curialis

curialis, -e. MLWscript. -lebus: MLWForm. Bitur. 6. MLWform. MLWabl. MLWsg. -e: MLWl. 41. I adi.: A proprie: 1 ad curiam, aulam pertinens — zur Kurie, zum Hof gehörig, Kurien-, Hof-: a de hominibus: α spectat ad curiam civitatis: MLWLex Raet. Cur. 3,17,1 nisi si ante -escuriales testes etas illorum (parvulorum) plena fuerit. 4,4,4 omnis testamenta vel alias cartas ... aput -escuriales viros volumus praesentare. al. qui ordinis senatorii est — von senatorischem Stand: MLWLex Raet. Cur. 18,11 diaconus ..., qui ex -escuriales parentes natus est. β spectat ad aulam regis, principis, episcopi sim.: MLWChron. Pol. 1,12 mulieres ... -escuriales coronis aureis ... honustae procedebant. Fund. mon. Leonh. (MLWMGScript. XV p. 1001,2) Burchardus ..., Cunonis (sc. episcopi) -iscurialis pincerna, ecclesie contulit ... tria iugera. MLWChart. Burgenl. I 45 assistentibus ... Heidrico palatino comite, Gabriele -ecuriale comite (107. 143 p. 107,9). saepius. pro convicio: MLWPetr. Dam. epist. 69 p. 304,2 -iscurialis episcopus (cf. p. 2135,3). b de rebus (de affectu: l. 51): α spectat ad curiam civitatis: MLWLex Raet. Cur. 20,1 clerici ... si onorem non abent, a -emcurialem officium revertantur. β spectat ad aulam regis, principis, episcopi sim.: MLWCapit. Bened. 2,128 lector, subdiaconus, diaconus ... -icuriali conditioni cum suis facultatibus subiciantur. MLWDipl. Arnulfi 163 p. 249,34 (interp. MLWs. X.) ut ... nullus iudex publicus vel quilibet vir ex -icuriali dignitate placitum ... habere presumat. MLWWipo gest. 4^capit. de dispositione -icuriali. MLWEpist. Hann. 24 p. 59,6 providit praepositus sibi silicem, de quo odium -ecuriale in me excudat. MLWRahew. gest. 3,18 p. 190,5 Romanus antistes ... nuncios mittit, ... viros prudentes in secularibus et ad -iacurialia negotia pertractanda prioribus missis multo aptiores. MLWCaes. Heist. hom. exc. 225 ex quo ... ceperunt monachi esse regales, dignum est, ut et prebendas habeant -escuriales. saepius. colloquium -ecuriale MLWi. q. colloquium (generale) — Hoftag: MLWChart. Mog. A I 376 p. 278, 5 (a. 1090) ut nunquam cogatur abbas ... ad colloquium -ecuriale ex iusticia venire. MLWEbo Bamb. Ott. 1,16 -ecuriale colloquium Ratisbone indixit imperator. MLWal. 2 domino feodali proprius, debitus, curiae astrictus — dem Lehnsherrn gehörig, zustehend, an den Hof gebunden: a de hominibus: MLWFund. Sangeorg. 45 ut ... homines -escuriales, quos ille (Hermannus) relinqueret, ipsi sibi retinerent cognati. MLWChart. Rhen. inf. I 312 ut ... unus ... ex mercennariis -buscurialibus ... ad placitum advocati ... pergeret. b de rebus: Chart. Sangall. 126 p. 118,27 (a. 790?) aut XX modios -escuriales inter frumento et segale, aut XX siclas -escuriales de vino. MLWVita Annon. I 1,25 p. 477^a,48 ne quis abbatem ad aliquod -ecuriale officium aut non regulare officium constringat. MLWIsingr. annal. II MLWa. 1145 non sine omni -icuriali exactione regalibus investitus huius libri minimum patravit Isingrimus opus (MLWDipl. Karoli M. 219 p. 293,26 [spur.]. MLWal.). MLWChart. Anhalt. II 384 quos (mansos) a nobis (episcopo) feodo -icuriali tenuit dapifer, hovelen volgariter appellatos. MLWal. B translate: 1 in bonam partem: a nobilis, urbanus — edel, vornehm: MLWBalder. Alber. 23 p. 255,11 Guido Cremensis, vir alti sanguinis valdeque -iscurialis et honestus. Hist. Lang. (MGLang. p. 598,5) ceciderunt ... sortes super filiam regis pulchram satis et -emcurialem. MLWSalimb. chron. p. 512,18 erat ... quidam pauper homo ... purus et simplex ... et -iscurialis, id est urbanitatem habens. saepius. in MLWnom. propr.: MLWChart. Diess. 30 p. 155,38 (a. 1250) testes: ... Hainricus Schongowensis, Cuonradus senior C-isCurialis Cervus (‘Stolzhirsch’) et alii quamplures (MLWsim. MLWChart. Scheftl. 32 p. 37,27. MLWChart. Udalr. August. II 12). b iustus — gerecht: MLWCaes. Heist. mirac. I 5,4 p. 280,25 semper -iscurialis fuisti, contra iustitiam personam non accipis. c comis, liberalis — höflich, zuvorkommend, großzügig: Hist. duc. Ven. 3 (MLWMGScript. XIV p. 74,45; MLWc. 1229) fuit Petrus Polanus ... vir -iscurialis et largus. MLWConst. imp. III 162,1 super -icuriali mandato et responso ... regraciatur ei (regi Alemanniae) rex Anglie. MLWSalimb. chron. p. 53,33 multas gratias contulit papa michi, id est petitiones meas exaudivit, quia -iscurialis homo erat valde et liberalis (p. 54,7. 62,16. MLWibid. saepius). saepius. d clemens, almus — gnädig, gütig: Herm. Ios. hymn. 1,5,6 (MLWAnalHymn. 50. 1907. p. 538; MLWs. XIII.¹) mater tota -iscurialis (de Maria Virgine). e doctus, sapiens — gebildet, weise: MLWEpist. Merov. 15 p. 458,39 iocularis quis -escuriales sermones habet ad loquendum? MLWAlbert. M. metaph. 1,4,6 p. 69^b,9 Parmenides ... -iorcurialior esse dicitur, quia MLWeqs. f ingeniosus, facundus, lepidus — geistreich, beredt, witzig: MLWConr. Hirs. dial. 1462 qui (Persius) fronte inverecunda Romanorum vitia reprehendit, eosque viciosos stilo -icuriali notavit et denudavit. MLWCarm. Bur. 200,1,4 reddit vinum virum -emcurialem, probum, animosum. g pulcher — schön: MLWIoh. Afflig. mus. 16,4 alios ... morosa et -iscurialis vagatio primi (tropi) delectat, alios rauca secundi gravitas capit. h gravis — erhaben: MLWConr. Hirs. dial. 1202 Lucanus ... -emcurialem et grandiloquum modum in stilo tenuit. i grandis, luculentus — stattlich, ansehnlich: MLWLaur. Leod. gest. 27 p. 507,3 abbas satis -emcurialem pro eo (episcopo) a maioribus concilii collationem decem marcarum exegit. k conveniens, dulcis — bekömmlich, mild: MLWSalern. comp. 62 de siropo -icuriali: ... siropus potest curialiter (MLWleg. -iscurialis) confici, nullo modo nocivus. 2 in malam partem MLWi. q. mundanus, frivolus — weltlich, frivol: MLWEpist. Hann. 69 ne tyrunculus noster -icuriali illa licentia dissolutus insolescat. MLWVita Udalr. Cell. II 10 (5) vir ... animi sui servabat constantiam -iscurialis incontinentiae omnino fugiens et exsecrans lasciviam. MLWConr. Hirs. mund. cont. 963 requies predulcis occurrit et -buscurialibus disciplinis et iocis sinum expandit. MLWAnnalista Saxo MLWa. 1044 p. 686,40 rusticalem iusticiam -icuriali facecie pretulerant (sc. clerici Hildesheimenses). MLWDavid compos. 1,21,1 esto planus in omnibus, sicut decet religiosum et pauperem; non cures -emcurialem incessum vel gestus -escuriales. MLWal. C per confusionem c. curiosus MLWi. q. notabilis, insolitus — merkwürdig, seltsam, kurios: v. p. 2136, 33. II subst. masc.: A decurio, magistratus publicus — städtischer Beamter: MLWForm. Marculfi 2,38 MLWl. 33 defensor et -iscurialis civium. MLWForm. Senon. I 39 peto te, optime defensor, et vosque, laudabilis -iscurialis, ut MLWeqs. MLWChart. Rhen. med. I 41 p. 47,17 praesente ... donatione nequaquam -iumcurialium (augurialium MLWed.) vilitati gestis municipalibus alegare curavi. Summ. Heinr. A 8,171 -escuriales idem et decuriones, administratores curię, dienestman. saepe. B aulicus, magistratus, servus curiae — Höfling, Hofbeamter, Hofdiener, ‘Kuriale’: MLWDipl. Heinr. IV. 262^a p. 335,41 ut nullus dux, marchio, episcopus, comes ... sive -iscurialis ... nostram sanctionem audeat infringere. MLWChron. Andag. 1 Pipinus cum comitatu -iumcurialium suorum venit ad locum MLWeqs. MLWConst. imp. II 215 p. 293,35 dum ... verba ... tam summi pontificis quam -iumcurialium omnium sinceram hostenderent voluntatem. MLWChron. Hild. 20 p. 855,35 ut ... ministeriales ... curiae episcopali -iumcurialium more deservirent. saepius. homo nobilis — Adliger: MLWSigeboto Paulin. 53 p. 936,41 ad cuius (ecclesiae) dedicationem episcopi vocantur, ... preterea ... de principibus ... Thuringorum, inter quos ... Sizo comes multique -escuriales de comprovincialibus. C capellanus — Hofgeistlicher: MLWHadr. II. epist. 39 p. 751,25 Photius vir forensis, -iscurialis, neophytus, invasor atque adulter. MLWConst. imp. I 380 p. 534,16 ut nullus deinceps -iumcurialium aut neophitorum aut iudicum ... ad summum ecclesię gradum aspirare presumat. MLWPetr. Dam. epist. 69 p. 303,17 iste (episcopus) de aecclesia migravit ad curiam et ... de clerico efficitur -iscurialis. MLWGerhoh. aedif. 52 p. 166,30 ut non de -buscurialibus aut acephalis pastores plebium constituantur. MLWIdung. Pruf. dial. 2,724 factus Norbertus ... de heremita -iscurialis in curia Lotharii imperatoris. D cliens, homo proprius — Höriger, Eigenmann: MLWChart. Wirt. I 82 p. 95,1 (dipl. Ludow. Pii, MLWspur.?) villam ... cum ... omnibus ad se pertinentibus, videlicet -buscurialibus aedificiisque. MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 19 p. 17,27 (a. 1230/31) a quolibet dominio, quibus attinebant -escuriales Nove Curtis, ... laboribus nostris emancipavimus ... eosdem.