Eintrag · Mittellateinisches Wb.
- Anchors
- 2 in 2 Wb.
- Sprachstufen
- 2 von 16
- Verweise rein
- 3
- Verweise raus
- 1
cumulus (com-, -mm-, -mol-), -i m. (-um, -i n.: p. 2106,48.65; -a, -ae f.: p. 2106,64.2107,3) I proprie vel in imag.: A strictius MLWi. q. acervus, congeries, mons — Haufen, (An-, Auf-)Häufung, Berg: 1 gener.: a in univ.: MLWAldh. virg. I 29 p. 267,9 quomodo turgescens pontus in -umcumulum (tumulum MLWvar. l.) creverit [] (item de fluctibus tumidis: MLWTheod. loc. sanct. 1311 undarum ingentibus -iscumulis ... sese collidentibus. MLWal.). MLWNotker. Balb. gest. 2,17 p. 85,21 ne ad -umcumulum peccatorum, quem vivens exaggeravi, etiam mortuus aliquid superinicere ... deprehendar. MLWHrotsv. Pel. 361 glebae sub -ocumulo conduntur fragmina sacra. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,206 qui (Abraham) -iscumulis pirę pignus decrevit anile. MLWHildeg. phys. 7,43 p. 1336C -umcumulum, id est huffen, formicarum ... in aqua coquat (sc. phlegmaticus). MLWHelm. chron. 83 p. 158,24 inter -oscumulos nivis. MLWal. in lusu verborum: v. p. 2104, 10. MLWlocut. in uno -ocumulo MLWi. q. uno tempore — auf einmal: MLWActa civ. Rost. B I 5,28 p. 97 (a. 1262) civitas habet (sc. praestare) in uno -ocumulo XXII millenarios (sc. laterum). b copia — Menge, Masse (bona consummata — Vermögensmasse: MLWl. 16): MLWDungal. (?) carm. 2,4 inmensum argenti pondus ..., gemmarum -oscumulos. MLWPoeta Saxo 4,132 argenti -oscumulos (-oloscumolos G). MLWChart. Salisb. 509 p. 688,13 mediam portionem decime et custodie et -icumuli publicati. MLWabl. pro MLWadv. MLWi. q. acervatim, copiose — haufenweise, massenhaft: MLWYsengrimus 5,461 gaza venit -ocumulo. 2 spec.: a publ. et iur.: α de terminis MLWi. q. agger — (Erd-)Aufschüttung: MLWTrad. Frising.1007 (post 895) ad illos -oscumulos, quos lewir vocamus. MLWChart. Burgenl. I 61 p. 33,14 quam (terram) ... cum -iscumulis et signis certis assignavit pristaldus Iacobus. MLWChart. Heinr. Leon. 41 p. 60,4 (interp.) terram ... usque ad -umcumulum lapidum prope villam Bvnistorp. MLWChart. Sil. D III 521 circumdare ... villam universam metis et notabilibus -iscumulis. MLWal. β de mensura (‘Haufe’, cf. MLWDt. Rechtswb. V. p. 248): MLWChart. Naumb. 391 p. 352,23 (a. 1196) quilibet (mansus) solvit V scheplos humuli cum -ocumulo et VItum sine -ocumulo. Notae Gembl. (MLWMGScript. XIV p. 599,14) IX -oscumulos avene. MLWChart. Turic. 1390 decem modios tritici et duo quartalia minus uno -ocumulo. MLWal. de feno MLWc. sensu manipuli: MLWChart. Lamb. Leod. 195 p. 257,26 (a. 1230) de feno ... undecimus -uscumulus debetur. v. et p. 2062,39. b math. MLWi. q. summa — Summe: MLWSmar. carm. 1,5,12 unius a fonte pluralis calculus haurit, unde nimis -umcumulum tollit ad alta suum. MLWRhythmimach. 14,17 fiet ... -uscumulus CCLXXXVIIII. MLWal. remissius: MLWPs. Boeth. geom. 828 quae (longitudo et latitudo), videlicet VI CCCC et III DC, in unum summae -umcumulum redactae X restituunt. B latius: 1 clivus, tumulus — Hügel (in nom. propr.): MLWChart. Altenberg. 223 (a. 1259) partem domus et aree site super Bracicumulum (‘Malzbüchel’). 2 follis (inflatus) — (aufgeblasener) Ballon (de tumore pectoris): MLWUdalsc. Egin. 4 videres pectus (sc. phrenetici) ... in -umcumulum succrescere. 3 grossitudo, nodus — Verdickung, Knoten (de volumine ligaminis): MLWWilh. Salic. chirurg. 3,10 p. 345D loco faldellarum stuppearum procedere potes cum solis petiis lineis, cum ex ipsis minor fiat -uscumulus in loco, quod est valde utile propter membri (sc. digiti) parvitatem. II translate: A mensura, amplitudo — (Aus-)Maß, Größe, Umfang: 1 in univ.: MLWEpist. Desid. Cad. 2,6 nobis comolum gaudii videtur adcriscere. MLWVita Liutb. 4 virago cottidie gradatim suae perfectionis -umcumulum augens. MLWOtto Frising. gest. 2,17 p. 119, 27 accessit ad huius indignationis -umcumulum, quod MLWeqs. MLWTrad. Ebersb. 3,27 partem ... predii ... tradidit in concampium ... monasterio pro tantundem agrorum, pratorum silvarumque -ocumulo. MLWal. MLWc. sensu stimuli: MLWVita Liutb. 29 p. 34,9 flendi tibi -oscumulos augebo. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,249 nullus avaricię -uscumulus nos promovet inde. 2 plenitudo — das volle Maß, Fülle: MLWIonas Bob. Ioh. 13 p. 337,13 ne elationis macula -umcumulum gratiae tollat. MLWLiber diurn. 39 -ocumulo libertatis largito ab omni servili ... conditione liberum te esse censemus. MLWDipl. Loth. I. 32 p. 109,1 divinarum adsequi obsequiorum -ocumulo. B de mensurae complemento i. q. augmentum, incrementum, amplificatio, accessio — Mehrung, Steigerung, Zuwachs (saepius accedente compar. quantitatis, e. g. l. 65.67): MLWForm. Marculfi 2,46 centumplicatu venorae ... refertum mercedis commolum (co-umcomulum, commulam var. MLWl.) ... recipiatis. MLWArbeo Corb. 7 ad pernitionis amplius -umcumulum. MLWDipl. Karlom. (II.) 21 p. 315,29 ad maiorem nostrae mercedis -umcumulum (emolumentum MLWvar. l.). MLWHist. peregr. p. 161,3 ad laborum ... et miseriarum -umcumulum ... famis invalescebat angustia. MLWConst. imp. I 373 ad imperialis excellentię -umcumulum et honoris accedit incrementum, cum MLWeqs. MLWChart. Neocell. Brixin. 62 p. 105,17 quod ... maior ecclesie nostre honoris et proventuum posset -uscumulus provenire. MLWChart. Eichsf. 400 et in remedium peccatorum meorum[] et -umcumulum meritorum. persaepe. usu MLWattrib. (ni subest MLWadi.): MLWForm. Marculfi 2,49 quatenus ... mereamini mercedem recepere comolam (cummolam, commulam, -umcumulum MLWvar. l.). C de mensura redundante MLWi. q. abundantia, enormitas — Übermaß: MLWCod. Karol. 21 p. 522,35 per eas (litteras) ... letitiae -umcumulum ... nobis confertum est. MLWPaul. Diac. carm. 6,2 virtutum -oscumulos ordiar unde tuos? MLWBenzo ad Heinr. IV. 6,6 p. 564,13 ob ruinę -umcumulum. excessus — Auswuchs: MLWHymn. Hraban. 27 (14),2,1 ut admissi delitescant facinoris -icumuli. III meton.: A merces — Lohn: Gundr. ad Ermenr. (MLWMG Script. XV p. 154,37; MLWa. 839/42) ut ... uterque -umcumulum sudoris recipiat in futuro, ego petitionis, et tu scriptionis. B additamentum, superadiectum — Zugabe, zusätzliche Leistung: MLWHelm. chron. 71 p. 137,5 defectum ... vectigalium integraverunt cum -ocumulo indigenae. C culmen, fastigium, apex — Höhepunkt, Gipfel, Krone: MLWPass. Petri et Pauli 77 omnibus his -uscumulus successit Symon amaris. MLWFragm. de exp. Frid. imp. p. 24,8 rex Ungarorum ..., cuius perfectio a -ocumulo incipit, cuius preconium ad summa progreditur. MLWAlbert. M. euch. 1,5capit. hoc sacramentum est gratia supra gratiam quasi -umcumulum continens gratiarum. MLWal. de homine perfectissimo: MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,24 -ocumulo prę- sente typorum. MLWSchol. Boeth. mus. 1,1,515 Pitagoras MLWi. non indigens interrogationis vel interrogationis -uscumulus; ΠΥΟQ enim interrogatio, ΑΓΟΡΑ -uscumulus; inde ΑΚΟΡΑ ecclesia vel synagoga dicitur (confunditur ἀκρα MLWc. ἀγορά, ut MLWvid.; MLWsim. 1,9,39. 1,10,3). cf. 2. *cumblus. Antony
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
Verweisungsnetz
6 Knoten, 4 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Filter:
Anchor 1
Kompositum 4
Sackgasse 1
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit cumulus
1 Bildungen · 0 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen
‑cumulus als Zweitglied (1 von 1)
Cirrocumulus
GWB
Cirro-cumulus , Cirro-stratus , cirrus s Zirrus Elisabeth Mager E. M.