dealbo

dealbo, -avi, -atum, -aredealbare.MLWscript. -lv(o): MLWl. 13. adde MLWGloss. psalt. Lunaelac. 67,15.MLWpartic. MLWperf. usu MLWsubst.: p. 47, 22. 24. 29. 30. I act. et pass. i. q. albare, album reddere — weiß färben, weiß, hell machen: A proprie: 1 strictius: a gener.: MLWLeg. Lang. p. 178^b,1 si murum -veritdealbaverit (-verintdealbaverint, -vaveritdealvaverit MLWvar. l.) comacinus. Steph. Wilfr. 16 parietes ... lavans secundum prophetam super nivem -vitdealbavit (sim. Vulc. Bard. 10. al.; cf. infra MLWl. 62). MLWGesta Trud. cont. II 4,12 caminatam ... cemento ... -tamdealbatam fenestris ... adornavit custos. MLWCasus Petrish. 5,1 p. 208,7 picturas ... delevit et per totum -vitdealbavit abbas. MLWal. v. et vol. II. p. 37,59.MLWalleg.: MLWRather. prael. 2,31 MLWl. 986 sunt ... quidam velut sepulchra -tadealbata (MLWcena Dom. 3,101. MLWal.; cf. Vulg. Matth. 23,27). MLWSteph. Col. Maurin. 3 p. 277^B purpuratus ... proprii sanguinis ostro stolam suam -vitdealbavit in sanguine agni (MLWVita Deic. prol. p. 676,45. MLWal.; cf. Vulg. apoc. 7,14). MLWHumb. Sim. 3,2 p. 200,3 desinant symoniani latrones damnationis suae patibulum -aredealbare. MLWPetr. Dam. epist. 89 p. 565,10 paries ... -tusdealbatus hypochrisis est (MLWBernold. Const. libell. II p. 46,36. MLWal.; cf. Vulg. MLWact. 23,3). b techn.: MLWTheoph. sched. 1,19 tolle ... cretam, qua pelles -anturdealbantur (MLWEpist. Reinh. 47 p. 44,12). 1,22 sellas ... et scabella ... fricabis asperella sicque bis -bisdealbabis. MLWHeraclius II 2^capit. ad vasa testea albo vitro -andadealbanda. 45 super tabulam ... optime -tamdealbatam et bene siccatam.in imag.: MLWRadbert. Matth. 8,1253 conantur suos -aredealbare sermones quasi ‘arte fullonica’ et candidos eos ‘facere’ suo eloquio. c alch. de confectione argenti (de re v. p. 45, 39): MLWTurba phil. 17 p. 127,1sqq. nisi -etisdealbetis, non potestis rubeum facere; ... -atedealbate igitur rubeum et album rubificate. 67 -aredealbare est comburere. Anon. tab. p. 195,24 hoc (opus lunare) est abluere et -aredealbare in putrefactione. Geber. summ. 74^capit. p. 550 de medicinis ... -antibusdealbantibus venerem. saepe. d natur. et medic.: MLWAlfan. premn. phys. 5,6 p. 63 neque ... albedo adiuncta corpori -atdealbat (MLWPG 40 p. 614^C λευκαίνει) illud per totum. MLWTrotula 57 p. 29,4 pulvis ... ad dentes nigros -andosdealbandos (sim. MLWCirca Instans p. 25b^r,50. al.). MLWBenven. Graff. ocul. B 31 p. 52,8 frammentum (sc. lapidis) ... totam tunicam occuli -bitdealbabit et sic paciens amittit lumen. MLWWilh. Cong. chirurg. 853 unguentum cicatrices scropule subtiliat et -atdealbat. MLWAlbert. M. animal. quaest. 13,8 p. 242,41 tertia digestio, ex qua procedit ... sudor, procedit -andodealbando. MLWal. 2 latius: a cerussa fucare — weiß schminken: MLWArnulf. delic. 135 blanda -tidealbati fugies affamina scorti. MLWTrotula 57 p. 26,29 unguentum ad faciem -andamdealbandam. MLWHonor. August. quaest. I 11 sicut homines possunt sua corpora decolorare, videlicet -aredealbare et denigrare, ... ita MLWeqs. v. et vol. II. p. 501,17.in imag.: Alfan. premn. phys. prol. 12 p. 3 sententiae ... superficie tenus ... -taedealbatae fuco verisimilitudinis. b clarificare, splendidum reddere — glänzend, strahlend machen: α in univ. (in imag.: l. 59): MLWVisio Baront. 15 auri similitudinem et gemmis erant -tadealbata (-tidealbati MLWvar. l.) brachia et digita. MLWVita Eberh. Salisb. II 2 p. 99,5 quem ... vestis monastica denigrat, hunc apud Deum et apud homines virtutum fama -atdealbat. β purgare — reinigen (fere usu MLWalleg.): MLWHraban. hom. II 11 p. 157^D quia superna Hierusalem ad nostra infirma descendit, baptismatis unda -vitdealbavit. MLWHerig. gest. 16 aecclesia ... aqua baptismi super nivem -tadealbata (Bruno Querf. fratr. 7 p. 45,9. MLWal.; cf. Vulg. psalm. 50,9). MLWElis. Schon. vis. 3,25 p. 76,41 que (ecclesia) est ... -tadealbata de antiqua rubigine. MLWCarm. Bur. 49,5,1 o peccatrix anima, si vis -aridealbari. saepe. B translate i. q. colorare, tegere — schönfärben, bemänteln, verbergen: Vita Heinr. IV. 4 p. 20,12 ut hoc dedecus -rentdealbarent, feminae factum (sc. necem regis) in virilem personam ... transtulerunt. MLWVita Udalr. Cell. II 11 (5) corporis ... marcessibilem florem immoderato pretiosarum vestium luxu ... -aredealbare. Fund. mon. Leonh. (MLWMGScript. XV p. 1001,37) qui (sc. simulatores) sua nova et -tadealbata novitate morum vitam pauperum infamare ... non metuunt. MLWMenko chron. 29 p. 354,24 verbis -isdealbis. II medial.: A strictius i. q. albescere, album fieri — weiß werden: 1 alch. et pharm.: MLWTurba phil. 11 p. 120,7 si superficies -eturdealbetur, intima eius (aeris) -bunturdealbuntur. MLWal. MLWGloss. Roger. I A 1,22 p. 555,6 nec cesset tritor, donec litargirum -eturdealbetur. MLWAlbert. M. animal. 16,53 per ampullas inspissatur et -aturdealbatur scoria argenti. 2 natur. et medic.: MLWTract. de chirurg. 355 tamdiu facias, donec -aridealbari incipiat medicamen. MLWUrso qual. 372 sanguis in fontibus contentus actione caloris membrorum debet -aridealbari. MLWBenven. Graff. ocul. B 6 p. 24,2 occuli -anturdealbantur totaliter. MLWAlbert. M. animal. 23,80 acumina ungularum falconis -aridealbari incipiunt. MLWibid. al.pallescere — bleich werden, erbleichen: MLWTheod. Cerv. chirurg. 2,14 p. 148^F quod patiens ... syncopizat et eius facies -aturdealbatur. B latius i. q. vestibus albis vestiri — sich weiß kleiden (interdum MLWpartic. MLWperf. usu MLWadi. vel subst.): 1 in univ.: MLWNotker. Balb. gest. 2,21 p. 92,11 pauperes pannosi, iocundissime -tidealbati. 2 de clericis: MLWUffing. Ida 2,7 p. 487,4 sacratam aggreditur praesul tumbam comitante ... inferioris ordinis agmine -todealbato.expressius i. q. alba indui — eine Albe anlegen: MLWLiber ordin. Rhenaug. p. 60,17 sacerdos infra ymnum -aturdealbatur. p. 130,19 primum domnus abba, deinde sacerdos ceterique -tidealbati. MLWal. MLWVita Otton. Bamb. III 3,2 clericorum ac monachorum concio -tadealbata. 3 de caelicolis, sanctis: MLWHraban. cruc. C 24 p. 188,36 grex ... -torumdealbatorum in eiusdem numeri quantitate annumeratur (cf. Vulg. apoc. 7,9). MLWRimb. Anscar. 2 p. 20,37 videbat (sc. in visione) ... feminas -tasdealbatas. MLWRup. Tuit. off. 1,6 MLWl. 77 resurrectione Domini a -tisdealbatis angelis annuntiata. MLWPetr. Cas. (?) chron. 3,45 p. 423, 14 sanctus Christi martir Ianuarius cum aliis -tisdealbatis. MLWal. 4 de modo baptizatis: MLWHraban. inst. cler. 2,38 MLWl. 23 ascendit grex -torumdealbatorum de lavacro. Lawo/Gansweidt