... -ensdefluens episcopus (sc. navi impositus). MLWRud. Trud. gest. 4,1 p. 251,38 per quem (Luiponem) ante abbatia et in abbatia navis ecclesiae nostrae onerosa peccatis nostris in gravissimas Sirtes -eratdefluxerat. b liquescereschmelzen, flüssig werden: Theoph. sched. 1,26 delato opere ad solem diligenter linies illud glutine vernition, et cum -eredefluere coeperit a calore, leniter manu fricabis. MLWAmadeus Laus. hom. 8,143 sicut ignis attactu cera liquescit et velut ardore solis -itdefluit glacies. Hildeg. phys. 1,176 eam (myrrham) primum in sole calefac aut super laterem igne calefactum, ita modice -atdefluat, id est zufliesze. c madere, manarenaß sein, triefen: Froum. carm. 28,4 -itdefluit ... lacrimis facies. MLWAlbert. Aquens. hist. 6,21 equi ... sudore inaudito -entesdefluentes (diffluentes MLWvar. l.). Mirac. Otton. Bamb. II 1 sudore faciem totus perfusus in tantum, ut etiam capillos -eredefluere videres. d fluxu sanguinis laborarean Blutfluß leiden: Radbert. Matth. 5,2481 duodennis ista -xitdefluxit ad mortem, dum illa coe〈qual〉is resurrexit in vitam. B trans. i. q. emittere(heraus)laufen, -fließen lassen: Audrad. carm. 3,3,144 qui (Deus) inducit caelo nubes et -itdefluit imbres. MLWRup. Tuit. Ioh. 4,686 vivae aquae flumen, ... quo perducturus, quo eius alveum -xurusdefluxurus (deflexurus MLWPL 169,351B, MLWfort. recte) sit Christus. II translate: A de hominibus (de diabolo: l. 56): 1 de singulis: a delabi, procumbere, cadere(hinab-, herab)stürzen, -fallen: α corpor.: Rhythm. 11,5,3 gravatus, per reatum saucius ..., insipienter -xidefluxi in laqueo (cf. Vulg. psalm. 34,8). MLWRup. Tuit. Ioh. 7,561 recte Dominus istum impietatis signiferum, cuius anima ... in perditionis suae lacum profundum a sublimi apostolici culminis honore -batdefluebat, diabolum appellat (cf. Hier. nom. MLWhebr. p. 61,9).descendereabsteigen: Conc. Merov. p. 170,30 si ... clericus pedes graditur et seculares vehitur equo, illico ad terram -atdefluat et debitum honorem ... clerico ... exhibeat. β spirit.: Rather. prael. 2,5 MLWl. 100 ne per adulteria aut quoslibet illicitos quislibet -atdefluat appetitus. MLWVita Hildulfi 2 unde multi per abrupta vitiorum -untdefluunt ..., inde iste ... indies (sic) proficiebat. MLWPetr. Dam. serm. 64,343 alii in ... gratiae dulcedine perseverant, alii in peccatorum amaritudinem -eredefluere ... non cessant. MLWRup. Tuit. trin. 19,7 MLWl. 635 antequam in hunc mundum veniret (sc. Deus), toties ad idololatriam -eruntdefluxerunt (sc. filii Iacob). MLWFrowin. explan. 2,2 MLWl. 1041 mali angeli ... a communi omnium bono beatifico ad propria -eruntdefluxerunt. MLWVita Godefr. Cap. I 5 p. 520,50 qui modica spernit, paullatim -itdefluit (Vulg. Sirach 19,1 decidet; MLWsim. Statut. ord. Teut. p. 78,5). MLWal. b digredi, diffundiabschweifen, sich ausbreiten: Rhythm. 148,73,3 paternitatis tuae renuens admonita vagus perquaquam -xidefluxi (flexi MLWvar. l.), cucurri per avia. MLWPetr. Dam. serm. 32,7 quisquis ... per proprii arbitrii latitudinem -itdefluit, pedem mentis ab angustae viae semita declinavit. 46,20 nec sparsa per cogitationes -xitdefluxit, sed sese intra arcana cordis ... constrinxit Maria. Hugo Metell. carm. 164,151 (MLWMG Lib. Lit. III p. 719) -isdefluis in verbis, argumentis operosis, concinnas dictis per cuncta satis speciosis. 2 de coetibus, turmis i. q. discedere, abscedere, fugereauseinander-, weggehen, fliehen: Radbert. Matth. 3,320 quatinus ... aciem pugnandi, quae per partes -eratdefluxerat, strictius repararet ecclesia. MLWEkkeh. Uraug. chron. MLWa. 1104 p. 184,33 cum iam securior factus ... comes suorum turmas -eredefluere permisisset. MLWAnnalista Saxo MLWa. 1139 p. 776,37 nonnullis dedignantibus curia -xitdefluxit. MLWGesta Ern. duc. I 2,356 sponsa cum cantibus et vario ludorum genere est introducta omnisque populus -xitdefluxit. MLWal. B de rebus (de partibus corporis: l. 30. 38): 1 deminui, (in peius) mutari, evanescereabnehmen, sich (zum Schlechten) wandeln, verschwinden: a in univ.: Rhythm. 148,14,2 adhibe ... tormentorum stimulos, quibus -antdefluant veterna putridaque crimina. Dipl. Loth. I. 120 p. 277,11 rebus exterioribus etsi paulatim voluntate hominum -entibusdefluentibus minorata ecclesia. MLWHerm. Augiens. chron. MLWa. 1021 ex quo tempore locus ille (sc. Bouchaugiense coenobium) magis magisque in deterius -eredefluere coepit. Chart. Aquens. 93 MLWl. 4 cavendum est, ne, que cum tempore fiunt, temporales fiant et -antdefluant actiones (Chart. Stir. IV 223). Albert. M. MLWmetaph. 1,4,12 p. 63,8 dicebant philosophi ... de sensibus particularibus nullam posse esse scientiam, eo quod continue ‘ -antdefluant’ (p. 987a,33 ῥεόντων). MLWal.tabescereverwesen: MLWPaul. Diac. Lang. 6,2 certum est nobis os illud (sc. MLWs. Benedicti) venerabile ... et oculos ..., cetera quoque membra, quamvis -xadefluxa, remansisse. b decidereab-, ausfallen: Radbert. Matth. 6,1643 dicunt miseri et vani, quod superflue decisi capilli aut cotidie -entesdefluentes reparandi promittuntur. Hildeg. epist. II 136 quia folia eiusdem floris de turbinibus ventorum saepe inclinari et -eredefluere solebant. Albert. M. animal. 7,165 sqamae ... -untdefluunt ab eis (animalibus, quae pellem abiciunt), sicut ex pelle eius, qui patitur siccam lepram. MLWal. c medial. i. q. defessum esseermattet sein: Cypr. Cord. MLWcarm. 5,3 (MLWMG Poet. III p. 145) tempore aestivo -xadefluxa membra refobens flabellum. 2 devenire, transferriherabkommen, -steigen, übergehen: a gener.: Radbert. Matth. 10,1665 conluvionem scelerum in se contraxerant pharisaei et universe vitiorum sordes ad eos -erantdefluxerant. Chart. episc. Wirz. II 15 p. 30,16 hec institutio iure hereditario in posteritatem eorum inrefragabiliter -xuradefluxura rata in perpetuum teneatur et inconvulsa. v. et p. 203, 29. b natur. et philos.: MLWHerm. Carinth. essent. 1 p. 116,3 in quo (termino) tota efficacie virtus ... per medium usque in infimum -xuradefluxura constabat (Albert. M. animal. 1,302. 13,55). MLWAlbert. M. caus. univ. 142 p. 44,44 quae possibilitas (sc. ad esse), cum impletur ab eo, quod est causa esse ipsius, continet esse -xumdefluxum in ipsam. v. et p. 202, 6. c theol.: MLWRup. Tuit. off. 11,9 MLWl. 469 quod, ut Filius generaretur vel nasceretur, substantia Patris -eritdefluxerit et Filius localiter ab eadem Patris substantia traductus sit. MLWibid. al. 3 deferri, deduci(einher)ziehen: Hildeg. scivias 3,2 MLWl. 268 in homine apparet ... praeclara scientia ut candida nubes perambulans mentes populorum in celeritate, sicut et nubes -itdefluit in aere. 4 provenireherkommen: Chart. Rhen. MLWmed. II 58 p. 99,33 (a. 1183) ut ... huius pactionis sententia ... tamquam de bonis a nostra donatione -entibusdefluentibus exspectatur a nobis. 5 deflectisich herunterbiegen: Petr. Dam. serm. 46,13 nunc ... vinearum palmites proventu onusti fructuum ad ima -untdefluunt. 6 pertingere(herab)reichen: MLWLiber de unit. eccl. 2,42 vidimus ... vestem cucullatam, parvam quidem, sed ita moderatam, ut desuper usque ad renes tantum -retdeflueret. C de tempore i. q. decurrere, transireablaufen, vergehen: MLWVita Meginr. 9 p. 447,14 tandem ..., quo volebant, pervenerant maxima iam parte diei -xadefluxa. Dipl. Conr. II. 281 p. 391,2 (spur.) memorię commendare et confirmare, que -entisdefluentis temporis volubilitas consuevit alienare (inde Dipl. Conr. III. 269 p. 466,17). Chart. Aquens. 118 MLWl. 3 tempus numquam est stabile, sed fluens -itdefluit. MLWal. cf. diffluo. Staub
11717 Zeichen · 560 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    defluo

    Mittellateinisches Wb.

    defluo , -fluxi, -fluxum , -ere defluere . script. deff-: l. 51. 67. partic. perf. sensu medial. : p. 200, 30. 66. al. p…

Verweisungsnetz

1 Knoten, 0 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit defluo

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von defluo 2 Komponenten

def+luo

defluo setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — defluo kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.